Please enable JavaScript.

Coggle requires JavaScript to display documents.

ความรับผิดในการกระทำของบุคคลอื่น, ความรับผิดของนายจ้างในผลเเห่งการละเมิดขอ…

- - - - เเต่อย่างไรก็ดี กิจการที่ตัวเเทนทำไปย่อมเป็นงานของตัวการเช่นเดียวกับงานที่ลูกจ้างทำไปย่อมเป็นงานของนายจ้าง ตัวเเทนจึงต้องทำตามคำสั่งของตัวการ จึงมีเหตุเดียวกันที่ตัวการจะต้องรับผิดในผลเเห่งละเมิดที่ตัวเเทนได้ทำไปในการกระทำกิจการของตัวการ
        
        มาตรา 427 จึงบัญญัติให้นำมาตรา425 และ มาตรา 426 มาใช้บังคับเเก่ตัวการเเละตัวเเทนด้วยโดยอนุโลม เพราะความสัมพันธ์ระหว่างตัวเเทนมีความใกล้ชิดกับความสัมพันธ์ระหว่างนายจ้างลูกจ้าง
        
        ตัวเเทนคืออะไร? มาตรา 797อันว่าสัญญาตัวแทนนั้น คือสัญญาซึ่งให้บุคคลคนหนึ่งเรียกว่าตัวแทน มีอำนาจทำการแทนบุคคลอีกคนหนึ่ง เรียกว่าตัวการ และตกลงจะทำการดังนั้น
        
        ตัวเเทนเป็นสัญญาอย่างหนึ่งเเละเป็นเอกเทศสัญญาเช่นเดียวกับจ้างเเรงงานอันเป็นความสัมพันธ์ระหว่างนายจ้างลูกจ้าง เเต่ต้องพิเคราะห์ก่อนว่กรณีใดที่เป็นบุคคลเป็นตัวการตัวเเทนระหว่างกันพึงสังเกตว่ามิใช่เป็นการตั้งตัวเเทน
        
        เช่น การใช้หรือวานคนรู้จักกันให้ขับรถยนต์พาภริยาไปซื้อของ ดังนี้มิใช่ตัวเเทนเพราะมิใช่เป็นกิจการที่ผู้รับใช้หรือรับวานทำแทนตัวการต่อบุคคลที่สาม เเต่เป็นกิจการระหว่างผู้ใช้กับผู้รับใช้ หรือผู้วานกับผู้รับวาน ไม่ได้เกี่ยวกับบุคคลที่สาม ผู้ใช้หรือวานให้ขับรถไม่ต้องรับผิดในละเมิดที่คนขับได้ทำขึ้น
        
        ตามอุทาหรณ์ ฎ.1049/2505 มารดาใช้ให้บุตรเป็นตัวแทนในการเดินรถขนส่งคนโดยสารเก็บผลประโยชน์ให้แก่มารดา ในการนี้มารดาให้บุตรขับรถยนต์ของมารดาด้วย บุตรขับรถชนผู้เสียหายโดยละเมิด ดังนี้มิใช่เป็นการที่มารดาใช้ให้บุตรขับรถยนต์เท่านั้น แต่เป็นการมอบหมายให้บุตรเป็นตัวแทนในการรับขนส่ง มารดาต้องรับผิดร่วมกับบุตรในการที่บุตรทำละเมิดในการปฏิบัติหน้าที่ของตัวแทนนั้นด้วยตามมาตรา 427
    - - เหตุละเมิดที่จะให้ตัวการรับผิดต้องเป็นเหตุที่ได้เกิดขึ้นในขอบเขตเเห่งการปฎิบัติตามหน้าที่เพื่อตัวการหรือในฐานะที่ตัวเเทนได้ทำการเป็นตัวเเทน ถ้าตัวเเทนได้รับมอบอำนาจเเต่เฉพาะการ ย่อมจะทำการเเทนด้วยการได้เเต่เพียงสิ่งที่จำเป็นเพื่อให้กิจการอันตัวการได้มอบหมายเเก่ตนนั้นสำเร็จลุลวงไป เช่นเป็นตัวเเทนในการซื้อรถยนต์ ก็ย่อมมีอำนาจทำการใดที่จะให้ได้รถยนต์นั้นมาเป็นของตัวการ
- - - - เมื่อมาตรา 428 บัญญัติอยู่กลางๆประกอบกับบทมาตรา กล่าวคือ ผู้ว่าจ้างทำของเเละความเสียหายที่ผู้รับจ้างได้ก่อให้เกิดขึ้นเเก่บุคคลภายนอก เหตุที่อนุโลมนำมาตรา 428 มากล่าวไว้คือว่าด้วยความรับผิดในการกระทำของบุคคลอื่นก็โดยเหตุที่ว่า มาตรา 428 บัญญัติไว้นั้น เเสดงว่าผู้รับจ้างเป็นผู้ก่อความเสียหายแก่บุคคลภายนอกจึงเป็นผู้กระทำด้วย เเม้ความรับผิดของผู้ว่าจ้างทำของนั้นจะเป็นความรับผิดในฐานะที่ผู้ว่าจ้างเองเป็นผู้กระทำละเมิด มิใช่รับผิดร่วมกับผู้จ้างเเม้บางกรณีจะถือว่าผู้ว่าจ้างเองนั้นกระทำละเมิดโดยลำพังก็ตาม
        
