Please enable JavaScript.

Coggle requires JavaScript to display documents.

LANDAREEN ERREINUA - Coggle Diagram

- - - - Talofitoen gorputza da eta ez dira benetako ehunak, ez organoak. Adibidez; goroldioak eta hepatikak.
    - - Kormofitoen gorputza da eta benetako ehunak eta organoak dituzte. Adibidez; angiospermoak, pteridofitoak eta gimnospermoak.
  - - - Kutikula iragazgaitz batek babestuta.
    - - Kutikulaz babestuta dago eta estomak ditu.
    - - Bere zelulak kloroplasto ugari ditu, eta horrek esan nahi du fotosintesia egiten duelako.
  - - - Primarioak: Enbrioi zeluletatik sortuak dira zuzenean eta zurtoin muturrean eta sustrai muturrean egoten dira.
        
        Sekundarioak: Landareak urtebete duenetik aurrera sortzen dira, baina bakarrik zuhaitzak edo zuhaixkak osatzen dituztenetan, alegia.
    - - Ez dute kloroplastorik, zelulak handiak eta biziak dira eta, gainera, lehortetik babestuta daude. Sustraietan ura eta gatz mineralak xurgatzen ditu.
    - - Urtebete baino gehiagoko diren landareetan suberina dute. Ur galera murrizteko eta muturreko tenperatura eta intsektuen erasoetatik babesteko funtzioekin. :
    - - Hodi zurkarak (xilema)
        
        Ura eta gatz mineralak (izerdi landugabea) sustraietatik hostoetara garraiatzen ditu. Zelulak hilda daude eta haien artean ez dago paretik.
      - Hodi liberiarrak (floema)
        
        Ura eta mantenugaiak (izerdia) hostoetatik gainerako landareetara garraiatzen ditu. Zelulak bizirik daude eta haien arteko hormek zuloak dituzte.
    - - Hostoetan eta zurtoinetan kloroplasto ugari ditu, eta fotosintesia egiten du.
    - - Ez du kloroplastorik eta zelulak handiak dira. Erreserbatzen du; almidoia, gantzak eta proteinak sustraietan, zurtoinetan, fruituetan eta hazietan.
    - - Zelula bizidun erresistenteak osatuta dago eta belar-zurtoinaren epidermisaren azpian aurkitzen da. Zurtoinei indarra eta malgutasuna ematen die.
    - - Pareta lodiak eta lingina (substantzia bat zelula barnean dagoela eta segurtasuna ematen dio loreari) dituzten hildako zelulek osatzen dute.
- - - - Goroldioak
        
        Goroldioak errizoidea dute, aldiz, lurpekoa eta adarkatua da.
      - Hepatikoak
        
        Hepatikoek errizoideak dituzte eta lurrazpikoak eta zelulabakarrak edo zelulanitzak dira.
  - - - Pteridofitoak
        
        Ez dute hazirik, beraz, ez dute ez lorerik ez fruiturik. Espora bidez ugaltzen dira, eta uraren beharra dute ugaltzeko.
        Bi multzo bereizten dira: ekisetoak (hosto puntazorrotzak) eta iratzeak (hosto egitura handikoak).
        
        Ekisetoak
        
        Iratzeak
      - Espermafitoak
        
        Loreak eta haziak dituzte.
        Bi taldetan banatzen dira: gimnospermoak eta angiospermoak.
        
        Gimnospermoak
        
        Angiospermoak
        
        Kotiledoibakarrak
        
        Kotiledoi bakarreko haziak dira, adibidez; orkideak, palmondoak eta tulipak.
        
        Kotiledoibikoak
        
        Bi kotiledoiko haziak, adibidez: landare usaintsuak eta lekadunak
- - - - Kormofitoen faseak
        
        Ura eta mantenugai inorganikoak xurgatzea
        
        Ura eta gatz mineralak xurgatzen dute.
        Sustraien ile xurgatzaileak osmosi prozesuaren bidez ura xurgatzen dute. Ez da behar energia.
        
