Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
INDUSTRIA IRAULTZA - Coggle Diagram
INDUSTRIA IRAULTZA
Industria iraultzaren jatorria
Ezaugarriak
Industria iraultza: makinak ekoizpenean sartu🤖→ hazkunde ekonomiko bizkorra💰
Britainia Handian, XVIII. mendearen erdialdean📍🕰️
Nekazaritza eta demografia iraultzak 🌾👥✊
Nekazaritza iraultza
Ezaugarriak
XVII eta XVIII. mendeetan aldaketak Europan🕰️
Nekazaritza eta abeltzaintza modernizatu 🌾🐄
Ekoizpenak handitu 🧺
Arrazoiak
Animalien arraza hautespena 🐖
Laborantza teknika berriak: ongarrien erabilera eta lau urteko errotazioa aplikatu🌱
Drainatze-sistema zabaldu → labore lur gehiago lortu eta bazka landareak gehitu🚿
Labore berriak: artoa eta patata jendearen elikadura hobetu 🌽🥔
Tresnak hobetzea + nekazaritza-lanak mekanizatzea 🛠️🚜
Herri lurren pribatizazioa: 1760tik aurrera, ustiategiak modernizatu (lege-erreformen bidez). Parlamentuak onartutako itxitura-legeek (Enclosure Acts) herri-lurrak pribatizatu eta jabe aberatsen esku utzi → nekazari askok ezin izan zuten lur horietan lan egin, eta hirietara emigratu behar izan zuten. Eskulan industrial bihurtu ziren. Mugimendu horri
nekazarien exodoa
esaten zaio 🔒
Demografia iraultza
Biztanleria hazi👨👩👧👦
Arrazoiak
Medikuntzan eta higienean gertatutako aurrerapenak🩺🧼
Nekazaritzako ekoizpena handitzea🌾
Ondorioa
Trantsizio demofrafikoa hasi
Heriotza tasa behera⚰️⬇️
Biztanleriaren hazkundea
Industriaren hedapena
Eskaria handitu
Migrazio-mugimenduak areagotu
Bizi itxaropena gora👴⬆️
Bigarren industria iraultza
Datu orokorrak
XIX: mendearen erdialdean
Belgika eta Britainia Handia
Industria garrantzitsuena: ehungintza🧵
XIX. mendearen amaieran
Industria Iraultzaren bigarren fasean2️⃣
Hainbat aldaketa: industria motetan, garraioetan, kapitala erabiltzeko moduan🔁
Aldaketak industrian eta garraioan
Industria siderurgikoa gora egin: sektore nagusia bihurtu🔩🔝
Energia iturriak
Ikatza🔥
Berriak: petrolioa eta elektrizitatea🛢️⚡
·Garraioetan: trenbide-sarea hedatu🚉 ·Nabigazioan: lurrun makinak erabili🚢💨
· Asmakizunak: hegazkinak eta automobilak✈️🚗
Asmakuntzak zientzia eta teknika aurrerapenei esker izan ziren🧪🖥️
Zientziaren ezagutza sustatzeko: erakunde akademikoak sortu🧪👨🏫
Kapitalismo Handia
Sortutako aldaketek → Kapitalismo Handia/ Fintantza-Kapitalismoa garatu
Ezaugarriak
Sozietate anomikoak sortu🕵️♂️
Lehiakorragoa → enpresek haien kapitala (dirua) akzioetan banatu, inbertsore pribatuek erosteko. Salerosketak:burtsetan banatu💰
Trust-ak agertu
Produktu berdina ekoizten zuten enpresen akordio bat zen, monopolizatzeko asmoarekin. Lehia askearen kontrako bateratzea🏢🏢
Bankuen garapena🏦
Bileteen eta bankuen erabilera hedatu zen eta transkazioak erraztu ziren💵
Lanak antolatzeko modu berriak sortu ziren🗂️
Taylorismoa 👱♀️
Fabrikazio prozesuak kronometratutako lanetan banatu ⏱️
Seriean fabrikatzea🎬
Ekoizpen kostuak ⬇
Kontsumoa ⬆
Politika ekonomiko protekzionistak ezarri 🛡️
Produktu lokalak (herrialdearen produktuak) → inportazioak gutxiesteko MUGA-ZERGAK jarri atzerriko industriari
Langile-mugimenduen sorrera
Langileen lehen erantzunak (protesta mugimenduak)
Luddismoa
Britainia Handian, XIX. mendearen hasieran. Helburua: makinak suntsitu, lan postuak kentzen zietelako🤖❌
