Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
Өсімдіктер селекциясы
Өсімдіктер селекциясы — адамға қажетті қасиеттері…
Өсімдіктер селекциясы
Өсімдіктер селекциясы — адамға қажетті қасиеттері бар жаңа өсімдік сорттарын шығару процесі. Бұл әдіс арқылы өсімдіктердің өнімділігін, ауруларға төзімділігін, климаттық жағдайларға бейімделуін арттыруға болады.
гибридизация
Гибридизация — әртүрлі өсімдіктер немесе жануарлар түрлерін немесе тұқымдарын шағылыстыру арқылы жаңа, үздік қасиеттері бар ұрпақ алу процесі. Бұл әдіс өнімділікті, ауруларға төзімділікті және басқа да маңызды қасиеттерді жақсартуға көмектеседі.
мутагенез
Мутагенез — өсімдіктер мен жануарлардың генетикалық материалын өзгерту үшін химиялық немесе физикалық агенттерді қолдану процесі. Бұл әдіс жаңа қасиеттері бар өсімдіктер мен жануарлар алу үшін қолданылады, мысалы, ауруларға төзімділік немесе өнімділікті арттыру.
жасанды сұрыптау
Жасанды сұрыптау — табиғи сұрыптау процесін адам бақылауымен жүргізу әдісі. Бұл әдіс арқылы ең жақсы өнімділігі мен қасиеттері бар өсімдіктерді таңдап, олардың ұрпағын алу мақсатында қолданылатын сұрыптау тәсілі.
Пайдаланған әдебиеттер
Генетика және селекция негіздері Н.К. Вавилов, Г.Ф. Гамбург 1950–1960 жж. (негізгі ғылыми еңбектері)
Ауыл шаруашылығында өсімдіктер мен жануарлар селекциясы
-
Ауыл шаруашылығында генетика мен селекция Ю.Н. Харичков.2000 ж.
Жануарлар селекциясы және генетикасы Р.Д. Бенжамин 2003 ж
• Жасанды сұрыптау әдісін қолдану арқылы ең жақсы өнімділік көрсететін және ауруларға төзімді жүгері сорттарын таңдау.
• Алғашқы кезеңде жоғары өнімді жүгері өсімдіктері таңдалып, олардың тұқымдары келесі ұрпаққа беріледі.
-
• Уақыт өте келе, бұл сұрыптау процесі жүгерінің жоғары өнімді және табиғи жағдайларға бейімді сорттарын алу үшін жалғасады.
-
-
• Бұл әдіс арқылы бір сорттың жоғары өнімділігін және басқа сорттың ауруларға төзімділігін біріктіру көзделеді.
• Гибридизацияның нәтижесінде жаңа сорттың өнімділігі, пісу кезеңі және басқа да маңызды қасиеттері жақсарады.
• Мутагенез әдісі арқылы бидайдың генетикалық материалын өзгерту үшін химиялық немесе физикалық агенттер (мысалы, радиация немесе химиялық заттар) қолданылады.
• Бұл агенттер өсімдіктің ДНҚ-сын өзгертіп, жаңа генетикалық қасиеттер туғызады.
• Алынған мутациялар арқылы құрғақшылыққа төзімді, ауруларға қарсы тұра алатын, өнімділігі жоғары бидай сорттары шығарылады.
Жануарлар селекциясы — жануарлардың биологиялық және экономикалық қасиеттерін жақсарту мақсатында олардың тұқымдық құрамын таңдау және өзгерту процесі. Бұл әдіс арқылы өнімділікті (мысалы, ет, сүт, жүн), ауруларға төзімділікті, өсімталдықты және басқа да маңызды қасиеттерді жақсартуға болады
-
-
-
-
1.1 Мақсаты:
• Арыстан мен жолбарыстың ең жақсы қасиеттерін біріктіру: арыстанның күшін және жолбарыстың жылдамдығын.
• Туристік тартымдылық үшін ерекше, күшті және үлкен жануар алу.
2.1 Мақсаты:
-
• Еңбекке жарамды, күшті, төзімді жануарлар алу.
2.2 Әдісі:
• Мул — бұл ат пен есектің буданы, көбінесе есек пен аттың ұрғашысын немесе ат пен есектің еркегін шағылыстыру арқылы алынады.
• Мұндай гибридтер еңбекке, тасымалға және ауыл шаруашылығына пайдаланылады, себебі олар күшті әрі төзімді болады.
1.1 Мақсаты:
-
• Қояндардың өнімділігін арттыру, ауруларға төзімділікті күшейту.
1.2 Әдісі:
• Мутагенез әдісінде қояндарға радиация немесе химиялық заттар қолданылып, олардың генетикалық материалдары өзгертілді.
• Осылайша, мутациялар арқылы жаңа тұқымдар немесе ауруларға төзімді қояндар алынды.
2.1 Мақсаты:
-
• Өнімділікті жақсарту, әсіресе аквакультурада.
2.2 Әдісі:
-
• Мутация нәтижесінде, балықтар судағы ауруларға төзімділік қасиеттерін алды.
1.1 Мақсаты:
-
• Қосымша ет өнімін алу, тұқымдық қасиеттерді жақсарту.
1.2 Әдісі:
• Жасанды сұрыптау арқылы ең жоғары сүт өнімін беретін сиырлар таңдалып, олардан алынған ұрпақтар жақсы қасиеттерді сақтап қалады.
• Голштин тұқымының сиырларының сүт өнімділігі өте жоғары, ол үшін арнайы сұрыптау жүргізілді, негізінен сүтті мал шаруашылығы үшін.
-
2.2 Әдісі:
• Жасанды сұрыптау әдісімен етті және жүнді жақсы беретін қойлар таңдалып, олардың ұрпақтарын алу арқылы сұрыпталды.
• Мерино қойы — бұл жүнді көп беретін, етті жақсы өсіретін қой тұқымы, оны сұрыптау арқылы алынды.
Жүгерінің өнімділігін арттыру, ауруларға төзімділігін күшейту және климаттық жағдайларға (мысалы, құрғақшылыққа) бейімділігін жақсарту.
Лигр бұл арыстанмен жолбарыстың бұданы.Арыстанды (еркек)жолбарысқа(ұрғашы)шағылыстыру арқылы алынады
бұл гибридиің үлкен денесі мен ерекше мінезі болады,бірақ табиғатта мұндпй жануарлар өздігінен пайда болмайды
-
-
-
-
- Лигр (арыстан мен жолбарыстың буданы)
-
- Қоян (радиация арқылы мутагенез)
- Денсаулығы мықты балықтар (мутагенез арқылы)
-
- Сүтті сиырлар (мысалы, Голштин тұқымы)
- Етті қойлар (мысалы, Мерино қойы)