        เหตุผลที่เเสดงให้ว่าความรับผิดของผู้ว่าจ้างของไม่เป็นความรับผิดในการกระทำบุคคลอื่นตามบัญญัติมาตรา428
        
        กฎหมายได้บัญญัติถึงผู้ว่าจ้างเป็นผู้ผิด กล่าวว่าบุุคคลที่รับผิดในการกระทำของบุคคลอื่นนั้นมิได้กระทำละเมิดด้วยตนเอง ถ้าได้กระทำละเมิดเเล้ว ก็มิใช่เรื่องความรับผิดในการกระทำของบุคคลอื่น เเต่เป็นความรับผิดที่กระทำด้วยตนเอง จึงแปลได้ความว่าผู้ว่าจ้างจะต้องรับผิด ฉะนั้นความรับผิดของผู้ว่าจ้างทำของตามมาตรา 428 จึงไม่ใช่เรื่องความรับผิดในการกระทำของบุคคลอื่น เมื่อมิใช่ความรับผิดในการกระทำของบุคคลอื่นเเล้ว จึงเป็นความรับผิดของผู้ว่าจ้างในการกระทำของตนเองตามมาตรา 420
        
        2.ความเสียหายที่เกิดขึ้นอาจมิได้เกิดจากการกระทำโดยจงใจหรือประมาทเลินเล่อของผู้รับจ้างก็ได้ ผู้รับจ้างจึงไม่ต้องรับผิดทางละเมิด เเต่ผู้ว่าจ้างก็ยังต้องรับผิดเพราะได้มีส่วนผิด
        
        3.เหตุความรับผิดของผู้ว่าจ้างทำของมิใช่ความรับผิดในการกระทำของบุคคลอื่น ในเมื่อผู้ว่าจ้างได้ชดใช้ค่าสินไหมทดแทนให้เเก่บุคคลภายนอกผู้ได้รับความเสียหายเเล้ว จึงไม่มีบทบัญญัติให้ผู้ว่าจ้างไล่เบี้ยเรียกให้ชดใช้เอาจากผู้รับจ้าง
      - มาตรานี้จะเห็นได้ว่า โดยหลักผู้ว่าจ้างทำของไม่ต้องรับผิดในความเสียหายที่ผู้รับจ้างก่อขึ้นเเก่บุคคลภายนอกในระหว่างทำการงานที่ว่าจ้างอันเป็นไปตามหลักทั่วไป เพราะเป็นผลมาจากการกระทำของผู้รับจ้าง
        
        ตามอุทาหรณ์ ฎ. 1176/2510 เจ้าของรถยนต์นำรถไปซ่อมที่อู่ซ่อมรถแล้วเจ้าของรถวานให้ช่างซ่อมรถคันนั้นไปส่งที่อื่นเมื่อส่งเสร็จแล้วช่างซ่อมรถขับรถกลับอู่เกิดชนกับรถจักรยานยนต์ของผู้เสียหายระหว่างทาง ดังนั้นช่างซ่อมไม่ได้เป็นตัวแทนหรือเป็นลูกจ้างของเจ้าของรถยนต์เป็นเรื่องจ้างทำของเจ้าของรถยนต์ไม่ต้องร่วมรับผิดในการละเมิดนั้น
    - - ความรับผิดของผู้ว่าจ้างทำของมิใช่ความรับผิดในการกระทำของบุคคลอื่น เพราะว่าผู้ว่าจ้างไม่มีสิทธิควบคุมวิธีการทำงาน จึงถือว่าเป็นงานของผู้รับจ้างเอง ผู้ว่าจ้างไม่มีสิทธิที่จะออกคำสั่งบังคับบัญชาผู้รับจ้างเหมือนนายจ้างกับลูกจ้างในสัญญาจ้างเเรงงาน
        
