Please enable JavaScript.

Coggle requires JavaScript to display documents.

CÁC CẶP PHẠM TRÙ CƠ BẢN CỦA PHÉP BIỆN CHỨNG DUY VẬT, Họ và tên: Phạm Thị…

- - - - Khả năng
        
        Cái chưa có nhưng nhất định sẽ có, sẽ xảy ra khi có các điều kiện thích hợp tương ứng.
      - Hiện thực
        
        Cái đang có, đang tồn tại thực sự bao gồm tất cả những sự vật, hiện tượng vật chất đang tồn tại khách quan trong thực tế và những hiện tượng chủ quan đang tồn tại trong ý thức.
    - - Khả năng và hiện thực tồn tại trong mối quan hệ chặt chẽ với nhau, không tách rời nhau, thường xuyên chuyển hóa lẫn nhau trong quá trình phát triển của sự vật.
      - Cùng trong những điều kiện nhất định, ở cùng một sự vật có thể tồn tại nhiều khả năng chứ không phải chỉ một khả năng.
      - Để khả năng biến thành hiện thực, thường cần không chỉ một điều kiện mà cần một tập hợp các điều kiện.
    - - Trong hoạt động thực tiễn, cần dựa vào hiện thực để đề ra phương hướng hành động.
      - Tuy không dựa vào khả năng nhưng cũng phải tính đến các khả năng để việc đề ra phương hướng hành động được sát hợp và chủ động hơn.
      - Cần phải chú ý đến việc phát huy nguồn lực con người, tạo ra những điều kiện thuận lợi cho việc phát huy tính năng động, sáng tạo để biến khả năng thành hiện thực, thúc đẩy xã hội phát triển.
- - - - Nguyên nhân
        
        Sự tương tác giữa các mặt trong một sự vật, hiện tượng hoặc giữa các sự vật, hiện tượng với nhau gây nên những biến đổi nhất định.
      - Kết quả
        
        Những biến đổi xuất hiện do sự tác động lẫn nhau của các mặt trong một sự vật, hiện tượng hoặc giữa các sự vật, hiện tượng với nhau.
    - - Giữa nguyên nhân với kết quả, vị trí có thể thay dổi cho nhau
      - Nguyên nhân sinh ra kết quả và quy định kết quả
      - Kết quả tác động trở lại nguyên nhân, có ảnh hưởng ngược trở lại với nguyên nhân.
    - - Muốn tìm nguyên nhân, phải tìm trong thế giới hiện thực, trong bản thân sự vật, hiện tượng tồn tại trong thế giới vật chất chứ không được tưởng tượng ra từ đầu óc con người.
      - Muốn tìm nguyên nhân của một hiện tượng, cần tìm trong những sự kiện, những mối liên hệ xảy ra trước khi hiện tượng đó xuất hiện.
      - Cần phải phân loại nguyên nhân cũng như phân tích chiều hướng tác động của nguyên nhân để tạo điều kiện cho nguyên nhân có tác động tích cực.
      - Phải khai thác, tận dụng các kết quả đã đạt được để tạo điều kiện thúc đẩy nguyên nhân phát huy tác dụng.
- - - - Cái đơn nhất
        
        Phạm trù dùng để chỉ những nét, những mặt,
        những thuộc tính chỉ có ở một SVHT
      - Cái riêng (Cái đặc thù)
        
        Phạm trù dùng để chỉ một sự vật, hiện tượng riêng
        lẻ nhất định.
      - Cái chung (Cái phổ biến)
        
        Phạm trù dùng để chỉ những mặt, những thuộc tính không những có ở một SVHT nhất định mà còn lặp lại trong nhiều SVHT
    - - Cái chung là một bộ phận của cái riêng, còn cái riêng
        không gia nhập hết vào cái chung
      - Cái chung chỉ tồn tại trong cái riêng; Cái riêng
        chỉ tồn tại trong mối liên hệ đưa đến cái chung
      - Trong những điều kiện nhất định, cái đơn nhất có thể
        chuyển hoá thành cái chung và ngược lại
    - - Nhận thức phải nhằm tìm ra cái chung và trong thực tiễn phải dựa vào cái chung để cải tạo cái riêng
      - Trong hoạt động thực tiễn có thể và cần phải tạo điều kiện thuận lợi để “cái đơn nhất” có lợi cho con người trở thành “cái chung” và“cái chung” bất lợi trở thành “cái đơn nhất”
      - Cái chung chỉ tồn tại trong cái riêng, thông qua cái riêng cho nên chỉ có thể tìm cái chung riêng, thông qua cái riêng cho nên chỉ có thể tìm cái chung
- - - - Nội dung
        
        Tổng hợp tất cả những mặt, những yếu tố tạo nên sự vật, hiện tượng.
      - Hình thức
        
        Phương thức tồn tại và phát triển của sự vật, hiện tượng, là hệ thống các mối liên hệ tương đối bền vững giữa các yếu tố của sự vật,hiện tượng và không chỉ là cái biểu hiện bên ngoài mà còn là cái biểu hiện cấu trúc bên trong của sự vật, hiện tượng.
    - - Sự thống nhất giữa nội dung và hình thức
        
        Nội dung là những mặt, quá trình tạo nên sự vật; Hình thức là hệ thống các mối liên hệ tương đối bền vững giữa các yếu tố của nội dung.
        
        Không có hình thức nào tồn tại thuần túy không có nội dung, không có nội dung nào lại không tồn tại dưới một hình thức nhất định => Nội dung nào hình thức ấy.
        
        Không phải lúc nào nội dung và hình thức cũng phù hợp với nhau. Một hình dung có thể tồn tại dưới nhiều hình thức.
      - Nội dung giữ vai trò quyết định đối với hình thức
        
        Nội dung có khuynh hướng biến đổi, còn hình thức có khuynh hướng tương đối ổn định, chậm biến đổi hơn so với nội dung.
        
