Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
Су ресурстарын басқару және бақылау жүйесі - Coggle Diagram
Су ресурстарын басқару және бақылау жүйесі
Гидрологиялық басқару: Су қоймаларын, өзендерді, көлдерді және жер асты су қорларын бақылау.
Суды бөлу және жоспарлау: Ауыл шаруашылығы, өнеркәсіп, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық және экологиялық қажеттіліктер үшін су ресурстарын жоспарлы бөлу.
Инженерлік инфрақұрылым: Суды жинау, сақтау, тазалау және тарату үшін бөгеттер, су қоймалары, су құбырлары және су тазалау қондырғылары.
Құқықтық және әкімшілік аспектілер: Су кодекстері, лицензиялау және су пайдалануды реттейтін басқа да заңдар.
Судың сапасын бақылау:
Физикалық көрсеткіштер (температура, түсі, лайлылығы).
Химиялық құрамы (pH, оттегінің мөлшері, ауыр металдар).
Биологиялық көрсеткіштер (бактериялар, микроорганизмдер).
Құрал-жабдықтар:
Сенсорлар мен датчиктер.
Лабораториялық талдау қондырғылары.
Ақпараттық жүйелер (GIS, SCADA).
Заманауи технологиялар:
IoT (Internet of Things): Су сапасын бақылауға арналған интеллектуалды датчиктер.
Big Data және жасанды интеллект: Судың ағындарын және сапасын талдау арқылы болжау және шешім қабылдау.
Дрондар мен спутниктер: Су көздерін қашықтықтан бақылау.
Ақылды су желілері: Су шығынын тиімді басқару және ағып кетуді анықтау.
АҚШ – Су ресурстарын басқарудың кешенді жүйесі
SCADA жүйесі: Су тасымалы жүйелерін, су қоймаларын және тазарту қондырғыларын қадағалайды.
Датчиктер мен спутниктер: Судың сапасы мен мөлшерін нақты уақыт режимінде бақылау.
Ерекшеліктері:
АҚШ-та трансшекаралық өзендер мен су қоймаларын басқару үшін көршілес елдермен (Канада, Мексика) келісімдер бар.
Су сапасын сақтау мақсатында "Таза Су Актісі" қабылданған
Нидерланды – Суды басқарудың инновациялық жүйесі:
Ұйымдастыру: Нидерландыда су ресурстары ұлттық деңгейде бақыланады. Су тасқынын басқару басты назарда.
Бақылау жүйелері:
Delta Works: Бұл инженерлік құрылымдар су тасқынының алдын алу және суды бөлу үшін жасалған.
Ақылды гидротехникалық жүйелер: Су деңгейін және ластану көрсеткіштерін автоматты түрде бақылайтын жүйелер.
Ерекшеліктері:
Инновациялық технологияларды (жасанды интеллект, IoT) қолдану.
Климаттың өзгеруіне бейімделген жүйелер.
Австралия – Құрғақ аймақтарда суды басқару
Ұйымдастыру: Австралияда суды басқару ұлттық және аймақтық деңгейде жүзеге асырылады (Мюррей-Дарлинг бассейн басқармасы басты орган).
Бақылау жүйелері:
GIS және спутниктік мониторинг: Жер асты және жер үсті су қорларын бақылау.
Ерекшеліктері:
Су ресурстарын экономикалық тиімділікке негізделіп бөлу (су нарығы арқылы).
Тұрғындарды суды үнемдеуге үйрету науқандары.
Қазақстандағы суды басқару және бақылау жүйелері
Ұйымдастыру және басқару
Басқарушы орган: Қазақстан Республикасының Экология және табиғи ресурстар министрлігі, Су ресурстары және ирригация министрлігі, Қазақ су шаруашылығы және т.б
Құқықтық база:
Қазақстан Республикасының Су кодексі (2003 жыл): Су ресурстарын сақтау, пайдалану және қорғау тәртібін анықтайды.
Экологиялық кодекс: Су ластануының алдын алу және экологиялық таза технологияларды енгізуді қолдайды.
Гидрологиялық мониторинг:
Қазақстанда гидрологиялық посттар арқылы өзендердің, көлдердің, жерасты суларының деңгейі мен сапасы бақыланады.
Су сапасы мен мөлшерін өлшейтін автоматты станциялар енгізілуде.
Арал теңізі бассейні:
Көпұлтты келісімдер: Қазақстан көрші елдермен (Өзбекстан, Түркіменстан) трансшекаралық су ағындарын бірлесе басқару туралы келісімдерге сүйенеді.
Аралды құтқару қоры: Теңіздің экологиялық ахуалын жақсарту үшін халықаралық ұйымдармен бірге жұмыс істейді.
Гидрологиялық мониторинг бойынша жүргізілген шетел зерттеулері
"Next Generation Water Observing System (NGWOS)"
Бұл мақала АҚШ Геологиялық Қызметінің (USGS) су сапасы мен саны туралы деректерді нақты уақыт режимінде жинау үшін NGWOS жүйесін дамытуын сипаттайды.
"Integrated Water Science Basins"
Мақала су ресурстарын басқару және экологиялық проблемаларды шешу үшін АҚШ-тағы интеграцияланған су ғылымы бағдарламаларын зерттейді.
"Hydrological Monitoring in Europe: Challenges and Opportunities"
Бұл зерттеу Еуропадағы су экожүйелерінің мониторингін жақсарту үшін қолданылатын жаңа технологиялар мен тәсілдерге талдау жасайды.
"Satellite and Sensor-based Hydrology in Asia"
Мақала спутниктер мен ақылды сенсорлардың Қытай мен Үндістандағы қолданылуын, сондай-ақ климаттық өзгерістердің су ресурстарына әсерін қарастырады.
"Extreme Hydrological Event Monitoring by USGS"
АҚШ-тағы экстремалды гидрологиялық оқиғаларды бақылау, оның ішінде су тасқынын болжау мен жер асты суларына әсері талқыланған.
Қытайдағы жүйелер
Негізгі бағдарламалар мен шаралар:
14-ші Бесжылдық жоспары (2021–2025):
Сандық су бассейндері: Елдің ірі өзендеріне сандық технологияларды енгізу мақсатында пилоттық жобалар іске қосылды (мысалы, Хуай және Хай өзендері). Бұл технологиялар нақты уақыттағы мониторингті, қашықтықтан бақылауды, 5G және Beidou спутниктерін, су астындағы роботтарды және пилотсыз кемелерді қолдануды қамтиды
.
Су қауіпсіздігі инфрақұрылымы: Қытай ірі гидроинженерлік жобаларға, оның ішінде су тасқынынан қорғау, су сапасын жақсарту және суды тиімді бөлу бойынша жобаларға назар аударуда
"Су сақтау қалалары" (Sponge Cities) бағдарламасы: Қалаларда жаңбыр суын сақтау және қайта пайдалану үшін табиғи инфрақұрылымды дамыту. Бұл бағдарлама суды басқаруда инновациялық шешімдерді қолдануды көздейді
Аймақтық және трансшекаралық су ресурстарын басқару: Қытай Оңтүстік-Шығыс Азия елдерімен трансшекаралық өзендерді басқару және климаттық өзгерістердің әсеріне қарсы тұру мақсатында ынтымақтастық орнатуда. Бұл саясатта суды басқару мен ауыл шаруашылығын дамыту мәселелері маңызды рөл атқарады
Су ресурстарын цифрландыру: Су мониторингін толық автоматтандыру, судың сапасы мен деңгейін нақты уақыт режимінде бақылау үшін Интернет заттары (IoT) желілері құрастырылуда