Please enable JavaScript.

Coggle requires JavaScript to display documents.

กรณีศึกษา Case 7 - Coggle Diagram

- - - - ผู้ป่วยมีประวัติการใช้สารเสพติดตั้งแต่อายุ 12 ปี
      - มีพฤติกรรมใช้สารหลายชนิด เช่น กัญชา ยาบ้า ยาไอซ์
      - มีพฤติกรรมใช้สารหลายชนิด เช่น กัญชา ยาบ้า ยาไอซ์
      - มีภาวะถอนยา ส่งผลให้เกิดภาพหลอน พูดคนเดียว และมีอารมณ์แปรปรวน
      - อาจมีความผิดปกติของสารสื่อประสาทในสมอง อาจมีความผิดปกติของสารสื่อประสาทในสมอง
    - - ใช้ ทฤษฎีชีวภาพ (Biological Theory)
      - ให้ยารักษาโรคจิตจากสารเสพติด เช่น ยากลุ่ม Antipsychotics เพื่อควบคุมอาการ
      - ควบคุมภาวะถอนยาโดยการลดการใช้สารเสพติดแบบค่อยเป็นค่อยไป
      - เฝ้าระวังอาการทางกาย เช่น ภาวะถอนยาและภาวะซึมเศร้าหลังหยุดใช้สาร
  - - - ผู้ป่วยมีความขัดแย้งภายในจิตใจมาตั้งแต่วัยรุ่น
      - เริ่มเสพยาเนื่องจากอิทธิพลจากเพื่อนและแฟน
      - ขาดความสามารถในการควบคุมอารมณ์ ส่งผลให้ก้าวร้าวและมีพฤติกรรมรุนแรง
    - - ใช้ ทฤษฎีจิตวิเคราะห์ของ Freud
      - จิตบำบัด (Psychotherapy) เพื่อให้ผู้ป่วยตระหนักถึงปัจจัยที่กระตุ้นให้เขาใช้สารเสพติด
      - เทคนิค Free Association ช่วยให้ผู้ป่วยสะท้อนความคิดและอารมณ์ของตนเอง
      - การบำบัดทางจิตแบบสนับสนุน (Supportive Psychotherapy) ให้กำลังใจและช่วยเสริมสร้างพฤติกรรมเชิงบวก
  - - - ผู้ป่วยมีปัญหาในช่วงวัยรุ่น ไม่สามารถพัฒนาตัวเองไปสู่ความเป็นผู้ใหญ่ที่มั่นคง
      - มีปัญหาเรื่องอัตลักษณ์ (Identity Crisis)
      - มีปัญหาความสัมพันธ์กับครอบครัวและสังคม
    - - ใช้ ทฤษฎีของ Erikson
      - ส่งเสริมให้ผู้ป่วยพัฒนาตนเองโดยการให้บทบาทใหม่ เช่น ฝึกอาชีพหรือเรียนรู้ทักษะใหม่
      - กระตุ้นให้ผู้ป่วยมีส่วนร่วมกับครอบครัวและชุมชนเพื่อสร้างความรู้สึกเป็นส่วนหนึ่งของสังคม
      - จัดกิจกรรมกลุ่มเพื่อพัฒนาทักษะทางสังคม เช่น การพูดคุยเชิงบวกและการจัดการอารมณ์
  - - - ผู้ป่วยขาดความรักและความอบอุ่นจากครอบครัว
      - ขาดความภาคภูมิใจในตนเอง
      - ไม่มีเป้าหมายที่ชัดเจนในชีวิต
    - - ใช้ ทฤษฎีความต้องการของ Maslow
      - เติมเต็มความต้องการขั้นพื้นฐาน เช่น จัดหาอาหารและที่พักที่มั่นคงให้ผู้ป่วย
      - เสริมสร้างความรักและการยอมรับ ผ่านการสนับสนุนจากครอบครัวและกลุ่มบำบัด
      - กระตุ้นให้ผู้ป่วยมีเป้าหมายในชีวิต เช่น การบวชเพื่อเปลี่ยนพฤติกรรม
