Please enable JavaScript.

Coggle requires JavaScript to display documents.

dünya savaşı ve soğuk sava dönemi - Coggle Diagram

- - - - ispanyada franco dönemi
        
        1923 te askeri darbe yapıldı 1936 da iç savaş başladı. alman ve italya desteği ile cumhuriyetciler ve milliyetciler arasındaki savaşı general franco kazandı
      - almanya nazizm
        
        "weimar anayasasıyla" yürülüğe ggirmesiyle demokrasiye geçildi. kahverekli gömleklilerin temsilcisi adolf hitler başkan oldu.1933 yılında dikdatörlük ilan ederek versey antlaşmasından kurtulmayı amaçladı.. gestapo örgütü kurarak toplum üzerinde baskı kurdu. sonrasında savaş dönemi
      - italya faşizm
        
        kara gömlekliler isyan etti mevcut hükümet istifa etti- musolini başa geçti. sömürgeçilik adı altında "roma imparatorluğunu yeniden kuruluşu " adı verilen milli bir ideal haline geldi. ilk olarak serbst şehir olan "flume" 1934 de italyaya katıldı
        
        1924 italya yunanistanın korfu adasını işgal etti. arnavutluğu siyasi ve ekonomik nufuzunun altına aldı
        
        italya 1931 de habeşistanı işgal etti. almanya ile imzalnan "locarno ant" ile fesh edildi
        
        musolini "sürekli barış ne mümkün ne de faydalıdır. sadece savaş insan enerjisini en yüksek gerilimde tutar" demiştir
      - japonya
      - savaş öncesi oluşan ittifaklar
        
        1936, berlin tokyo mihveri - almanya- japonya
        
        1937, anti komintern paktı- alman-italya-japonya
        
        1936, berlin-roma mihveri ,almanya - italya
        
        1939, çelik pakt, almanya-italya
    - - versey antlaşmasınn koşullarının almanyaya ağır gelmesi
      - rusyanın brest litowsk ant ile kaybettiği yerleri geri almak istemsi
      - rusyann kominizm ideolojisinin dünyada devrim yapacağı inancı
      - italyanın avrupa siyasetinde etkinliğini arttırmak istemesi ve 1.dunya savaşında istediklerini alamaması
      - almanta ve italyada nazizm ve faşizm gibi totaliter rejim ve liderlerini başa geçmesi
      - Japonya'nın uzak doğu ve pasifikte İngiltere ile ABD nin baskısında olması
      - fransanın almanya ile yaşadığı problemlerden dolayı güvenik endişesi yaşaması
      - 1929 dünta ekonomik krizinin yarattığı ekonomik ve sosyal sorunlar
  - - - avrupa savaşı
        
        ingiltere ve fransa birilk olup almanların ekonomisini zayıflatmak ve savaş süresini kısaltmak maksatlı kömür ocaklarının buunduğu norveç kıyıılarını maynladı.
        
        bunun üzerine almanya danimarka ve norveçi ele geçirdi. 10 mayıs 1940 da hollanda ve belçikayı ele geçirdi
        
        ardından fransanın kendieileri için oluşturduğu moginot hattınıda aşarak fransayı ele geçirdi. ele geçiremediği kısmada fransada vichy hükümetini kurdu
        
        deniz ve hava kuvvetleri olarak ingiltereye karşı duramaya hitler yönünü sscb ye doğru cevirdi
        
        hitler, romanya ve bularistanla ittifak antlaşası yaptı. yunani,stanı ele geçirdi sonrasında "barborasa harekatı "başlatarak rusyay yürüdü ancak iklim şartlarından doolayı geri püskürtüldü.
      - kuzey afrika savaşı
        
        1940 da fransanın savaş dışı kalmasından dolayı. ialya ,cebelitarık,malta,iskenderiye,suveyi ::::::::: ingiltere rodosuve italyanın endüstri bölgelerimni bombaladı.
        
