Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
บทที่ 9 การพยาบาลผู้ป่วยที่มีปัญหาความผิดปกติ ของการขับถ่ายปัสสาวะ -…
บทที่ 9
การพยาบาลผู้ป่วยที่มีปัญหาความผิดปกติ
ของการขับถ่ายปัสสาวะ
ท่อปัสสาวะอักเสบ (Urethritis)
อาการและอาการแสดง
ปวดแสบเวลาปัสสาวะ เพศหญิงอาจมีอาการบวมแดงของ labial tissue, urethra มีสีแดงจัด
ผลตรวจปัสสาวะจะพบมี pus
ในปัสสาวะแรกในตอนเช้า อาจพบ W.B.C.
การรักษา
ยาปฏิชีวนะ (antibiotic)
กระเพาะปัสสาวะอักเสบ (Cystitis)
อาการและอาการแสดง
ปวดแสบขณะถ่ายปัสสาวะ (burning)
การอักเสบและระคายเคือง ปัสสาวะบ่อย
ปวดบริเวณหัวเหน่า
ปัสสาวะขุ่นหรือสีแดงจากการมี R.B.C., W.B.C
กรวยไตอักเสบ (Pyelonephritis)
กรวยไตอักเสบสามารถแบ่งเป็น 2 กลุ่ม
กรวยไตอักเสบเฉียบพลัน (Acute pyelonephritis)
กรวยไตอักเสบเรื้อรัง (Chronic pyelonephritis)
การรักษา
ยาปฏิชีวนะ โดยใช้ผล bacteria sensitive ให้โดยทันทีและมีการตรวจติดตาม
ยาต้านการหดเกร็งของกระเพาะปัสสาวะ
การให้สารน้ำอย่างเพียงพอ
กำจัดสาเหตุการติดเชื้อ เช่น การอุดกั้นทางเดินปัสสาวะ
การรักษาตามอาการ กรณีติดเชื้อเรื้อรัง
4 ฝีรอบไต (Perinephric abscess)
การพยาบาล
ประเมินภาวะความปวดเป็นระยะ และให้ยาแก้ปวดตามแผนการรักษา
ดูแลให้ได้รับยาปฏิชีวนะ
เตรียมผู้ป่วยเพื่อทำผ่าตัด
ภายหลังผ่าตัด
ดูแลท่อระบายจากบาดแผลผ่าตัดให้เป็นระบบปิด ให้ไหลออกได้สะดวก
ติดตามประเมินลักษณะและปริมาณของน้ำปัสสาวะที่ออกมาตามสายสวนปัสสาวะ
ให้สารน้ำตามแผนการรักษา พร้อมทั้งติดตามประเมินปริมาณสารน้ำที่ได้รับทุก 8ชั่วโมง
ติดตามและประเมินสัญญาณชีพ โดยเฉพาะอุณหภูมิ เพื่อดูว่ามีการติดเชื้อร่วมด้วยหรือไม่
ดูแลให้ผู้ป่วยได้รับยาปฏิชีวนะ ตามแผนการรักษา
หน่วยไตอักเสบ (Glomerulonephritis)
ิดจากการติดเชื้อแบคทีเรีย Beta-streptococcus group A จากต่อมทอนซิลอักเสบ แผลอักเสบพุพองผิวหนัง หลังจากนั้น 2 สัปดาห์ จะเกิดอาการอักเสบที่หน่วยไต
วัดสัญญาณชีพทุก 4 ชั่วโมง โดยเฉพาะความดันโลหิต
บันทึกจำนวนสารน้ำเข้า- ออก บันทึกจำนวนปัสสาวะต่อชั่วโมง
ชั่งน้ำหนักตัว ประเมินภาวะน้ำเกินจากอาการบวม ฟังปอด
-ติดตามผลการตรวจ BUN, Cr, hyperkalemia
จำกัดน้ำ โซเดียม และโพแทสเซียม
นิ่วในทางเดินปัสสาวะ (Urinary calculi)
การรักษา
