Please enable JavaScript.

Coggle requires JavaScript to display documents.

Thực vật và động vật - Coggle Diagram

- - - - Cấu tạo
        
        Đối xứng tỏa tròn, không mang lá, không có sự phân đôi, có chóp rễ
        
        Gồm 4 miền: chóp rễ, sinh trưởng, hấp thụ, trưởng thành
      - Chức năng
        
        Hấp thụ nước, muối khoáng, giữ vững các phần cơ thể trên mặt đất, dự trữ dinh dưỡng, sinh sản
      - Phân loại
        
        Rễ cọc
        
        Rễ chùm
      - Sự biến dạng
        
        Rễ củ
        
        Rễ móc
        
        Rễ thở
        
        Giác mút
        
        Rễ chống, rễ cột, rễ không khí
      - Sự hút nước và muối khoáng
        
        Lông hút (ở miền hút) hấp thụ nước và muối khoáng -> chuyển qua vỏ -> mạch gỗ -> các bộ phận
    - - Cấu tạo
        
        Cơ quan trục nằm trên mặt đất nối tiếp với rễ
        
        Mang lá và cơ quan sinh sản
      - Chức năng
        
        Vận chuyển các chất (nước, muối khoáng) từ rễ lên và chất hữu cơ từ lá xuống
        
        Nâng đỡ, giữ vững các phần bên trên của cây
      - Sự biến dạng
        
        Thân củ
        
        Thân rễ
        
        Thân hành
        
        Thân mọng nước
        
        Thân ngầm dưới đất
    - - Cấu tạo
        
        2 mặt: mặt dưới (lưng) và mặt trên (bụng), gồm các bộ phận
        
        Phiến lá
        
        Cuống lá
        
        Bẹ lá
        
        Lá kèm
        
        Thìa lìa
        
        Bẹ chìa
      - Các dạng lá
        
        Lá đơn
        
        Lá kép
      - Sự biến dạng của lá
        
        Vảy
        
        Gai
        
        Tua cuốn
        
        Lá bắt mồi hình thành nơi thiếu chất dinh dưỡng
        
        Lá biến thành cơ quan dự trữ
      - Cách mọc lá
        
        Mọc cách
        
        Mọc đối
        
        Mọc vòng
      - Sự rụng lá
        
        Thời gian sống: ngắn hơn cây
        
        Lá rụng: khi lá già (thường có màu đỏ, vàng), khi có gió, do sức nặng của lá
  - - - Vai trò của nước đối với đời sống của cây
        
        Thành phần cơ bản (Chiếm 70-90% khối lượng tươi của cây)
        
        Tạo môi trường liên tục: rễ → thân → lá
        
        Hòa tan và vận chuyển chất dinh dưỡng
        
        Tham gia các phản ứng trao đổi chất
        
        Điều hòa nhiệt giúp cây thích nghi với môi trường.
        
        Duy trì hình dạng và sinh trưởng của cây
      - Sự hấp thụ và vận chuyển nước của thực vật
        
        Rễ hút nước nhờ hệ thống lông hút
        
        Nước đi qua mạch gỗ ở thân lên mô lá
        
        Nước thoát ra ngoài khí quyển qua các khí khổng trên lá
      - Ảnh hưởng của các điều kiện bên ngoài đến khả năng hút nước của rễ
        
        Độ thoáng của đất (càng tơi xốp, nhiều mao mạch đất, nhiều oxi
        -> càng hút nước mạnh)
        
        Nhiệt độ (thấp quá hoặc cao quá đều ảnh hưởng xấu)
        
        Độ mặn của đất (càng mặn càng khó hút nước)
        
        Thành phần khoáng (ảnh hưởng tới cường độ hút nước)
      - Sự thích nghi của thực vật với môi trường nước (chia thành 4 nhóm)
        
        Cây ngập nước định kì (thủy sinh)
        
        Cây ưa ẩm
        
        Cây chịu hạn
        
        Cây trung sinh
    - - Nguyên tố dinh dưỡng thiết yếu
        
        C, H, O, N, P, S, K, Ca, Mg, Si, Fe, Mn, Cu, Zn, Mo, B, Cl, Ni, Na
        
        C, H, O, N: nguyên tố phát sinh hữu cơ
        
        Fe, Mn, B, Na, Cl, Zn, Cu: nguyên tố vi lượng
      - Vai trò của các nguyên tố dinh dưỡng
        