        italyanlar bu başarıdan sonra gaza gelip ingilizleri afrikadan çıkaracaklarını düşünüp "suvey harekatına karar verdiler". ancak inliziler 5 günde italyanları mısırdan çıkarttılar
        
        almanların desteğini alan italya tekrardan kuzay afrikaya girdi. burada almanlarının italyaya destelemesinin sebeni. "almanya kafkaslar ve itran üzerinden mısıra gelip ortadoğu bölgesini kıskaç içine alacaktı. japonlar ise birmanya ve hindistan üzerinden iran a gelmesiyler savaş sonra ereeckti"
        
        ancak ilk başalarda herşey italyanın istediği gib giderken sonrasında ingilizler alman - italya birliklerini afrikandan kovdular 1943 mayısında tüm alaman - italya birlikleri teslim oldu. müttefikler avrupaya yöneldi
      - 3.asya pasifik savaşı
        
        a. savaş öncesi abd
        
        amerikan tüm bu olayları sessiz bir şekilde arka planda izlerken ingitereye "bedeli savaş sonrasında ödemek şartıyla yardım yaptı" 14. ağusyosta abd- ingiltere atlantık bildirisi yayımladı
        
        uluslar kendi geleceklerini kendi saptayacak
        
        savaştan sonra toprak kazanılmayacak
        
        ilgili halkın onayı alınmadan toprak değişikliği yapılmayacak
        
        temel hammaddlereden eşit miktarda faydanılacak
        
        insanlar korku ve açlıktan kurtulacak
        
        açık denizlerde ticaret serbestliği getirilecek
        
        mihver devletler silahlardan arındırılaak ve savaştan sonra topyekün silahsızlanmaya gidilecek
        
        uluslar arası işbirliği gerçekleştirilip geliştirlecek
        
        b. pearl harlbour baskını ve abd nin savaşa girişi
        
        abd nin savaşa girme olayıdır. japonya hawaii adalarından pearl harlbour a saldırısı sonucunda abdnin japonyaya karşılı verme olayıdır
        
        c. pasifik savaşları
        
        pearl habordan sonra japonya güneye yöneldi. ingilizler singapur ve hong kongu ele geçirdi. mayısta amerikan ve japonya filoları mercan denzindde karşılaştı ve japonya burada yenildi. japonya abdnin midvay ussunu saldırı düzenledi başarısız oldu savaşın seyri değiştir
    - - avrupada savaşın sona ermesi
        
        14-24 ocak 1943 te roosevelt ve churcill, kazablanka konferansında aldıklar kararla "mihver devletlerşn kayısız şartsız teslim alınması" için harekete geçtiler
        
        mihver devletlerin avtrupadaki yenilmezliği sona erdi
        
        alman işgalindeki fransaya, abd ve şngiliz birlikleri normandiya kıyılarına çıkarma yaparak 26 ağustosta parise ulaştı
        
        dünya savaşının sonralarına doğru gelecekteki barış adına roosevelt, churcill, stalin bir araya gelerek 1945 te yelta konferansı yapıldı. alınan kararlar
        
        almanya için 4 ayrı müttefik işgal bölgesi oluturulmasına ve alman sanayisini yok edilmesine
        
        polonya da seçimlerin özgürce yaplmasına ve savaş suçlularının yargışlanmasına
        
        sovyet rusya lehine boğazlar konusunda biratkım değişiklikler yapılmasına
        
        birleşmiş milletlere üye olmak isteyen devletlein 1 mart 1945 e kadar mihver devletlere savaş ilan etmesine karar verilmiştir
        
        postdam konferansında almanyanın savaştan çekilmesi üzerine sscb, abd, ingiltere konferans düzenketerek kararlar aldılar
        
        müttefik devletlerin ellerindeki nazi liderlerinin savaş suçları mahkemesinde yargılanmasına
        
        avustury nın dört işgal bölgesine ayrılmasına
        
        almanyanın ekonomik ve askeri alanda sınırlandırmalar getirilmesi, ingiltere, fransa, sscb, abd denetiminde olmasına
        
        italya ile yapılacak olna barışa öncelik verillmesine ve barış hükümlerinin mümkün olduğunca yumuşak tutulmasına
        