แก้ไขสาเหตุการอุดตัน สลายนิ่ว ด้วยเครื่อง (extracorporeal shock wave lithotripsy, ESWL) ใส่เครื่องมือแล้วคล้องนิ่วจากท่อไต (uretero-renoscopy)
ระบายน้ำปัสสาวะ เหนือตำแหน่งอุดกั้น เช่น ใส่สาย urethral catheter, suprapubic (SP tube), nephrostomy
กำจัดการติดเชื้อ
มะเร็งกระเพาะปัสสาวะ (CA bladder)
การรักษา
ในระยะที่เนื้องอกยังไม่ลุกลามถึงชั้นกล้ามเนื้อ (superficial disease) อาจสอดเครื่องมือเล็ก
ๆ เข้าไปทางท่อปัสสาวะแล้วจี้ที่ก้อนมะเร็ง
ในระยะที่เนื้องอกลุกลามเข้าไปยังชั้นกล้ามเนื้อของกระเพาะปัสสาวะแล้ว (invasive disease) อาจต้องตัดเอากระเพาะปัสสาวะออก (cystectomy)
ไตวายเฉียบพลันหรือปัจจุบันเรียกไตบาดเจ็บเฉียบพลัน (Acute kidney injury, AKI)
อาการของผู้ป่วยที่มีภาวะไตวายเฉียบพลัน
ปัสสาวะน้อยกว่า 400 ซีซีต่อวัน
อาการจากของเสียคั่งหรือภาวะยูรีเมียทำให้ อ่อนเพลีย ปวดศีรษะ เบื่ออาหาร
อาการแสดงของภาวะน้ำเกิน หายใจลำบาก แขนขาบวม หอบ
ทุพโภชนาการจากภาวะ hypercatabolic state
อาจพบ มีภาวะโพแทสเซียมในเลือดสูง เลือดเป็นกรด
การรักษาโรคไตเฉียบพลัน
การรักษามุ่งกำจัดสาเหตุ เช่น หยุดยาที่เป็นสาเหตุแก้ไขภาวะช็อก ภาวะติดเชื้อในเลือด ภาวะอุดกั้นในทางเดินปัสสาวะ
การรักษาประคับประคองชลอความเสื่อมของไต: ให้สารน้ำ เลือดทดแทน ให้สเตียรอยด์
การรักษาผลของไตวาย ปรับสมดุลน้ำโดยจำกัดน้ำ ให้ยาขับปัสสาวะ แก้ไขภาวะเลือดเป็นกรด
แก้ไขภาวะซีด
การบำบัดทดแทนทางไต(dialysis)
โรคไตเรื้อรัง (Chronic kidney disease, CKD)
อาการและอาการแสดงของไตเรื้อรัง
ระบบทางเดินหายใจ มีภาวะยูรีเมียจนเกิดเลือดเป็นกรด หายใจลำบาก หายใจเร็วลึกหายใจมีกลิ่นปัสสาวะหรือกลิ่นยูเรีย
ระบบหัวใจและหลอดเลือด ได้แก่ ความดันโลหิตสูง
ระบบประสาท มีความผิดปกติของระบบประสาทส่วนกลาง (uremic encephalopathy)ส่งผลต่อ 1) CNS เช่น ชัก พฤติกรรมเปลี่ยนแปลง ไม่รู้สึกตัว
ระบบเลือด มีภาวะโลหิตจาง การสร้างเม็ดเลือดแดงลดลงจากไตสร้างฮอร์โมนอีริโธรพอยอิตินลดลง ไขกระดูกมีการสร้างเม็ดเลือดแดงลดลง
การพยาบาลผู้ป่วยที่ได้รับการบำบัดทางไต (Renal replacement)
1) การรักษาด้วยการทำไดอะลัยสิส (Dialysis) โดยการล้างไตทางช่องท้อง (Peritoneal dialysis) และการฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียม (Hemodialysis)
1.1 การล้างไตทางช่องท้อง (Peritoneal dialysis) หมายถึง กระบวนการแลกเปลี่ยนน้ำ