        Dưới sự tác động lẫn nhau giữa các mặt của 1 sự vật hoặc giữa các sự vật với nhau làm cho các yếu tố của nội dung thay đổi trước, còn mối liên kết giữa các yếu tố (hình thức) vẫn chưa thay đổi.
        
        Do xu hướng phát triển chung của sự vật, hình thức không thể kìm hãm mãi sự phát triển của nội dung mà sẽ phải thay đổi cho phù hợp với nội dung mới.
      - Sự tác động trở lại của hình thức đối với nội dung
        
        Nếu hình thức phù hợp với nội dung thì sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho nội dung phát triển.
        
        Nếu hình thức không phù hợp với nội dung thì sẽ ngăn cản, kìm hãm sự phát triển của nội dung.
    - - Vì nội dung và hình thức luôn gắn bó với nhau nên trong nhận thức,không được tách rời, tuyệt đối hóa nội dung hoặc hình thức.
      - Trong hoạt động thực tiễn cải tạo xã hội, cần chủ động sử dụng nhiều hình thức khác nhau, đáp ứng với yêu cầu thực tiễn của hoạt động cách mạng trong những giai đoạn khác nhau.
      - Trong hoạt động nhận thức và thực tiễn, trước hết cần căn cứ vào nội dung. Tuy nhiên, cần thường xuyên đối chiếu giữa nội dung và hình thức, làm cho hình thức phù hợp với nội dung.
- - - - Nhận thức không chỉ dừng lại ở hiện tượng mà phải tiến đến nhận thức được bản chất của sự vật. Còn trong hoạt động thực tiễn, phải dựa vào bản chất của sự vật để xác định phương thức hoạt động cải tạo sự vật.
      - Phải phân tích, tổng hợp sự biến đổi của nhiều hiện tượng, nhất là những hiện tượng điển hình mới hiểu rõ bản chất của sự vật.
      - Muốn nhận thức được bản chất của sự vật, phải xuất phát từ những sự vật, hiện tượng, quá trình thực tế.
    - - Tính chất mâu thuẫn
        
        Bản chất là mặt bên trong ẩn giấu sâu xa của hiện thực khách quan; còn hiện tượng là mặt bên ngoài của hiện thực khách quan đó.
        
        Bản chất phản ánh cái chung, cái tất yếu, quyết định sự tồn tại và phát triển của sự vật, còn hiện tượng phản ánh cái riêng, cái cá biệt.
      - Sự thống nhất
        
        Bản chất luôn luôn được bộc lộ thông qua hiện tượng, hiện tượng nào cũng là sự hiểu biết của bản chất ở mức độ nhất định.
        
        Bản chất và hiện tượng về căn bản là phù hợp với nhau. Bản chất được bộc lộ qua những hiện tượng tương ứng. Bản chất nào, hiện tượng ấy.
    - - Bản chất
        
        Tổng hợp tất cả những mặt, những mối liên hệ tất nhiên tương đối ổn định bên trong quy định sự vận động, phát triển của sự vật, hiện tượng đó
      - Hiện tượng
        
        Sự biểu hiện của những mặt, những mối liên hệ tất nhiên tương đối ổn định ở bên ngoài, mặt dễ biến đổi hơn và là hình thức biểu hiện bản chất của sự vật, hiện tượng
- - - - Vì cái tất nhiên bộc lộ thông qua vô vàn cái ngẫu nhiên nên muốn nhận thức được cái tất nhiên thì phải thông qua việc phân tích, so sánh rất nhiều cái ngẫu nhiên.
      - Vì cái ngẫu nhiên có thể chuyển hóa thành cái tất nhiên trong điều kiện nhất định. Do đó, không được xem nhẹ, bỏ qua cái ngẫu nhiên.
      - Ngoài phương án chính, cần có phương án dự phòng để chủ động đáp ứng những sự ngẫu nhiên có thể xảy ra.
      - Vì không phải cái chung nào cũng là tất yếu, nên khi nghiên cứu cái ngẫu nhiên, không chỉ dừng lại ở việc tìm ra cái chung mà phải tìm ra cái chung tất yếu.
      - Phải dựa vào cái tất nhiên mà không thể dựa vào cái ngẫu nhiên, nhưng cũng không được bỏ qua hoàn toàn cái ngẫu nhiên.
    - - Có cái ở nơi này, mặt này, mối liên hệ này là tất nhiên nhưng ở nơi kia, mặt kia, mối liên hệ kia lại là ngẫu nhiên và ngược lại; trong những điều kiện nhất định, chúng có thể chuyển hóa cho nhau.
      - Tất nhiên vạch đường đi cho mình xuyên qua vô số cái ngẫu nhiên; Ngẫu nhiên là hình thức biểu hiện, bổ sung cho cái tất nhiên.
      - Tất nhiên chi phối sự phát triển của sự vật, hiện tượng; Ngẫu nhiên làm cho sự phát triển ấy diễn ra nhanh hoặc chậm.
      - Đều tồn tại khách quan, độc lập với ý thức của con người và đều có vị trí nhất định đối với sự phát triển của sự vật.
    - - Ngẫu nhiên
        
        Do mối liên hệ không bản chất, do những nguyên nhân, hoàn cảnh bên ngoài quy định, có thể xuất hiện, có thể không, có thể xuất hiện thế này hoặc thế khác.
      - Tất nhiên
        
        Do mối liên hệ bản chất, những nguyên nhân cơ bản bên trong sự vật, hiện tượng quy định và trong những điều kiện nhất định phải xảy ra như thế.