        fransanın alcase lorrainei ve çekoslovakyanın "südet bölgesini" geri almasına karar verilmiştir
      - pasifikte savaşın sona ermesi
        
        hiraşima ve nagazaki ye atılan atom bombalarından çok sayıda kişiler öldü. sscb mancurya ve kore bölgesini işgal etti. nagazakiye atılan bomba sonrasında japonya kayıtsız sartsız teslim oldu. 2. dünya savaşı sona erdi.
    - - sscb ve abd arasonda soğuk savaş dönemi başladı. sscb italya ve almanya topraklarıı işgal etti. abd ise japonya işgal etti. sscb savaş sonucunda büyük bir güç haline geldi.
      - 60 mlyona yakın insan hayatını kaybetti. verem, tifüs, ve şavaşlardan kaynaklı
      - endonezya ve hindistan gibi ülkeler milli kuruluş hareketlerinin başlamasına neden oldu
      - milletler teşkilatının temelleri atıldı. bu fikri ilk prtaya atan türk-islam filozofu farabidir. bu fikri ilk uygulyan ise abd başkanı franklin d roosevelt tir
      - müttefiklerin kazanmasıyla nazizim ve faşizim gibi akımlar tasfiye edildi
      - imf washingtonu. birleşmiş milletler new yorku merkez kabul ederek abd nin güçünün artmasıan sebeb oldu
      - imf uluslar araso para fonu ve uluslar arası imar ve kalkınma bankası oluşturuldu. bu iki kurulula ikiz kardeşler denilmiştir
      - ilk bilgisayarlar eniac ve mark 1 üretildi
      - 10 aralık 1948 de insan hakları evrensel beyannamesi ni kabul etti. abd başkanı "tüm insanlıüın magna carta sı sözünü kullandı"
    - - dünya savaşında türk dış politikaları
        
        dünya savaşı yunanistanı işgali ile türk sınırlarına kadar dayandı. ingilizler türklerinde yanında olmasına karşılık her türlü yardımı yapmaya hazır olduklarını belirtti
        
        almanya bunun üzerine türkiye ile saldırmazlık paktı imzaladı. ve almanlar sscbye saldırdı. (polonya sendromunda kurtulmuş oldu)
        
        30 ocak 1943 de adana konferansında savaş dışı kalmayı düşünüp 5-6 kasım kahire konferansında ise savaş dışı kalmayı istediklerini söylediler
        
        abd ve ingiliz başkanları ismeti kahireye davet edip savaşa girmeye ikna ettiler ancak türk ingiliz askeri yetkililer türkiyenin ihtiyaçlarını hesaplayamayınca sonuca ulaşamadı. 1945 te birleşmiş milletler üye olmak için ve san fransisko konferansına katılabilmek için almanya ve japonyaya savaş açtı
      - dünya savaşınınn türkiyeye etkileri
        
        1942 karne uygulamasına geçildi. ticcaret ofisi ve iaşe müsteşarlığı gibi kurumlar oluşturuldu
        
        milli korunma konanunu ortaya çıkardı 18 ocak1940. petrol ofisi, et ve balık kurumu gibi bazı kurumlar oluşturuldu
        
        varlık vergisi -savaşı fırsata ceviren işltemelerin haksız kazançlarını önüne geçmek- 1944 de kalktı ve toprak mahsulleri vergisi olarak iki adet olağan ustü verği oluştruldu 1946 de kalktı
        
        1940-1945 de 2. 5 yıllık sanayi planı uygulanamadı
        
        fiyatı yükselen mallara narh koydu
        
        köy enstütüleri ve ilk kul yapımına devam edildi
        
        türkiye bu süreçlte büyümeyi hızlandırmak , mal darlığını hafifletmek, fiyat artışlarını frenlemeyi ve karaborsayla mücadeleye yöneldi
        
        orhan veli oktay rıfat horozcu, melih cevdaet anday. ... payami safa, ahemy hamdi tanpınar, bedri rahmi eyüpoğlu, behçet necatigik ve sait faik önemli şair ve yazarlardandır
        