- - - - ให้รางวัลเมื่อทำสิ่งดี
      - ชมเชยเมื่องดสารเสพติด
      - เพิ่มพฤติกรรมที่เหมาะสม
    - - ส่งเสริมพฤติกรรมที่ดีโดยเอาสิ่งไม่พึงประสงค์ออก
      - ลดความเข้มงวดเมื่อผู้ป่วยให้ความร่วมมือ
      - ให้เข้าร่วมกิจกรรมเมื่อควบคุมอารมณ์ได้
    - - ลดพฤติกรรมที่ไม่เหมาะสม
      - ใช้ผลลัพธ์เชิงลบ
      - กำหนดกติกาหากผู้ป่วยก้าวร้าว
    - - เปลี่ยนพฤติกรรมโดยการเชื่อมโยงสิ่งเร้า
      - สร้างเงื่อนไขใหม่ที่ช่วยให้รู้สึกดีขึ้น
      - ให้พยาบาลอยู่ใกล้เพื่อให้รู้สึกปลอดภัย
    - - ลดความกลัวและความวิตกกังวล
      - ให้เผชิญสิ่งที่กลัวทีละน้อย
      - ค่อย ๆ ให้เข้าร่วมกลุ่มสังคม
    - - ให้ผู้ป่วยเลียนแบบพฤติกรรมที่ดี
      - แสดงพฤติกรรมที่ดีให้ดู
      - ให้ผู้ป่วยเห็นคนอื่นควบคุมอารมณ์ได้ ให้ผู้ป่วยเห็นคนอื่นควบคุมอารมณ์ได้
  - - - • Carl Rogers เชื่อว่า มนุษย์สามารถพัฒนาและเปลี่ยนแปลงตนเองได้ หากได้รับการยอมรับและสนับสนุนที่เหมาะสม (Client-Centered Therapy)
      - • Abraham Maslow กล่าวถึง ลำดับขั้นความต้องการของมนุษย์ (Hierarchy of Needs) ซึ่งมนุษย์จะพยายามเติมเต็มความต้องการของตนเองจากระดับพื้นฐานไปสู่ระดับสูงสุด
    - - • ใช้หลักการ “Empathy, Acceptance, and Genuineness” ของ Rogers โดยให้ผู้ป่วยรู้สึกว่าถูกยอมรับและเข้าใจ
      - • สร้างสภาพแวดล้อมที่เอื้ออำนวยต่อการฟื้นฟู เช่น ให้ผู้ป่วยได้รับการสนับสนุนจากครอบครัวและกลุ่มเพื่อนที่ไม่ใช้สารเสพติด
      - •ใช้แนวคิดลำดับขั้นความต้องการของ Maslow เพื่อช่วยให้ผู้ป่วยมีเป้าหมายในชีวิต เช่น ส่งเสริมให้ผู้ป่วยบวชตามที่ตั้งใจ เพื่อเติมเต็มความต้องการด้านจิตวิญญาณ
  - - - Richard Lazarus & Susan Folkman เสนอว่า ความเครียดเกิดจากการรับรู้ของบุคคลเกี่ยวกับสถานการณ์ที่เผชิญ และสามารถจัดการได้โดยใช้กลไกการเผชิญปัญหา (Coping Mechanism)
    - - • สอนเทคนิคการจัดการความเครียด เช่น การฝึกสติ (Mindfulness), การฝึกหายใจลึกๆ (Deep Breathing), และการออกกำลังกาย
      - • ฝึกให้ผู้ป่วยใช้วิธี Problem-focused coping เช่น หากรู้สึกเครียด ควรทำกิจกรรมที่ช่วยเบี่ยงเบนความสนใจ แทนที่จะใช้สารเสพติด
      - • ฝึกให้ผู้ป่วยรับรู้และปรับตัวกับอารมณ์ของตนเอง เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดพฤติกรรมก้าวร้าวหรือการกลับไปเสพยา
  - - - Orientation (การสร้างความไว้วางใจ)
        