        Cấu trúc: Là thành phần bắt buộc của nhiều hợp chất hữu cơ trực tiếp tham gia xây dựng tế bào
        
        Điều tiết các hoạt động sinh lí của cơ thể
        
        Cây cần một lượng lớn N, P, K
        
        Cây cần một lượng nhỏ vi lượng (Fe, Mn...) để sinh trưởng tốt, năng suất cao
      - Sự xâm nhập của chất khoáng vào rễ cây
        
        Các chất khoáng ở dạng hòa tan hấp thụ chủ yếu qua bộ rễ
        
        Hấp thụ thụ động: Ion muối dinh dưỡng di chuyển cùng nước từ dung dịch đất vào nhu mô vỏ rễ.
        
        Hấp thụ chủ động: Cây hấp thụ ion ngược chiều nồng độ nhờ hiệu điện thế điện hóa.
      - Sự vận chuyển chất khoáng trong thực vật (2 dòng)
        
        Dòng 1 (đi lên): rễ -> bó mạch rễ -> thân -> cành -> lá -> hoa -> quả
        
        Dòng 2 (đi xuống): lá → mạch rây trong cuống lá → thân → bộ phận cần thiết
    - - Vai trò của nitơ
        
        Cung cấp năng lượng cho tế bào và cơ thể thực vật
        
        Duy trì và phát triển sự sống, đảm bảo năng suất, chất lượng cây trồng
      - Sự hấp thụ nitơ
        
        Hình thức hấp thụ: Ở dạng NH₄⁺ và NO₃⁻ (không trực tiếp từ N₂)
        
        Các nguồn hấp thụ
        
        Quá trình tổng hợp hóa học (qua sự phóng điện trong không khí khi mưa giông)
        
        Con đường sinh học (vi khuẩn cố định nito sống tự và vi khuẩn cố định nito cộng sinh)
        
        Nguồn hữu cơ (Xác động vật, thực vật, vi sinh vật phân giải)
        
        Phân bón (Hữu cơ và vô cơ do con người trả lại sau thu hoạch)
      - Sự biến đổi các dạng nitơ
        
        Dạng hấp thụ từ đất: Nitrat (NO₃⁻) hoặc amoni (NH₄⁺).
        Dạng tồn tại trong cây: Chủ yếu là axit amin.
        
        Quá trình biến đổi:
        
        Từ NO₃⁻: Biến đổi thành amôniac (NH₃) nhờ enzyme.
        
        Từ NH₃: Tham gia trao đổi chất để tổng hợp axit amin và các hợp chất chứa nitơ khác.
      - Sự thải nitơ
        
        Nito (trong rễ, lá, hạt) thải ra môi trường ở dạng hữu cơ
        
        Nito hấp thụ vào thực vật ở dạng vô cơ
    - - Bên ngoài
        
        Độ pH
        
        Độ ẩm
        
        Nhiệt độ
        
        Ánh sáng
      - Bên trong
        
        Đặc điểm di truyền
        
        Quá trình quang hợp
        
        Quá trình hô hấp
        
        Quá trình hút và thải
        
        Quá trình sinh trưởng và phát triển
  - - - Quá trình:
        
        Tổng hợp các chất hữu cơ (cacbonhydrat) từ các chất vô cơ (khí cacbonic) và nước dưới tác dụng của năng lượng Mặt Trời (hấp thụ qua diệp lục)
        
        Giải phóng ra oxi
      - Diễn ra chủ yếu ở lá xanh, 1 số phần thân, cành non nhờ lục lạp
      - Các yếu tố ảnh hưởng
        
        Ánh sáng
        
        Nồng độ khí CO2
        
        Nhiệt độ
        
        Nước
        
        Thành phần chất khoáng
    - - Khái niệm: Là trung tâm tổng hợp chất hữu cơ nhờ tác dụng của quang năng
      - Cấu tạo
        