        ความผิดในส่วนการงานที่สั่งให้ทำ คือเป็นเรื่องที่สั่งให้ทำตามสัญญาจ้างที่มีต่อกัน
        
        ความผิดในคำสั่งที่ตนให้ไว้ คือ การงานที่สั่งให้ทำจะไม่เป็นละเมิดในตัวเองเเต่อาจสั่งให้ผู้รับจ้างทำโดยวิธีอย่างใดเป็นผลให้เกิดความเสียหายก็ได้หรือเพียงเเนะนำ
        
        ความผิดในการเลือกหาผู้รับจ้าง คือการจ้าง จ้างคนที่ตนรู้ว่าไม่ใช่ผู้ที่มีความสามารถหรือระมัดรัะวังอันควรเเก่สภาพของการงานที่จ้างให้ทำ จึงเป็นผลให้เกิดความเสียหายเเก่บุุคคลอื่นโดยละเมิด
        
        เช่น จ้างสร้างบ้านทำด้วยไม้ ไปจ้างผู้ที่เข้าตัวไม้ไม่เเน่นหนาจึงเป็นผลทไให้บ้านทรุดพังลงมาถูกทรัพย์สินของบุคคลข้างเคียงเสียหาย เป็นต้น เเต่ถ้าหากไม่รู้เชื่อโดยสุจริตตามที่ผู้ที่รับจ้างอวดอ้างคือว่าไม่ใช่ความผิดในการเลือก
        
        เช่น เเนะนำให้ช่างทำรางน้ำชายคาของบ้านใกล้ชิดกับเเนวเขตที่ดินข้างเคียงของผู้อื่น เวลาฝนตกน้ำไหลตกลงในที่ดินข้างเคียงเป็นต้น
        
        เช่น จ้างให้ทำถนนเข้าไปในที่ดินของผู้อื่นเพื่อผ่านไปถึงที่ของตนอันเป็นการละเมิด เป็นต้น
- - - - มาตรา 429 บุคคลใดแม้ไร้ความสามารถเพราะเหตุเป็นผู้เยาว์หรือวิกลจริตก็ยังต้องรับผิดในผลที่ตนทำละเมิด บิดามารดาหรือผู้อนุบาลของบุคคลเช่นว่านี้ย่อมต้องรับผิดร่วมกับเขาด้วย เว้นแต่จะพิสูจน์ได้ว่าตนได้ใช้ความระมัดระวังตามสมควรแก่หน้าที่ดูแลซึ่งทำอยู่นั้น
        
        คำว่า บุคคลไร้ความสามารถ ตามมาตรา 429 หมายถึง บุุคคลที่อายุยังไม่ครบ 20 ปีบริบูรณ์ ส่วนบุคคลวิกลจริตนั้นไม่มุ่งหมายเฉพาะคนไร้สามารถเพราะวิกลจริตซึ่งศาลได้มีคำสั่งเเล้วตามมาตรา 30 เท่านั้น
        
        ผู้ที่จะต้องรับผิดในการกระทำละเมิดของบุคคลผู้ไร้ความสามารถ ได้เเก่บิดามารดาหรือผู้อนุบาล สำหรับบิดามารดานั้น หมายถึงเฉพาะผู้มีหน้าที่ดูแลผู้เยาว์ตามความในตอนท้ายของมาตรา 429
        
