Please enable JavaScript.

Coggle requires JavaScript to display documents.

LANDAREAK, NUTRIZIOA - Coggle Diagram

- - - - Hostoak 5 geruza ezberdinetan antolatuta daude
        
        Goi erpidermisa (babes funtzioa du)
        
        Klorofila parenkima (fotosintesia egiten du)
        
        Ehun eroaleak (xilema eta floema, garraio funtzioa dute)
        
        Kloforila parenkima (berriz)
        
        Behe epidermisa (estomak ditu gas trukea egiteko)
    - - Landarearen hazkuntzaz arduratzen dira, bi mota daude
        
        Primarioa: luzeeran hazteko, hau da, altuera handitzeko, landarea luzatzekko, normalean landarearen sustraietan eta landarea berria denean
        
        Sekundarioa: zabalera handitzeko, normalean landarearen zurtoinean dago bakarrik
    - - Ez ditu kloroplastorik, zelula handiak eta bizidunak dira. Babes funtzioa dute. Sustraietako epidermisetik ura eta gatz mineralak xurgatzen dira, hostoetan, berriz, beheko aldean estomak daude gas trukea egiteko
    - - Temperaturetatik eta animalietatik babesten du landarea, zelula hilez osatuta dago, hauen artean ez dago espazioa eta horrela aislatzen dute
    - - Ehun hauen bitartez mantenugaiak landarearen zehar mugitzen dira, bi mota daude
        
        Xilema
        
        Izerdi landugabea mugitzen du sustraietatik hostoetara, zelula hilez osatuta dago
        
        Floema
        
        Izerdi landua hostoetatik landare osora mugitzen du, zelula bizidunez osatuta dago
    - - Kloroplasto asko ditu ehun hau, fotosintesias arduratzen da, landarearen zati berdeetan dago soilik
    - - Zelula hauek ez dituzte kloroplastoak, bakuolo oso handiak dituzte haien lekuan. Erreserbak gordetezen dituzte (almidoia, gantza..)
    - - Zelula biziz osatuta dago, erresistentzia eta sendotasuna ematen dio landareari
    - - Ehun eroaleen inguruan daude hauek ez apurtzeko. Lingina duten zelula hilez osatuta dago
- - - - Talo egiturazkoak, ez dituzte sustraiak eta hezetasuna behar dute (goroldioak)
        
        Hepatikoak: ez dituzte sustraiak ezta sustrai faltsuak (errizoma). Egitura zapal berde bat dira
        
        Goroldioak: errizomak (sustrai faltsuak) dituzte
    - - Bi mota daude, espermatofitoak eta pteridofitoak
        
        Espermatofitoak: loreak eta fruituak dituzte
        
        Gimnospermoak: hostoak ez dituzte galtzen (pinuak adb)
        
        Angiospermoak: hostoak galtzen dituzte (sagarrondoa adb)
        
        monokotiledoneoak: hazia egitura bakarrekoa da
        
        dikotiledoneoak: hazia bitan zatitu ahal da (egitura bikoitza)
        
        Pteridofitoak: esporen bidez ugaltzen dira, ez dituzte ez fruituak ez loreak
- - - - bi hormona sortzen dituzte
        
        Auxina: hazkuntza hormonak
        
        Gibelina: loratzeko eta fruituak hazteko
    - - Tropismo eta nastiak
        
        Tropismoak: landare osoari afektatzen dio
        
        Fototropismoa, geotropismoa...
        
        Nastiak: landarearen zati bati afektatzen dionean
        
        Positiboak ala negatiboak izan daitzeke. Positiboak dira estimulorantz joaten direnean eta negatiboak aldentzen direnean
  - - - Asexuala
        
        Estoloiak: adar bat ateratzen da landarearen zurtoinetik eta adar honen puntan beste landare bat hazten da (marrubiak adb)
        
        Tuberkuloak: lurpean dagoen osaera batetik landarea hazten da (patatak adibidez)
        
        Naturalak
        
        Erraboilak: osaera borobil bat (zurtoina)-tik ateratzen da landarea (tipula adbidiez)
        
        Errizomak: lurpeko zurtoinak dira, tolesten diren puntuetatik landareak ateratzen dira
        
        Aldaxkak: landarearen zati bat landatzen berriro hasteko
        
        Artifiziala
        
        Txertaketa: bi landareen garraio hodiak batera jartzen dira (xilema eta floema)
      - Landareak ziklo Haplodiploidea dute, hau da, batzuetan n dute eta beste batzuetan 2n
        
        Briofitoaren ugalketa: gametofitoa (2n)-tik esporofitoa ateratzen da, gero, hortik esporak (n) sakabanatzen dira gero gametoekin ernaltzeko, hortik gametofito berri bat (2n) aterako da
        
        Pteridofitoen ugalketa: landarea n da eta gero ernalketa dago, ondoren esporofitoa (2n) ateratzen da
        
        Angiospermoen ugalketa: lore bakoitzean bi ugaltze organoak daude, hauek ernaltzean fruitua sortzen da, eta haren barruan hazia gordetzen da gero honetatik beste landare bat hazteko
        
        Gimnospermoen ugalketa: Konoetan gametoak sortzen dira, gero hauek ernaltzean zigotoa sortzen da, ondoren, ezkatatik jauzten da hegoa haziarekin eta hortik landare berri bat hasten da
- - - - Sustrai ileetan gertatzen da.
        
        Ura osmosi bidez xurgatzen da, energia gasturik suposatu gabe
        
        Gatz mineralakuran disolbatuta sartzen dira, energia gastua da osmosiaren kontra egiten duelako
    - - Bi fase dira
        
        Epidermisetik Xilemara: honek bi bide ditu
        
        Sinplastikoa: zelulen barnetik doa, zelula paretak dituzten osaeren bidez (plasmodeoa)
        
        Apoplastikoa: zelulak inguratzen ditu
        
        Sustraietatik hostoetaraino: Xilematik joaten da, grabitatearen kontra egitea posiboea da kohesio indarrak eta tentsio indarrak eragiten dutelako. Sustraiak eragiten duten presioa ere garrantzitsua da
    - - Estomeen bidez landareak gasak trukatzen dituzte (O2 eta CO2)
        
        Landareek estomak irekitzeko edo ixteko faktoreak
        
        Temperatura (bero asko badago ixten dira ura gordetzeko
        
        Argia (egunean ireki CO2 lortzeko)
        
        CO2 kantitatea (zeluletan CO2 gutxi badago irekiko dira gehiago lortzeko)
        
        Ura (lehorketa badago ixten dira ura ez irteteko)
    - - Fotosintesiaren bidez landareak (eta organismo autotrofo guztiak) haien elikagaia lortzen dute. Kloroplastoetan gertatzen da
        
        bi fase fotosintetiko daude
        
        Fase argia: Kloroplastoen tilakoideetan gertatzen da, eguzki energia (argia) beharrezkoa da
        
        Fase iluna (kalvin zikloa): kloroplastoen estometan gertatzen da (energia gastua da, O2 glukosa egiteko erabiltzen da)
    - - Eenergia lortzeko prozesua da, lortutako glukosa erabiltzen da energia lortzeko
    - - izerdi landua mantenugaiak darama, glukosa floemara sartzen da energia erabiltzen eta ura osmosi bidez. Izerdi landua landare osora eramaten da presioari esker eta ura xilemara bueltatzen da