        Hình bầu dục
        
        Gồm
        
        Protein
        
        Lipit
        
        3 loại sắc tố (diệp lục hấp thụ ánh sáng Mặt Trời, truyền năng lượng cho các chất khác)
        
        Muối khoáng
        
        Enzyme
    - - Chuyển hóa, tích lũy năng lượng
      - Duy trì nhất định lượng oxi và cacbonic trong không khí
      - Tạo ra sản phẩm là nguồn thức ăn cho mọi sinh vật
      - Cung cấp nguyên liệu cho công nghiệp, xây dựng, sản xuất dượcliệu
  - - - Là quá trình phân giải hoàn toàn các nguyên liệu hữu cơ thành các sản phẩm vô cơ đơn giản, nghèo năng lượng đồng thời giải phóng năng lượng.
      - Diễn ra thường xuyên và liên tục.
      - Các yếu tố ảnh hưởng
        
        Nhiệt độ
        
        Hàm lượng CO2
        
        Hàm lượng nước (độ ẩm)
        
        Ánh sáng
        
        Các chất dinh dưỡng
    - - Nguyên liệu hữu cơ bị oxi hóa → phân giải từ từ thành CO₂ và H₂O.
      - Các phản ứng được xúc tác bởi hệ enzyme tương ứng (enzyme oxi hóa - khử quan trọng nhất)
      - Các giai đoạn phân giải
        
        Kị khí: Glucose phân giải thành axit pyruvic
        
        Ưa khí: Axit pyruvic trải qua 10 phản ứng hóa học → tạo thành CO₂ và H₂O
    - - Giải phóng năng lượng tiềm tàng trong chất hữu cơ, cao nhất trong giai đoạn kị khí
      - Tích lũy năng lượng
    - - Cung cấp năng lượng cho các hoạt động của cây
      - Cung cấp nguyên liệu khởi đầu cho quá trình tổng hợp các chất hữu cơ, xây dựng cơ thể cây
      - Ảnh hưởng đến sự sinh trưởng và phát triển của cây (hô hấp bị đình trệ -> không thể sinh trưởng, phát triển bình thường)
      - Nhu cầu thay đổi theo trạng thái sinh lý của cây (cây non - cao, cây già - thấp)
      - Hỗ trợ quá trình hút nước và chất khoáng
  - - - Tự nhiên
        
        Thực vật bậc thấp
        
        Phân chia tế bào: Từ một tế bào → 2 → 4 → 8 → cơ thể mới
        
        Cắt đôi sợi: Sinh sản bằng khúc sợi hoặc khúc tản
        
        Thực vật có hoa
        
        Chồi mọc từ rễ → phát triển thành cây mới
        
        Lá rụng mọc cây mới ở kẽ mép lá
        
        Đoạn thân hoặc biến đổi của thân mọc rễ phụ → cây mới
      - Nhân tạo
        
        Giâm cành
        
        Chiết cành
        
        Ghép cành
        
        Nuôi cấy mô
    - - Dựa vào bào tử (hình thành trong túi bào tử)
      - Thực vật đơn bào
        
        Toàn bộ cơ thể trở thành túi bào tử
      - Thực vật bậc cao
        
        Bào tử nảy mầm tạo ra nguyên tản
        
        Cây con hình thành sau một quá trình sinh sản tiếp theo
    - - Kết hợp giữa giao tử đực và giao tử cái → hợp tử → cơ thể mới
      - Các hình thức
        
        Đẳng giao (đơn giản nhất): giao tử đực và cái giống nhau về hình dạng, kích thước, khả năng di động
        
        Dị giao: giao tử đực và cái khác nhau về hình dạng, kích thước, khả năng di động
        
        Noãn giao: kết hợp giữa tinh trùng và tế bào trứng
  - - - Hoa lưỡng tính
        
        Cuống hoa
        
        Đế hoa
        
        Đài hoa
        
        Tràng hoa
        
        Bao hoa
        
        Nhị (bộ phận sinh sản đực)
        
        Chỉ nhị
        
        Bao phấn
        
        Nhụy (bộ phận sinh sản cái)
        
        Bầu nhụy (chứa noãn)
        