และสารละลายภายในช่องท้อง โดยมีเพอริโตเนียลเมนเบรน (peritoneal membrane) ทำหน้าที่เป็นเยื่อ
กั้น (semipermeable membrane)
ข้อห้ามในการทำ CAPD ได้แก่
มีพังผืดที่บริเวณท้องจากการผ่าตัด
มีภาวะโรคติดเชื้อในร่างกาย (Systematic inflammation diseases)
มีภาวะปวดหลังเรื้อรัง หรือเป็นโรคของกระดูกสันหลัง เพราะอาจจะมีผลกระทบจากการเพิ่มแรงดันในช่องท้อง
มีภาวะข้ออักเสบรุนแรง เพราะต้องใช้มือในการยกถุงน้ำขณะทำ CAPD
การฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียม (Hemodialysis)
การฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียม (Hemodialysis) หมายถึง การนำเลือดออกจากตัวผู้ป่วยทางหลอด
เลือดเทียมไปผ่านตัวกรองเลือด เพื่อแลกเปลี่ยนของเสีย สารน้ำและเกลือแร่ และนำเลือดที่มีของเสียน้อย
ข้อบ่งชี้ในการฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียมดังต่อไปนี้
1)Serum Creatinine > 12 mg/ dl หรือ BUN > 180 mg/ dl.
2)Volume excess and Pulmonary edema
3) Hypertension
4)Progressive uremic encephalopathy: confuse, wrist/ foot drop, myoclonus, asterixis, seizure
การปลูกถ่ายไต (Renal transplantation)
การดูแลผู้ป่วยหลังผ่าตัดปลูกถ่ายไต
ใน 24-48 ชั่วโมงแรก เป็นระยะวิกฤติ ผู้ป่วยต้องได้รับการดูแลอย่างใกล้ชิด โดยเฉพาะ hemodynamic, respiratory care, และ fluid management
ภายหลัง 48 ชั่วโมงจนถึง 3 เดือน ก็อาจพบภาวะสลัดไตโดยเฉพาะ 2 สัปดาห์แรก อาการสำคัญคือ มีไข้ ปวดบริเวณผ่าตัด ความดันโลหิตสูงขึ้น ปัสสาวะลดลง ตรวจเลือดพบ creatinine สูง
ข้อแนะนำการดูแลตนเองสำหรับผู้ป่วยหลังผ่าตัดปลูกถ่ายไต
เมื่อไม่สบาย เช่น ไข้หวัด ควรพบแพทย์พร้อมทั้งแจ้งรายละเอียดด้วยว่าเป็นโรคไตและได้รับยา
ถ้ามีปัญหาในช่องปาก เช่น ฟันผุ ต้องแจ้งให้แพทย์หน่วยไตและรีบปรึกษาทันตแพทย์
ระยะ 3 เดือนแรก ผูก mask ตลอดเวลาเพื่อป้องกันการติดเชื้อ เมื่อต้องติดต่อกับบุคคลอื่น
สามารถมีเพศสัมพันธ์หลังการผ่าตัด 2 เดือน และเมื่อมีสภาพร่างกายแข็งแรง
อาการแทรกซ้อนที่ควรพบแพทย์ทันที
ปัสสาวะน้อยกว่า 1 ลิตร ต่อวัน
มีบวมตึงบริเวณที่ปลูกถ่ายไตใหม่ อาจมีอาการปวดหลังร่วมด้วย
บวมตามตัว เช่น หนังตา มือ เท้า น้ำหนักเพิ่ม 0.5 -1 kg/1 วัน แสดงว่าไตทำงานน้อยลง
ปวดศีรษะมาก หรือความดันเลือดสูงผิดปกต