        bütçeler askeriyeye ayrıldı 4 milyon kişi askere çağrıldı. üretüm düştü
        
        ankara radyosu ile 1943de sürekli yayına geçti yurttan sesler programın düzenlendi sadettin kaynak, safite ayla, müzeyyen senar, hamiyet yüceses, perihan altındağ önemli sanaçılardır
        
        albert einstainin önerisi üzerine 40 yakın bilim insanı getirildi
        
        batı sınırını korumak için "çakmak hattı nı kurdu"
        
        atılay faciası ve refah şilebi olayları yaşandı
        
        24 şubat 1942 de nazilerden kacan yahuduileri filistine götürmek üzere romanyadan struma gemeisi istanbul açıklarında batırıldı
        
        sayfa 141 e bak
      - genel bilgiler
        
        cumhur başkanı
        
        başbakanlar
        
        dışişleri bakanı
        
        genel kurmay bakanları
        
        isnet inönü
        
        refik saydam
        
        şükrü saraçoğlu
        
        fevzi çakmak
        
        kazım orbay
        
        numan menemencioğlu
        
        halan saka
        
        şükrü saraçoğlu
    - - almanya, çekoslavyadan südet bölgesini 15 mart 1939 da işgal etti. almanlar memeli de litvanyadan aldı
      - almanlardan ceserat alan italya arnavutluğu işgal eti. alman italya ittifakı "celik pakt" ile pekişti
      - 23 ağustosta sscb-alman saldırmazlık paktı imzalandı. 1 eylül de (1942) polonyaya saldırması üzerine ingiltere ve fransa 3 eylül de almanyay savaş açtı. 2 dünya savaşını başlamsından sonra sscb, estonya, letonya ve litvanya yı işgal etti. finlandiyay bütün cabalara rağmen bazı sınır bölgelerini sscb vermek zorunda kaldı. (1940)
- - - - b. marshall planı 1948
        
        dış yardım kanunu. avrupa ekonomik işbirliği antlaşması
      - d. avrupa konseyinin kuruluşu 1949
        
        ingiltere,fransa,belçika,hollanda,luksembur,danimarka,norveç,isveç,irlanda, ve italya tarafından 5 mayıs 1949 da kurulmuştur. amac insan hakları,hukuk,medyaisağlıkieğitim,kültür,spor vb işbirliği yapmaktır tr 1949 da katıldı
      - e. avrupa ekonomik topluluğu aet 1951
      - a. truman dokrini 1947
        
        dünyada 2 kutba ayrıldığını ingilterenin yerini abd ye bıraktığı söyledi
      - c. natonun kurulması 1949
        
        abd,ingiltere,fransa,belçika,hollanda,lüksemburg,danimarka,izlanda,norveç,portekiz,kanada veitalya bir araya gelerek kuzey atlantik savunma örgütü nato yu kurdular tr ve yunan 1952 de katıldı
    - - a. doğu bloku içerisindeki gelişmeler
        
        sscb nin desteklediği mao zendong çin halk cumhuriyetini kurud.
        
        kore ise 38. enlem baz alarak sscb destekcisi kominist kuzey kore abd destekçisi güney kore cumhuriyeti kuruldu
        
        kübada ise fidel castro batista ya karşı verdiği uzun mücadeeden sonra kendi hükümetini kurdu ancak abd desteklemedi
        
        sovyet modeline göre ekonomik ve sosyal düzenin kurulası
        
        sscb, yugoslavya,romanya,macaristan,polonya,vulgaristan,çekoslavya,fransa ve italyayı da dahil ederek coniform u kurdular- komist birlik
        
        1949da ekonomik işbirlik ve dayanışma acısından sscb romanya macaristan,polonya,bulgaristan,cekoslavya öncülüğünde daha sonra arnavutluk,demokratik almanya, mogolistan ve kübada katıldı
        