        Vòi nhụy
        
        Đầu nhụy (núm nhụy)
      - Hoa đơn tính
        
        Nhị (hoa đực)
        
        Nhụy (hoa cái)
    - - Nhóm quả đơn
        
        Quả đóng: nho, chuối, cà chua, đào, mận, mơ,
        
        Quả mở: quả đậu,
        
        Hình thành từ một hoa có một hoặc nhiều lá noãn dính nhau
      - Nhóm quả kép
        
        Hình thành từ một hoa có lá noãn rời, mỗi lá noãn tạo thành một quả riêng biệt
        
        VD: quả hồi, quả dâu tây, quả hoa hồng
      - Nhóm quả phức
        
        Hình thành từ cả một cụm hoa
        
        quả mít, quả dứa, quả sung
    - - Vỏ hạt
      - Phôi
      - Nội nhũ
      - Ngoại nhũ
  - - - Giai đoạn đầu của quá trình sinh sản hữu tính ở thực vật có hoa
      - Là sự tiếp xúc giữa hạt phấn và nhụy
      - 2 cách
        
        Tự thụ phấn
        
        Thụ phấn chéo (giao phấn)
    - - Noãn: biến thành hạt
      - Bầu nhụy: biến thành quả
      - Các bộ phận của hoa
        
        Héo, rụng
        
        Giữ lại trên quả
        
        Phát triển thành những bộ phận phát tán
    - - Hình thành hạt
        
        Mỗi noãn thụ tinh -> một hạt
        
        Vỏ noãn -> vỏ hạt
        
        Phần còn lại của noãn -> bộ phận chứa chất dự trữ cho hạt
      - Tạo quả
        
        Bầu nhụy biến đổi -> quả chứa hạt
        
        Những bộ phận khác của hoa: héo, rụng (ở 1 số loài vẫn còn đài, vòi nhụy... ở quả)
- - - - Nhiệt độ
      - Ánh sáng
      - Nước
      - Khí hậu
  - - - Quần thể ưu thế
      - Quần thể đặc trưng
      - Độ đa dạng cao, thấp
      - Quần xã ổn định và nhất thời
  - - - Trên cạn
      - Nước mặn
      - Nước ngọt
    - - Chuỗi thức ăn
        
        Khái niệm: dãy nhiều loài sinh vật có quan hệ dinh dưỡng với nhau.
        
        Các loại
        
        Sinh vật sản xuất
        
        Sinh vật tiêu thụ
        
        Sinh vật phân hủy
      - Lưới thức ăn
        
        Một loài sinh vật tham gia vào nhiều chuỗi thức ăn
        
        Các chuỗi thức ăn diễn ra đồng thời
- - - - Sinh vật nhân thực
      - Không có màng xenlulozo, lục lạp
      - Đa bào, phân hoá thành mô, cơ quan, hệ cơ quan khác nhau
      - Có hệ cơ quan vận động và hệ thần kinh
    - - Dinh dưỡng
        
        Dị dưỡng
        
        Không quang hợp
      - Lối sống
        
        Có hệ cơ giúp di chuyển tìm kiếm thức ăn
        
        Hệ thần kinh phát triển
        
        Phản ứng nhanh và chính xác
        
        Thích nghi tốt với biến đổi môi trường
  - - - Đặc điểm
        
        Không có bộ xương
        
        Bộ xương ngoài (nếu có) bằng kitin
        
        Hô hấp thẩm thấu qua da hoặc bằng ống khí
        
        Thần kinh dạng hạch hoặc chuỗi hạch ở bụng.
      - Các ngành
        
        Nguyên sinh
        
        Ruột khoang
        
        Giun dẹp
        
        Giun tròn
        
        Giun đốt
        
        Chân khớp
        
        Da gai
        
        Thân mềm
    - - Đặc điểm
        
        Bộ xương trong bằng sụn/xương với dây sống làm trụ.
        
        Hô hấp bằng mang/phổi
        
        Hệ thần kinh dạng ống ở mặt lưng
      - Các lớp
        
        Các lớp Cá
        
        Lớp Lưỡng cư
        
        Lớp Bò sát
        
        Lớp Chim
        
        Lớp Thú