Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
เทคโนโลยีการคุมกำเนิด - Coggle Diagram
เทคโนโลยีการคุมกำเนิด
วิธีธรรมชาติ
งดร่วมเพศ periodic abstinence
หลั่งภายนอก Coitus interruptus or withdrawal
กลั้นไม่ให้หลั่งน้ำอสุจิ Coitus reservatus
นับระยะปลอดภัย Calandar method
วัดอุณห๓ูมิ Basal body temperature
สังเกตมูกทางช่องคลอด Cervical mucous charting method
เลี้ยงบุตรด้วยนมมารดา Lactation amenorrhea method
คุมกำเนิดถาวร
Permanent contraception or sterilization
การทำหมันชาย
Vasectomy
มีผลหลังทำ 3 เดือน หรือหลั่งน้ำอสุจิ 12 ครั้ง
การทำหมันหญิง
Female sterilization
ผ่าตัดทำหมันหลังคลอด
หมันแห้ง
คุมกำเนิดแบบชั่วคราว Temporary contraception
ใช้ฮอร์โมน
ยาเม็ดคุมกำเนิด
ฮอร์โมนรวม
Combined oral contraception pill: COCs
เท่ากันทุกเม็ด
monophasic pill, fixed dose pill
ฮอร์โมนต่างกัน
multiphasic pill
สูง
ต่ำ
ต่ำมาก
ฮอร์โมนโพรเจสเตอโรนอย่างเดียว
Progestin only pill: POP
ยาเม็ดคุมกำเนิดฉุกเฉิน
Emergency contraception pill
ข้อห้ามใช้
เสี่ยงต่อการอุดตันของหลอดเลือด DVT,CVD,CAD
เบาหวานมีภาวะเเทรกซ้อนของหลอดเลือด
เป็นมะเร็งเต้านม สืบพันธุ์
เลือดออกผิดปกติทางช่องคลอด
ท้อง
โรคตับ
ไมเกรนมีออร่า
อายุมากกว่า 35 สูบบุหรี่
RDU
เม็ดแรกระหว่างวันที่ 1-5 ของรอบระดู
เกินวันที่ 5 ใช้ร่วมวิธีอื่น 7 วัน
หลังคลอด โนนม เริ่ม 4-6 วีคไม่ต้องรอปจด
หลังคลอด ให้นม เลี่ยงรวมถ้ามีปจดใช้ชนิดโปรเจสโตเจนอย่างเดียวหลัง 4-6 เดือน
ลืม 1 กินทันทีที่นึก| ลืม 2 ทันทีที่นึก เวลาปกติ เช้าวันรุ่งขึ้น เวลาปกติ| ลืม 3 หยุดยาแผงเดิม รอรอบเดือนเริ่มแผงใหม่
ฉุกเฉิน
เม็ดแรกภายใน 72 ชม หลังจากนั้น 12 ชมกินอีกเม็ด ไม่ควรใช้เกินเดือนละ 2 ครั้ง
ยาฉีดคุมกำเนิด
Injectable contraception
ฮอร์โมนรวม คุม 1 เดือน ไม่นิยม
โปรเจสโตเจนอย่างเดียว
Norethisterone enamthate
ฉีดเข้ากล้ามเนื้อ คุม 2 เดือน
Depot medroxy progesterone acetate DMPA
ฉีดกล้ามเนื้อสะโพก คุม 3 เดือน
กลไก
ยับยั้ง LH, FSH ไข่ไม่โต ไม่ตก
เยื่อบุโพรงมดลูกฝ่อ
มูกเหนียวข้น
ข้อห้าม
มะเร็งเต้านม
เลือดออกผิดปกติทางช่องคลอด
RDU
DMPA ฉีดทุก 3 เดือน เริ่มฉีดใน 5 วันเเรกของรอบปจด| หลังคลอดฉีดก่อนกลับบ้าน
ยาชนิด 1 เดือน นัดฉีดทุก 30 วัน เริ่มฉีดใน 5 วันเเรกของรอบเดือน
ฉีดเข้ากล้ามเนื้อสะโพก ไม่คลึง
ฉีดก่อนได้ 2 วีค อย่าช้าไม่เกิน 2 วีค ถ้าเกินใช้วิธีอื่นร่วมด้วย
คำเเนะนำอาการข้างเคียง
ปจด กะปริดกะปรอย
ปจด มาก
ไม่มี ปจด
นนตัวเพิ่ม 1-2 กิโลใน 1 ปี
ยาฝังคุมกำเนิด
Implant
ออกฤทธิ์ยับยั้งการตกไข่เเละเพิ่มความหนาของมูก
Norplant 6 หลอด คุม 5 ปี ไม่นิยม
Jadelle 2 หลอด คุม 5 ปี นิยม
Implanon คุม 3 ปี
อาการข้างเคียง
เลือดออกทางช่องคลอดไม่สม่ำเสมอในปีแรก น้อยลง หยุด
ติดเชื้อ ปวดหัว เจ็บเต้านมนนตัวเพิ่ม
เวลาที่เหมาะ
มีปจด ภายใน 5-7 วันเเรกของรอบเดือน
ไม่มีปจด ฝังได้ตลอด ชัวร์ว่าไม่ท้อง
วิธีอื่นอยู่ เปลี่ยนได้ทันที
ถ้าแท้งฝังยาได้ทันที หรือ 2-3 วีคหลังแท้ง