        เป้าหมาย
        ให้ผู้ป่วยรู้สึกปลอดภัย และเริ่มมีสัมพันธภาพกับพยาบาล
        
        แนวทางการปฏิบัติ
        สร้างความไว้วางใจ ประเมินอาการ รับฟังผู้ป่วย
      - Identification (ทำความเข้าใจตนเอง)
        
        เป้าหมาย
        ช่วยให้ผู้ป่วยตระหนักถึงปัญหา และเริ่มปรับตัว
        
        แนวทางการปฏิบัติ
        อธิบายอาการ กระตุ้นให้แสดงความรู้สึก
      - Exploitation (ร่วมมือในการรักษา)
        
        เป้าหมาย
        สอนทักษะการเผชิญปัญหาและส่งเสริมการเข้าสังคม
        
        แนวปฎิบัติ
        ฝึกการจัดการอารมณ์ ให้กำลังใจผู้ป่วย
      - Resolution (เตรียมตัวกลับสู่สังคม)
        
        เป้าหมาย
        สนับสนุนให้ผู้ป่วยสามารถใช้ชีวิตได้ปกติ
        
        แนวทางการปฏิบัติ
        ทบทวนความก้าวหน้า เชื่อมโยงกับระบบสนับสนุน
- - - - 1) ประวัติการตั้งครรภ์ของมารดาและการคลอด : ผู้ป่วยให้ประวัติว่า"มารดามีบุตร 2 คน เป็นผู้ชาย 1 คน ผู้หญิง 1 คน การตั้งครรภ์ปกติและคลอดบุตรแบบธรรมชาติ"
      - 2) ประวัติพัฒนาการในแต่ละช่วงวัย
        
        วัยหารก (แรกเกิด - 3ปี) ผู้ป่วยให้ประวัติว่า"บิดาและมารดาเลี้ยงดูแบบคอยเอาใจใส่"
        
        วัยเด็ก (3-5ปี ) ผู้ป่วยให้ประวัติว่า"บิดาและมารดาเลี้ยงดูแบบคอยเอาใจใส่ ไม่เคยด่าว่า สอนให้เป็นคนดี"
        
        วัยเรียน (6-12 ปี) ผู้ป่วยให้ประวัติว่า"เริ่มใช้สารเสพติดครังแรกตั้งแต่ อยู่ประถมศึกษาปีที่ 6 เนื่องจากคบกับแฟนแล้วแฟนเป็นคนหัดให้เสพ เริ่มจากการอยากรู้อยากลอง ไม่ทราบปริมาณการเสพเป็นครั้งคราว มีพฤติกรรมเกเร ต่อยตีกับเพื่อน "
        
        วัยรุ่น (13-19 ปี)ผู้ป่วยให้ประวัติว่า"เรียนไม่จบ ม.2 ก็โดนไล่ออก เลยย้ายไปอยู่กับแฟนที่อุบลราชธานี ช่วงนั้นผู้ป่วยไม่ได้ทำงาน ผู้ป่วยบอกว่าอยากเลิกแต่ก็เลิกไม่ได้แล้วเพราะเสพมาตั้งแต่เด็ก หลังจากนั้นเลิกรากับแฟนไป จึงย้ายกลับมาอยู่บ้านที่อุดรธานี ยังใช้สารเสพติดต่อเนื่อง ติดเพื่อน อารมณ์ร้อน"
        
        วัยผู้ใหญ่ (20-40 ปี)ผู้ป่วยให้ประวัติว่า"หลังจากที่กลับบ้าน พ่อของผู้ป่วยก็ฝากงานรปภ.ที่โรงงานน้ำตาลอุดรธานี ได้ประมาณ 4 เดือน ก็โดนไล่ออก เพราะเสพยาบ้าในที่ทำงาน หลังจากนั้นก็เริ่มมีอาการหูแว่ว รักษาตัวที่โรงพยาบาลธัญญารักษ์อุตรธานี ได้ยากลับมารับประทานที่บ้าน โดนแม่สบประมาทว่า ติดยาแบบนี้จะไปทำอะไรได้ จึงเอายาไอซ์มาขายและโดนจับ ติดคุก 5 ปี ระหว่างที่ติดคุกหยุดยาเอง จึงทำให้อาการ กำเริบจึงกลับมารักษาใหม่"
      - 3) ประวัติพัฒนาการทางเพศ : มีพฤติกรรมการแสดงออกทางเพศเหมาะสมตามเพศของตนเอง ไม่มีโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์
      - 4) ประวัติการสมรส (ความสัมพันธ์ และเหตุการณ์สำคัญในชีวิตครอบครัว) : ผู้ป่วยให้ประวัติว่า"เคยมีแฟนตอนอายุ 12 ปี อยู่กันได้ 1.4ปีก็เลิกรากันไป แฟนคนที่ 2 มีลูกด้วยกัน 1 คน อยู่ด้วยกันประมาณ 10 ปีก็เลิกรา
      - 5) เหตุการณ์ที่สำคัญในชีวิตทั้งทางบวก และทางลบ
        
