Please enable JavaScript.

Coggle requires JavaScript to display documents.

GAIA. LANGILEEN MUGIMENDUA ETA NAZIONALIZMOA (1890-1923)…

- - - - 1876ko foruen abolizioak euskal identitatearen galera sentimendua indartu zuen.
      - Bizimodu tradizionala eta euskal gizarte nekazalaren aldeko defentsa.
    - - Industrializazioak eragindako kanpoko langileen ugaritasuna ("maketoak").
      - Euskal nortasunari mehatxu gisa ikustea.
    - - Arraza, hizkuntza eta ohituren aldeko defentsa.
      - Euskal independentziaren aldeko aldarrikapenak eta EAJ alderdiaren sorrera (1895).
    - - Integrismo erlijioso katolikoa eta beste ideologia eta erlijioen aurkako jarrera.
      - Langile euskaldunak nazionalismoaren eta Elizaren inguruan biltzea (ELA sortzea, 1911).
    - - Independentismoaren eta autonomiaren arteko eztabaidak.
      - Zatiketak eta berrantolakuntzak nazionalismoaren barruan.
  - - - Nazionalismoak Europako mapa aldatu zuen, estatuek nazioen ideiarekin bat egiteko asmoz. Adibidez, Italiaren eta Alemaniaren batasunak nazionalismoaren ondorio zuzenak izan ziren.
    - - Nazionalismoak beste herrialdeekiko nagusitasun sentsazioa elikatu zuen, eta horrek kolonialismoaren eta inperialismoaren hedapena bultzatu zuen.
    - - Nazionalismoak herrialdeen arteko lehiakortasuna piztu zuen, eta XIX. mendearen amaieran eta XX. mendearen hasieran gatazka ugari ekarri zituen (esaterako, Lehen Mundu Gerra).
    - - Nazionalismoak askotan beste etnia edo kultura batzuei arbuioa ekarri zien, gutxiengoak diskriminatuak edo asimilatzera behartuak izan zirelarik.
- - - - Lan-baldintza gogorrak eta lanaldi luzeak, bereziki Bizkaiko meatzaritzan.
      - Proletariotza eta burgesia industrialaren arteko desberdintasun sozial eta ekonomikoak.
      - Migrazioa eta eskulan ugariaren beharra.
    - - Marxismo zientifikoaren eta sozialismoaren garapena (PSOE eta UGT sortzea, 1879-1888).
      - Anarkismoaren eta zuzeneko ekintzaren aldeko jarreren zabalpena (CNT sortzea, 1910).
    - - Greba orokorrak (1890-1910) eta lan-eskubideak lortzeko borrokak, hala nola 8 orduko lanaldia.
      - Lan-mobilizazioak eta antolakuntza sindikala (UGT eta CNT).
    - - Klase-herritarren analfabetismo indize handia.
      - Langile klasearen esplotazioa (plusbalioa eta lan indarraren salmenta).
    - - Sindikatuak debekatzea eta buruzagiak atxilotzea.
  - - - grebek eta manifestazioek, enplegatuen eskubideen aldeko hainbat aurrerapen ekarri: Honek lanorduak murriztea, soldata hobeak eta lan segurtasun handiagoa bermatu zituen.
    - - Langile mugimenduaren antolaketak sindikatuak sortzea ahalbidetu zuen, eta hauek langileen interesak defendatzeko tresna nagusi bilakatu ziren.
    - - Gobernuek presiopean hainbat lege onartu zituzten, hala nola lan-kodeak, pentsio-sistemak eta haurren lana mugatzeko neurriak.
    - - Burgesiaren eta proletargoaren arteko tentsioak areagotu ziren, eta hori hainbat gatazka sozialen sorburu izan zen.