ถ้าหลังคลอดยังไม่มีปจด ฝังได้ทันที| ถ้าเกิน 6 เดือน ฝังได้เมคชัวว่าไม่ท้องเเละใช้วิธีอื่นร่วมด้วย| ถ้ามีปจดหลังคลอดเหมือนข้อ 1
RDU
หลังใส่ให้พัน elastic bandage 12-14 ชมห้ามเลือด
ไม่ให้แผลเปียกน้ำ เอาพลาสเตอร์ออกวันที่ 5-7 , เลี่ยงงานหนัก 7 วัน, นัดดูแผล 7 วัน
3.ติดตามตรวจสุขภาพ CA
เเผ่นฮอร์โมน ติดผิวหนัง
Contraceptive patch
ระดับใกล้เคียงยาเม็ดฮอร์โมนรวม คงที่ตลอด 7 วัน ต่อเนื่องถึง 10 วัน
ข้อห้าม
ห้ามแปะ 90 กิโลขึ้นไป
อาการข้างเคียง
เลือดออกกะปริดกะปรอยมากในช่วง 2 วีคแรก คัดคึงเต้านม ผื่น ช่องคลอดอักเสบ
RDU
แผ่นเเรก ในวันเเรกของรอบปจด มีผลเลย
ติดที่ไขมันมาก เข่น ท้องน้อย
ไม่ติดขอบเสื้อชั้นใน
เว้นว่าง 7 วัน ติดใหม่ไม่ต้องคำนึงปจดมา
ถ้าลืมติดแผ่นใหม่ 1-2 วัน ติดใหม่โดยเร็วสุด | เกิน 2 วัน ติดเร็วสุด ใช้วิธีอื่นคุมร่วมด้วย 7 วันเเละถือว่าเป็นแผ่น 1
ใช้สิ่งกีดขวาง
Barrier method
ถุงยางอนามัยชาย
Condom or sheath
ถุงยางอนามัยหญิง
Female condom
อาการข้างเคียง
ระคายเคือง
ห่วงอนามัย
Intrauterine contraceptive devIce : IUCD
ชนิด
ไม่มีสารป้องกันตั้งครรภ์ frameless
เคลือบฮอร์โมนโพรเจสติน คุม 5 ปี
หุ้มทองแดง
ข้อห้าม
ท้อง
หลังคลอด แท้งติดเชื้อ
อักเสบในอุ้งเชิงกราน
เลือดออกจากช่องคลอด
มะเร็งอวัยวะสืบพันธุ์
6.โรคอายุรกรรมอักเสบได้ง่าย เบาหวาน ไต
กลไก
ขัดขวางการฝังตัวของตัวอ่อน เกิดปฏิกิริยาต่อสิ่งแปลกปลอม
น้ำเข้ามาในโพรงและท่อนำไข่ ลดการทำงานของไข่และอสุจิ ชนิดหุ้มทองแดงปล่อยอนุมูลทองแดงกระตุ้นการสร้าง prostaglandin พิษต่ออสุจิและไข่
การบริหาร
มีรอบปจด
ทองแดงใส่ภายใน 12 สันหลังจากการมีปจด
ชนิดฮอร์โมนใส่ภายใน 7 วันเเรกของการมีรอบปจด
หลังคลอด
ใส่ภายใน 48 ชั่วโมงหลังคลอด
หากเกิน 48 เลื่อนไปใส่ 4 วีคหลังคลอด
ถ้าหลังคลอด 4-6 วีคยังไม่มีปจดเเละชัวว่าไม่ท้องสามารถใส่ห่วงอนามัยได้ ถ้ามีปจดกลับมาเหมือนข้อ 1
หลังแท้ง
ไตรมาส 1 2 ไม่ติดเชื้อ ใส่ห่วงได้ทันที
หลังไตรมาส 2 ใส่หลังแท้ง 4 วีค
4.ใส่เพื่อคุมฉุกเฉิน
ใส่ภายใน 5-7 วันหลังมี sex
หมวกกั้นช่องคลอด
Cervical cap
ทำความสะอาดด้วยสบู่อ่อน ควรเปลี่ยนใหม่ทุกปี
นนลด เพิ่ม 3 กิโล เหมะกับคนมีข้อห้ามใช้ฮอร์โมน
ถอดหลังหลั่งอสุจิอย่างน้อย 6 ชม ไม่ควรคาไว้นานเกิน 48 ชมเสี่ยงติดเชื้อ
วงแหวนคุมกำเนิด
Contraception ring
ใส ไม่มีสี นุ่ม ยืดหยุ่น อ่อนตัว มีฮอร์โมน 2 ชนิด
การป้องกัน
ยับยั้งการตกไข่ มูกเหนียวข้น
การใช้
ใช้วันเเรกของการมีปจด หรือไม่เกินวันที่ 5 ของการมีปจด ปล่อยไว้ 3 วีค เเล้วถอดออกพัก 1 วีค เมนจะมาช่วงนี้ ใส่ใหม่ไม่ต้องคำนึงถึงเมนมา
ข้อห้ามใช้
เหมือนยาเม็ดฮอร์โมนรวม
RDU
ลืมถอดหลังใส่ครบ 3 วีคเเต่ไม่เกิน 4 วีคคุณภาพเหมือนเดิม ถอดออกหยุดใช้ 1 วีคก่อนใส่ใหม่
ลืมถอดเกิน 4 วีคคุณภาพลด ปรึกษาหมอก่อนใส่วงแหวนอันใหม่
ฟองน้ำคุมกำเนิด
Contraception sponge
ใสได้ทันทีเมื่อต้องการมี sex หรือก่อนมี sex 24 hr.
ควรถอดหลังมี sex 6 hr. เเต่ไม่ควรเกิน 24 hr.
ผลิตภัณฑ์ฆ่าเชื้ออสุจิ
Spermicidal products
หากใส่ไม่เกิน 1 ชั่วโมงจะมีประสิทธิภาพมาก ต้องใช้ทุกครั้งถ้าจะต่อรอบต่อไป หลีกเลี่ยงการสวนล้างช่องคลอดหรือรอครบ 6 ชมหลังมี sex