        เหตุการณ์ที่สำคัญทางบวก ผู้ป่วยให้ประวัติว่า"ตนเองได้เป็น รปภ.2คนแรกของโรงงานน้ำตาลไทย-อุดร"
        
        เหตุการณ์ที่สำคัญทางลบ ผู้ป่วยให้ประวัติว่า"โดนแม่สบประมาทว่าติดยาจะไปทำงานที่ไหนได้" , "แฟนโกหกว่าไปเยี่ยมแม่ที่ป่วย แต่ความจริงแล้วแฟนหนีกลับบ้าน ไปแต่งงานกับคนอื่น ทิ้งลูกกับผมไว้ที่บ้าน"
    - - 1) แบบแผนการดำเนินชีวิต ตั้งแต่ก่อนเจ็บป่วยจนถึงปัจจุบัน : ผู้ป่วยบอกว่า"ผู้ป่วยเป็นคนใจดี ใจเย็นก่อนที่จะเสพยา แต่หลังจากที่ติดเพื่อน ติดแฟนและเริ่มเสพยากลับกลายเป็นคนอารมณ์ร้อน หงุดหงิดง่าย ควบคมตัวเองไม่ค่อยได้ ในช่วงอายุ 13 ปี ก็ออกจากบ้านไปอยู่กับแฟน ไม่ได้ทำงาน เสพยาทกวัน หลังจากที่เลิกรากันไป ก็กลับมาอยู่บ้าน ช่วงแรกยังไม่ได้ทำงานก็เอาเงินที่พ่อให้มา เสพยา หลังจากที่พอฝากงานให้ก็ไปทำงาน แต่แอบเสพยาในโรงงาน จึงถูกไล่ออก หลังจากนั้นก็ยังเสพต่อมา เรื่อยๆ โดนแม่สบประมาทเรื่องงาน จึงนำยาไอซ์มาขาย หลังจากนั้นจึงถูกจับ ระหว่างที่อยู่ในคุกกี้ไม่ได้ทานยา จิตเวช จึงทำให้อาการกำเริบ กลับไปเสพยาอีกครั้ง"
      - 2) บุคลิกภาพก่อนป่วย : ผู้ป่วยให้ประวัติว่า"เป็นคนใจเย็น นิ่งเงียบ"
        
        2.1) เจตคติต่อตนเอง "คิดว่าตัวเองนิ่งเงียบ.ชอบอยู่คนเดียว"
        
        2.2) เจตคติต่อผู้อื่น มองว่าบุคคลอื่นเป็นเพื่อนที่ดี
        
        2.3) บุคลิกภาพและพื้นฐานทางอารมณ์ : ปกติผู้ป่วยเป็นคนนึ่งเงียบ ชอบคิดแก้ปัญหาคนเดียว ไม่ปรึกษาใครแม้แต่เพื่อนสนิทหรือครอบครัว ขณะที่ป่วยทำให้มีพฤติกรรมที่เปลี่ยนไปไม่พูด ไม่ถูกใจก็แสดงพฤติกรรมก้าวร้าว หงุดหงิด ทำร้ายแฟนควบคุมตัวเองไม่ได้
        
        2.4) การปรับตัวและรูปแบบการเผชิญปัญหา : ต้องเผชิญกับปัญหาผู้ป่วยจะพยายามแก้ปัญหาให้ได้ตัวเองให้ได้มากที่สุด ไม่ชอบปรึกษาคนอื่นชอบเก็บไว้คนเดียว
        