        1949 da natonun askerietkinliklerinin arttırması sonucu 1955 de sscb, arnavutluk,romanya,macaristan,polonya,bulgarşstan,cekoslavakya ve demogratik almanya verşova paktını kurdu
      - b. sosyalist blokta sarsıntılar
        
        sscb - macaristan ilişkileri
        
        imge nare nag önderliğinde ayaklandılar sscb budapeşteyi işgal etti
        
        sscb - yugoslavya ilişkileri
        
        moskovanın tam denetimine girmek istemeyen yugoslavya tito nnu önderliğinde sscb ye baş kaldırdı ve cominformda çıkarıldı
        
        sscb - cekoslavakya ilişkileri
        
        1967 de aleksander dubcek liderliğinde "insancıl kominizm" hareketi başladı. amac kominis sistemin baskıcı değil insan haklarını esas alarak uygulanmasıydı. sscb 1968 de insancıl kominiz hareketine son verdi
      - berlin buhranı
        
        sscb aylarca berlini abluka altına aldı. işgalci devletler birleşerek bölgede federal alman devleti kurdu
        
        sscb de burada demokratik alman devleti kurunca çok sayıda kişi federal almanya tarafına geçti. bunun üzerine sscb berliln duvarını inşaa etti
  - - - fransanın cezayiri işgali
        
        setif katliamında fransa 40 bin cezayirlyi katletti. 1 kasım 1954 de fransada iktidara gelen de goulle 1962 de evian ant ile cezayii bağımsızlığını verdi
      - hindistan ve pakistanın kurulması ve güney asyadaki gelişmeler
        
        ilk bağımsızlık ayaklanması 1917 de gandhi nin önderliğinde oldu. vemüslümanlar cesaretlendi 23 mart 1940 da toplanan "müslüman birliği cemiyeti kongresi" sonucu "muhammed ali cinnah" ın önderliğinde pakistan devleti kuruldu.
        
        1948 de iki ülke ilk kez savaştı 1948 de sscb nın arcılığla "taşkent deklarasyonu " ile savaş öncesi sınırlara geri dönüldü
        
        bölgeed soğuk savaş döneminde ticari ve ekonoomik iş birliği yapmak maksatlı asean "güneydoğu asya milletler birliğ" kurdular. filiphinler, tayland, malezya, endonezya, singapur
  - - - katılma sebebi
        
        truman ve marshall yardımıları yapan abd ile ilişkileri sekteye uğratmamak
        
        tr nin sscb tehdidi karşısında güvenlik sorununu çözmek için nato ya dahil olmak istemesi
        
        abd nin senatör cain aracılığla tr nin savaşa davet etmesi
        
        tr ile abd arasonda savunma ve güvenliğe yönelik iş birliği geliştirmesi
      - tr nin natoya girme gerekçeleri
        
        sscb tehdidi karşısında güvenlik sorununu çözmek
        
        çağın gerisnde kalan ordusunu modernize etmek ve demokratik yapının gelişip yerleşmesi için ekonomi gelişmişliği sağlamak
      - abd nin tr yi natoya kabul etmesini gerkçelri
        
        abd nin tr de sscb karşı üs talep etmesi
        
        tr nin orta doğu petrollerine yaın olması
        
        sscb nin kominizimi yunanistan ve tr ye yayabileciği endişesi
        
        tr nin kore savaşına vermiş olduğu katkı
      - tr nin natoya girmesiyle birliket askeri yatırım ve oluşumlar
        
        tr ye gelen bu uzmanlar tr askeri ve okul eğitimine şekil verdi
        
        tr ye silah ve tehçiza kullanımlarını öğretimesi maksatlı uzmalar gönderildi
        
        adana incirlik hava üssü, izmir nato güney komutanlığı, çiğli trapzon, diyarbakır, gölbaşı, samsun, karamürsel askeri üsleri inşa edildi
      - abd nin tr ye bu yardımlar yapmasının nedenleri
        
        tr nin bağlantısızlar harekatine katılmaksını engellemek
        
        tr nin kurulan abd üslerinin devamlılığı sağlamak ve üsleri korumak
        
        sscb saldırılarına karşı duracak tampon bir ülkeyi esteklemek
        
        abd nin yürüttüğü cevreleme politikasında -sscb nin kendi sınırları içerinde kalmasını ve yayılmasını engellemek- türkiyeye duyduğu ihtiyaç.
  - - - tr nin kore savaşına asker göndermesi, savaşta türk askerleinin üstünlüğü ve cesareti, tr nin stratejik konumu, natonun sscb ye yakın üs kurma isteği
        