Lehen sindikatuak
Britainia Handian. Trade Unions (ofizioen elkarteak)
Grebak
Presioa egiteko. Debekatu zituzten ➡️ gogor zigortu
Sozialismo utopikoa
Definizioa
Langileen alde zeuden intelektualak. Kapitalismoak langileak esplotatu ➡️ haien aurka proposamenak egin (ezinezkoak)
Intelektualak🧠
Henri de Saint-Simon
Estatuak ekonomia-plangintza eta ekoizpenaren-erreforma bat egitea defendatu
Robert Owen
Langile kooperatibak sortu. Hiri idealetan lan egin eta bizi👫✨
Sozialismo zientifikoa = Marxismoa
Datuak
Karl Marx filosofo alemaniarraren mugimendua
Ekonomiaren eta gizartearen azterketa zientifikoa💰🧑
Pentsamenduaren ildoak
Sistema kapitalistan
Burgesia: zapaltzailea👔
Proletariotza: zapaldua👷♂️
Ekoizpen bideen jabetza pribatua burgesiari kendu👔🔒 → kolektibo bihurtu🧑🤝🧑
Klase-borrokaren teoria🤼♂️
Historiako etapa guztien gizartean klase zapalduak eta zapaltzaileak (haien artean tirabirak). Gizarte modernoetan ere bai (kapitalismoa sortutakoa)👞
Iraultza soziala bide bakarra💥🛣️1️⃣
Industriaren garapena
Iraultza Industriaren berrikuntzak
Lurrun makina🚂
Sektore aitzindari batzuetan sartu
Britainia Handiko Industria Iraultza hasi
Asmakizuna
James Watt, 1769an🧑🔬
Iraultzaren ikur bihurtu
Erregai gutxiago erabiliz korrontea sortu⛽➖
Gurpila erritmo konstantean mugitu⚙️
Sektore aitzindariak
Ikatz meatzaritza eta industria siderurgikoa
Lurrun makina → ikatz mineralarekin lotutako jarduera garatu → meatzaritza hedatu💎
Industria siderurgikoa: hazkunde handia🔩
Nekazaritzan makinak eta tresnak behar ziren🌾🛠️
Burdinaren kalitatea hobetzeko metodoak
Pudelatzea
Labe garaiak zabaldu: burdina eta altzairua urtu eta manipulatu (fabrikak)
Bessemerren bihurgailua
Ehungintza🧵
Aldaketak (Industria Iraultzaren hasieran)
Babes neurriak ezarri (Indiako kotoizko ehunen lehiari aurre egiteko) 🛡️
Artileak garrantzia galdu🧶 → Britainia Handiko kotoi-industria sortu
Iruteko eta ehuteko lanak mekanizatu (lurrun makinaren erabilera ekoizpena handitu)🚂
Lehen lantegiak sortu🏭
Langile kopuru handiak (batez ere emakumeak)👩🏭
Hiri industrialak sortu: Manchester🌆
Industria Iraultzaren ondorioak gizartean eta hirian
Gizartea👨👩👧👦
Klasetan banatuta, aberastasunaren jabetzan oinarrituta
·Kapitala jartzen zuena: ekoizpen baliabideen jabea (harentzat irabazi guztiak)👑 ·Langileak: soldata bat jaso lanaren truke👷♂️
Bi klase sozial
Burgesia👔
Talde handiena. Lehen nobleziaren postua hartu. Fintantziarioak (goi burgesia), merkatari handiak, industrialariak
Proletariotza👷♂️
Fabriketan eta meategietan lan egiten zutenak. Behe mailako klaseak, gizarte- eta lan-baldintza gogorretan bizi
Erdi mailako klasea
Nortzuk? Profesional liberalak (erdi burgesia) + Merkataritza txikiko kideak (behe burgesia)
Helburua: proletariotzatik bereiztea👷♂️❌
Hiri industrialak🏙️
Aldaketak
· Lehen: harresiz inguratuta🧱
· Orain: harresiak bota eta auzoka banatu gizarte klaseak🏘️
Zabalgune burgesak
Zerbitzuak🔧
Etxebizitzak handiak eta dotoreak🏰
Proletarioen auzoetatik banatuta bulebar zabalen bidez🛣️
Langile-auzoak
Industrietatik gertu ➡️ gaixotasun endemikoak🏭😷
Higiene-osasun baldintza penagarriak🧼
Plangintzarik gabe eraikita🏚️
Familiak pilatuta👨👩👧👦