        Gasak trukatzea
        
        CO2 hartzen dute, eta sortzen den O2 askatu.
        
        Fotosintesia
        
        Mantenugai inorganikoak erabiltzen dituzte; ura, gatz mineralak eta karbono dioxidoa (CO2). Eta kanpoko energia iturri bat, eguzkiaren argia.
        
        Arnasketa
        
        Oxigenoa (O2) baliatzen dute energia ateratzeko.
        
        Izerdi landugabearen zirkulazioa
        
        Izerdi landugabea sustrai barrutik xilemaraino.
        
        Izerdi onduaren zirkulazioa
        
        Fotosintesian sortutako mantenugai organikoak dira.
  - - - Ugalketa asexualean guraso bakar batek parte hartzen du. Zelulak mitosi bidez banatzen dira, zelula guztiek kromosomen kopuru bera eta informazio genetiko berbera dituzte.
        Asexualki ugaltzeko 4 modu:
        
        Estoloiak
        
        Lurra ukitzean sustraiak sortu eta landare berri bat sortzen dute. Estoloiak dituzten landareak dira adibidez; marrubiak.
        
        Tuberkuluak
        
        Lurpeko zurtoin lodituak dira, bakoitzetatik landare berri bat sor daiteke eta tuberkuluak dituzte, adibidez, patatak.
        
        Errizomak
        
        Landare bertikal berriak sortzen dituzten lurpeko zurtoin horizontalak dira. Errizomak dituzte, esaterako; jengibrea.
        
        Erraboilak
        
        Geruzaz osatutako lurpeko zurtoin laburrak dira, geruza hauetan erreserba parenkima pilatzen da. Adibidez; tipula eta tulipak.
    - - Gizakiok egindakoa da, horretarako, txertaketa eta aldaxkak erabiltzen dituzte.
        
        Txertatzea bi landareren zurtoinak lotzea da, izerdiak nahastuz. Fruta arboletan asko erabiltzen dira.
        
        Aldaxka landarearen zati bat da, normalean zurtoinekoa, zeina lurrean sartzen baita, sustraitu dadin eta landare berri bat sor dezan. Olibondoa, adibidez.
    - - Landareek ziklo biologiko haplodiplontea dute, non 2 belaunaldiak txandakatzen dira; gametofitoa, zeina meiosporen bidez garatzen dena eta esporofitoa, zeina zigototik eratzen dena.
        Batzuetan haploideak (n kromosomak) eta beste batzuetan diploideak (2n kromosomak) izango dira.
        4 ziklo biologiko daude:
        
        Briofitoak
        
        Gametofitoan, anterozoidea (gameto arra) eta oosfera (gameto emea) eratzen dira. Ernalkuntzan, esporofito bat (2n) sortzen da, eta esporak sortu eta sakabanatu egingo dira meiosiaren bidez.
        
        Pteridofitoak
        
        Esporen bidez barreiatzen dira, baina ikusten dugun zatia esporofitoa da (2n).
        
        Angiospermoak
        
        Ez dute fruiturik ematen, eta hazia obulutegiaren barruan garatzen da, ernaldu ondoren fruitu bihurtzen dena.
        Loreak honako hauez osatuta daude:
        
        Kaliza: Sepalo multzoa.
        
        Korola: Petalo multzoa.
        
        Androzeoa: Gametofito arra.
        
        Ginezeoa: Gametofito emea.
        
        Gimnospermoak
        
        Gimnospermoak espermafitoak dira. Enbrioiak hazi barruan babestuta eratzen dituzte, eta haziak obario itxien barruan ez daudenez, ez dute fruiturik.
- - - - Fruitu anemokoroak arinak dira, hegoak edo ileak haizeak errazago garraiatu ditzan.
    - - Animalien bidez. Angiospermoetan, fruitua jatean, adibidez.