        ismet inönünü demokrasi yönündeki demeçleri yoğunlaştı ve muhalefet bir iç tehdit olmaktan çıktı
        
        liberal görüşlere sahip hasan saka hüküemti 1947 de kuruldu
        
        türk toplumunda abd sempatizanlığı ve batı tarzı demokrasi anlayışı gelişti
        
        iç tehditlerin en öenmlisi olarak görülen irtica yerini komizme bıraktı
        
        ülke anayasasında konimizmeden esinlenerek yapılan maddeler değiştirildi
        
        irtica olak görülen bazı din hassasiyetleri toplumsal yaşamda ön plana çıkarıldı
        
        demokratik parti ve chp birbirlerini kominizmler mücadele etmekle suçladılar
      - dış tehditler
        
        tr iç ve dış siyasetinde abd eksenli bir politika izledi
        
        tr abd nin içinde bulunduğu veya abd nin isteği kuruşuşlara dahl oldu. abd karşıtı kuruluşaran ve devletlerden uzak durdu.
        
        abd ile müttefik olmasını sağladığı güven ile hızlı bir dışa açılım sürecine geirildi
        
        itahalatın yönü abd oldu.
        
        marshal yardımlarında 400 milyon dolara yakın para alındı.
        
        türkie 1949 da asya deletler kongresine katılmayarak kendisini avrupa devleti olarak gördü
    - - tr ,yugoslavya ve yunanistan 2 şubat 1953 de "dostluk ve işbirliği ant" imzalanmasıyla balkan paktı kuruldu. amac ekonomik ve kültürel işbirliğini, geliştirmek sorunları barışcıl yollar ile çözmek
    - - 24 şubat 1955 tr-ırak araında imzalandı. amac orta doğuda savunma ve güvenlği sağlamktır. ingiltere iran ve pakistanda katıldı. iran ve pakistanın 20 yıl saonra ayrılması ile bu pakt fiilen sona erdi
    - - a.siyaset
        
        sayfa 148-149 e bak
      - b. demoktrat parti döneminde yaşananlar
        
        sayfa 149 e bak
      - c. tr de sosya ve kültürel hayat
        
        sayfa 150 e bak
  - - - mısırın süvey kriizinden sonra abd eisenhower doktirini yayınladı. abd orta dıoğunun kontrolunun sscb ye geçmesinden korkarak. askri ve ekonomik yardım yapmaya kara verdi. suudi arabistan mısır suriye ürdün bu doktrine tepki gösterdi
    - - "balfour deklarasynu" ile fillistine akın akın yahudi göçü başlamıştır. 1917 tarihinde
        
        birleşmiş milletlerin 1947 tarihli kararına göre kudus merkezli filistin devletinin yanına israil kurulacaktır. 2 devletli bir yapı kurulmuştur
        
        ingilizlerin fililstin mangasını kaldırmasındaın ardında israill krulduğu ilan edildi israili ilk tanıyan devlet abd oldu. ilk tanıyan müslüman ülke türkiyedir arap devleti ise mısırdır
      - arap israil savaşı
        
        mısır ürdün suriye lübnan ırak birleşerek israile saldırdı. savaşı israil kazandı mülteci kırızı ortaya çıktı
        
        1956 da mısırın suveyş kanalını millileştirmesi sonucu mısır-israil savaşı ortaya çıktı.savaşı israil kazandı sscb mısırın yanında yer alınca sscb abd ortadoupuya taşındı
        
        1967 de 6 gün savaşları yaşandı. araplar ve israil arasında. mısırın akabe körfezini israile kapatamsoı ve filistin kurtuluş örgütüne yardım etmesi sonucu ortaya çıktı.mısır, ürdün, süriye israie yenildi.
        
        1973 yom kippur savaşı. mısırve suriye 1967 yılıdna kaybettikleri toprakları geri almak için israile saldırdı. israil kazandı.1973 depetrol krizi ortaya çıktı
        
        1 more item...