        2.5) เป้าหมายในชีวิต : บวชให้พ่อแม่ชัก 3 พรรษา หลังจากนั้นก็จะกลับไปขายผักที่ตลาด และกลับไปเลี้ยงลูกสาว
    - - 1.สภาพแวดล้อมและลักษณะที่อยู่อาศัย : ผู้ป่วยให้ประวัติว่า "อาศัยอยู่กับมารดา บิดาและลูกสาว สิ่งแวดล้อมบริเวณภายในบ้าน สะอาด ร่มรื่นดี เป็น บ้านสองชั้นมีรั้ว ล้อมบริเวณรอบบ้าน มีไฟฟ้า และน้ำใช้"
      - บทบาทและสัมพันธภาพทางสังคม : สัมธภาพทางสังคมไม่ค่อยดี มีปัญหากับข้างบ้าน มีปัญหากับเพื่อนร่วมงาน
      - ขนบธรรมเนียม ประเพณี วัฒนธรรม : เชื่อถือตามขนบธรรมเนียมประเพณีไทยทุกอย่าง
- - - - Freud เชื่อว่า “การรับรู้ตนเอง” ขึ้นอยู่กับโครงสร้างของจิต 3 ส่วน ได้แก่
        
        Id: สัญชาตญาณและแรงขับ เช่น ความต้องการใช้สารเสพติด
        
        Ego: ส่วนของจิตที่มีเหตุผล และพยายามควบคุม Id
        
        Superego: จริยธรรมและศีลธรรมที่สังคมกำหนด
    - - ผู้ป่วยที่ติดสารเสพติดมักมี Id ที่แข็งแรง และต้องการได้รับความสุขจากการใช้ยา
      - ควรฝึกให้ Ego แข็งแรงขึ้น โดยใช้การปรับพฤติกรรม เช่น ฝึกควบคุมอารมณ์ และเรียนรู้ทางเลือกอื่นแทนการใช้ยา
      - เสริมสร้าง Superego โดยให้ผู้ป่วยมีส่วนร่วมในกิจกรรมทางศาสนา หรือการทำความดีเพื่อผู้อื่น
  - - - Sullivan เชื่อว่า การรับรู้ตนเองเกิดจากปฏิสัมพันธ์ทางสังคม และแบ่งออกเป็น 3 รูปแบบหลัก ได้แก่
        
        Good-Me: การรับรู้ตนเองในแง่บวก เกิดจากประสบการณ์ที่ได้รับการยอมรับ
        
        Bad-Me: การรับรู้ตนเองในแง่ลบ เกิดจากประสบการณ์เชิงลบ เช่น การถูกตำหนิหรือปฏิเสธ
        
        Not-Me: ส่วนของตนเองที่ถูกปฏิเสธหรือปิดกั้นไว้ เนื่องจากเป็นสิ่งที่ทำให้รู้สึกกลัวหรือเจ็บปวด
    - - ผู้ป่วยที่ใช้สารเสพติดอาจมี “Bad-Me” สูง เนื่องจากเคยถูกตำหนิหรือถูกตีตราจากสังคม
      - ควรช่วยให้ผู้ป่วยสร้าง “Good-Me” โดยการให้กำลังใจและสนับสนุนให้ทำกิจกรรมที่สร้างความภาคภูมิใจ
      - หากผู้ป่วยมีพฤติกรรมที่ปฏิเสธตนเอง (Not-Me) เช่น ปฏิเสธว่าไม่ได้ติดยา ควรใช้ เทคนิคสะท้อนความจริง (Reality Orientation) เพื่อช่วยให้ตระหนักรู้ถึงปัญหา
  - - - Rogers เชื่อว่า “แนวคิดเกี่ยวกับตนเอง” (Self-Concept) เป็นสิ่งสำคัญที่กำหนดพฤติกรรมของบุคคล
      - แนวคิดเกี่ยวกับตนเองแบ่งเป็น 3 ส่วนหลัก
        
        Self-Image (ภาพลักษณ์ตนเอง): บุคคลมองว่าตัวเองเป็นใคร
        
        Self-Esteem (ความภาคภูมิใจในตนเอง): การให้ค่ากับตนเอง
        
        Ideal-Self (ตนเองในอุดมคติ): บุคคลต้องการเป็นอะไร
    - - สนับสนุนให้ผู้ป่วย กำหนดเป้าหมายชีวิต (Ideal-Self) ที่เป็นไปได้จริง เช่น การบวช หรือการทำงานเพื่อเลี้ยงดูครอบครัว
      - ผู้ป่วยอาจมี Self-Image เชิงลบ เช่น คิดว่าตัวเองเป็น “คนล้มเหลว” หรือ “ไม่มีคุณค่า
      - ควรช่วยให้ผู้ป่วยสร้าง Self-Esteem โดยการให้โอกาสประสบความสำเร็จในสิ่งเล็กๆ น้อยๆ