Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
อริยสัจ 4 ตอนนิโรธ, อ้างอิง, https://sites.google.com/site/fon5481136057/h…
อริยสัจ 4 ตอนนิโรธ
วิมุตติ
ความหมาย
ความหลุดพ้น ความเป็นอิสระ เป็นภาวะจิตที่สำคัญเป็นพื้นฐาน ภาวะความหลุดพ้นเป็นอิสระนี้เป็นผลสืบเนื่องมาจากปัญญา
มี 5 ประการ
วิกขัมภนวิมุตติ คือ ความหลุดพ้นด้วยการสะกดไว้ หมายถึง ความหลุดพ้นจากกิเลสได้ด้วยกำลังฌาน คือ สะกดไว้ได้ด้วยกำลังฌาน เมื่อฌานเสื่อมแล้ว กิเลสเกิดขึ้นได้อีก เช่น เมื่อนั่งสมาธิสามารถสะกดข่มกิเลสไว้ เมื่อออกจากสมาธิกิเลสก็กลับมาอีกครั้ง เป็นต้น
สมุจเฉทวิมุตติ คือ ความหลุดพ้นเด็ดขาด หมายถึง ความพ้นจากกิเลสด้วยอำนาจอริยมรรค (มรรคมีองค์ 8) ละกิเลสได้อย่างเด็ดขาด ไม่เกิดกิเลสอีกต่อไป
ปฏิปัสสัทธิวิมุตติ คือ ความหลุดพ้นด้วยความสงบ หมายถึง ความหลุดพ้นจากกิเลส เนื่องมาจากอริยมรรคอริยผลไม่ต้องขวนขวายเพื่อละกิเลสอีก
นิสสรณวิมุตติ คือ ความหลุดพ้นด้วยสลัดออกไป หมายถึง ความหลุดพ้นจากกิเลสนั้นได้อย่างยั่นยืนตลอดไป ดับกิเลสเสร็จสิ้นแล้ว ได้แก่ นิพพาน
ตทังควิมุตติ คือ ความหลุดพ้นชั่วคราว หมายถึง ความหลุดพ้นจากกิเลสได้ชั่วคราว เช่น เกิดความเจ็บปวด หายจากความโลภ เกิดเมตตา หายโกรธ เป็นต้น แต่ความโลภ ความโกรธนั้นไม่หายทีเดียว อาจจะกลับมาอีก เป็นต้น
-
นิพพาน
ความหมาย
ความดับ หมายถึง สภาวะที่ดับกิเลสและกองทุกข์ได้อย่างสิ้นเชิงแล้ว ภาวะที่เป็นสุขสูงสุดเพราะไร้กิเลสไร้ทุกข์ เพราะดับทุกข์ได้ทั้งหมดแล้ว เป็นสภาวะที่เป็นอิสรภาพสมบูรณ์
มี 2 อย่าง
สอุปาทิเสสนิพพาน สภาวะที่ดับกิเลสแต่ยังมีขันธ์เหลือ หมายถึง นิพพานของพระอรหันต์ผู้ยังมีชีวิตอยู่ คือบรรลุเป็นพระอรหันต์แล้ว แต่ยังไม่เสียชีวิตนั่นเอง พระอรหันต์ แม้จะดับกิเลสได้หมดสิ้นเชิงแล้วก็จริง แต่ในขณะที่ยังมีชีวิตอยู่ ก็ยังต้องมีภาระในการบริหารขันธ์ 5 อยู่ ยังต้องฉันอาหาร นอนพักผ่อน เป็นต้น และยังต้องประสบกับความเปลี่ยนแปลงของร่างกาย เช่น มีโรคภัย เจ็บไข้ได้ป่วย เป็นต้น นิพพานของพระอรหันต์ผู้ยังมีชีวิตอยู่นี้เรียกว่า สอุปาทิเสสนิพพาน
อนุปาทิเสสนิพพาน สภาวะที่ดับกิเลสและไม่มีเบญจขันธ์เหลือ หมายถึง นิพพานของพระอรหันต์ผู้สิ้นชีวิตแล้ว คือกิเลสก็ดับ เบญจขันธ์ก็ดับ ไม่ต้องมีภาระในการที่ต้องบริหารเบญจขันธ์อีกต่อไป
-
-
-
-
-
-
-
-
-