        ความรับผิดของบิดามารดาหรือผู้อนุบาลตามมาตรา 429 เป็นความรับผิดเนื่องจากความบกพร่องในหน้าที่ดูเเลผู้ไร้ความสามารถเเละเหตุละเมิดที่เกิดขึ้นนั้นต้องเกิดขึ้นในขณะที่ผู้ไร้ความสามารถอยูู่ในระหว่างการดูเเลของบิดามารดาหรือผู้อนุบาล จึงทำให้บุคคลเหล่านี้ต้องรับผิด นอกจากนี้ความรับผิดของบิดามารดาหรือผู้อนุบาล ต้องเป็นผู้ไร้ความสามารถไปทำความเสียหายอันเป็นการละเมิดต่อบุคคลภายตามหลักเกณฑ์มาตรา420 ถ้าหากไม่เป็นการละเมิดผู้ไร้ความสามารถก็ไม่ต้องรับผิด
        
        ตามอุทาธรณ์ ฎ. 847/2498 บุตรผู้เยาว์มีนิสัยชอบเล่นปืนมากเพียงแต่บิดาเก็บปืนไว้บนหลังซึ่งผู้เยาว์หยิบไม่ถึงแล้วสั่งก. ให้เก็บปืนไว้เฉยๆมิได้กำชับว่าอย่าให้บุตรผู้เยาว์เอาไป บุตรผู้เยาว์หลอกเอาปืนไปจากก. แล้วยิงบุตรโจทก์ตายเรียกไม่ได้ว่าบิดาใช้ความระมัดระวังตามสมควรเเก่หน้าที่ดูเเลตามมาตรา 429
        
        สิทธิไล่เบี้ยของบิดามารดาหรือผู้อนุบาล
        
        เมื่อบิดามารดาหรือผู้อนุบาลได้ใช้ค่าสินไหมทดแทนให้เเก่บุคคลภายนอกไปแล้วก็ชอบที่จะได้ชดใช้จากผู้เยาว์หรือบุคคลวิกลจริตเเละไล่เบี้ยเอาได้จนครบจำนวนที่ได้ชดใช้
  - - - ผู้ที่ต้องรับผิดร่วมกับบุคคลผู้ไร้ความสามารถตามมาตรานี้ คือ ครูบาอาจารย์ นายจ้างหรือบุคคลอื่นซึ่งรับดูเเลบุคคลดังกล่าว หากไม่รับดูเเลก็เป็นกรณีที่ไม่ต้องด้วยมาตรานี้ จะดูเเลอยู่เป็นนิจหรือชั่วคราวก็ต้องรับผิดเดียวกันเเต่ไม่หมายถึงผู้ดูเเลเเทนหรือผู้ช่วยเหลือในการดูเเล
        
        เช่น จ้างครูพิเศษไปสอนเด็กที่บ้านที่เด็กอยู่กับบิดามารดา เห็นได้ว่าการดูเเลเด็กย่อมอยู่กับบิดามารดา หาได้อยู่กับครูพิเศษนั้นไม่
    - - ความรับผิดตามมาตรา 430 เป็นหน้าที่ของผู้เสียนำสืบให้ได้ความว่าผู้มีหน้าที่ดูเเลมิได้ใช้ความระมัดระวังตามสมควรเเก่หน้าที่ที่ต้องดูเเล ถ้าไม่นำสืบหรือนำสืบให้ฟังไม่ได้ บุคคลที่รับดูเเลบุคคลผู้ไร้ความสามารถก็ไม่ต้องรับผิด
    - - เมื่อครูบาอาจารย์หรือบุคคลซึ่งรับดูเเลบุตรผู้ไร้คววามสามารถได้ใช้ค่าสินไหมทดแทนให้เเก่บุคคลภายนอกไปแล้ว ก็ชอบที่จะได้ชดใช้จากบุคคลผู้ไร้ความสามารถเเละไล่เบี้ยเอาได้จนครบจำนวนที่ได้ชดใช้(มาตรา431เเละมาตรา426)เช่นเดียวกับกรณีมาตรา429
        
        ตามอุมาธรณ์ ฎ.1315/2520 บิดาเคยใช้บุตรขับขี่รถจักรยานยนต์ไปซื้อของเเละทำเป็นธุระ ดังนี้นอกจากบิดาจะไม่ได้ใช้ความระมัดระวังตามสมควรเเก่หน้าที่ดูเเลซึ่งทำนั้นเเล้ว บิดากลับสนับสนุนให้บุตรผู้เยาว์ขับขี่รถจักรยานยนต์อีกด้วยจึงต้องรับผิดร่วมกับบุตรตามมาตรา 429