Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
กระบวนทัศน์หลักทางการพยาบาล - Coggle Diagram
กระบวนทัศน์หลักทางการพยาบาล
มโนทัศน์ละทฤษฏีทางการพยาบาล
ทฤษฎีทางการพยาบาล (Nursing Theory)
สาระความรู้ของวิชาชีพพยาบาล ซึ่งมุ่งอธิบายธรรมชาติของคน สิ่งแวดล้อมที่มีอิทธิพลต่อบุคคล ภาวะสุขภาพ และความเจ็บป่วยของบุคคล
กระบวนทัศน์ (Paradigm)
กรอบการมองหรือกรอบเค้าโครงแนวคิด แบบอุดมคติหรือปรัชญา เป็นที่ยอมรับในกลุ่มวิชาชีพ เพื่อเป็นแนวทางปฏิบัติ วิจัย และสร้างความเข้าใจในศาสตร์นั่นเป็นแนวเดียวกัน
กรอบแนวคิด
เป็นภาพรวมของปรากฏการณ์หรือความจริงที่ช่วยให้เห็นจุดเน้นของความคิด เปรียบเสมือนร่วมโดยภายใต้ร่มประกอบด้วยทฤษฎีต่างๆ
ลักษณะพื้นฐานของทฤษฎี
แสดงความสัมพันธ์ระหว่างมโนทัศน์ และปรากฎการณ์ได้
แสดงลำดับของเหตุผลตามหลักตรรกวิทยา
สรุปอ้างอิงได้อย่างกว้างขวาง และครอบคลุม
สามารถทดสอบได้
นำไปใช้ในการปรับปรุงแนวทางปฏิบัติได้
สอดคล้องกับทฤษฎีอื่นได้
การจำแนกทฤษฎีตามลักษณะการนำไปใช้
ทฤษฎีเชิงนิรนัย
พัฒนาทฤษฎีนำศาสตร์ต่างๆมาสังเคราะห์ จัดระบบหรือขยายมโนมติเดิมให้เกิดเป็นมโนมติใหม่ เช่น
ทฤษฎีพยาบาลของคิง
ทฤษฎีการพยาบาลของนิวแมน
ทฤษฎีการพยาบาลของรอย
ทฤษฎีการพยาบาลของไลนิงเจอร์
ทฤษฎีการพยาบาลของวัตสัน
ทฤษฎีของอุปนัย
พัฒนาทฤษฎีที่เกิดจากการปฏิบัติการพยาบาลประมาลเพื่อสรุปเป็นทฟษฎี
การจำแนกทฤษฎีตามระดับความเป็นนามธรรม
ทฤษฎีอภิทฤษฎี
การสร้างทฤษฎีมีจุดเน้นที่การตั้งคำถามเชิงปรัชญา และมีความเป็นนามธรรมสูง
ทฤษฎีระดับกว้าง
กำหนดกรอบแนวคิดหรือแบบจำลองมโนมติที่ครอบคลุมเนื้อหาสาระที่กว้าง และสามารถนำไปเป็นแนวทางการปฏิบัติและเป็นแนวทางในการสร้างองค์ความรู้
ทฤษฎีระดับกลาง
มีเนื้อหาสาระแคบลง เกิดจากศึกษาวิจัยสามารถนำไปใช้อ้างอิงและขยายต่อได้ เช่น
ทฤษฎีการส่งเสริมสุขภาพของเพนเดอร์
ทฤษฎีระดับปฏิบัติ
มีความซับซ้อนน้อยที่สุด เป็นชุดข้อความเชิงทฤษฎีที่เกิดจากการทอสอบสมมติฐานในปรากฎการณ์ใดปรากฎการณ์หนึ่ง และนำไปใช้ในการปฏิบัติการพยาบาลได้
ประโยชน์ของทฤษฎีต่อการปฏิบัติการพยาบาล
ปฏิบัติการพยาบาลต่อผู้รับบริการ
นำกระบวนการพยาบาล มาใช้ในการปฏิบัติการพยาบาบ
เกณฑ์การวัดคุณภาพทางการพยาบาล
อธิบายให้เข้าใจตรงกันในทีมสุขภาพ
เป็นเอกสิทธิ์ในวิชาการพยาบาล
เห็นความสัมพันธ์ระหว่างผู้ป่วย หรือผู้รับบริการ
พัฒนาการของทฤษฎีทางการพยาบาล
ระยะก่อนปี ค.ศ.1960
เป็นยุคที่พัฒนาต่อเนื่องของไนติงเกล
พัฒนาพื้นฐานของทฤษฎีจากแนวคิดจิตวิทยา สังคมศาสตร์ วิทยาศาสตร์สุขภาพมนุษย์ศาสตร์ และพฤติกรรมศาสตร์
ระยะปี ค.ศ.1960-1970
พัฒนากลุ่มปัญหาทางการพยาบาล
เน้นการปฏิบัติการพยาบาล
เน้นปฏิกิรระหว่างร่างกาย และโรค
เป็นทฤษฎีในระดับสร้างสถานการณ์
ระยะปี ค.ศ.1971-1980
สร้างทฤษฎีชื่อ Self-care Theory
ระยะปี ค.ศ.1981-ปัจจุบัน
ระยะแรก
เน้นการนำเอาทฤษฎีต่างๆ สร้างขึ้นมาแล้วมาทดลองปฏิบัติหรือพิสูจน์
ระยะหลัง
เน้นพัฒนาทฤษฎีขึ้นมาใหม่ เพื่อเผยแพร่ความรู้
มโนทัศน์พื้นฐานทางการพยาบาล
มโนมติของคน (Man)
คน
ร่างกาย โครงสร้าง การทำงานของร่างกายของบุคคล
จิตหรือจิตใจ ประกอบด้วย3 ส่วน
อารมณ์และความรู้สึก
จิตวิญญาณ
สติปัญญา หรือความคิด
สังคม
คนจะเกี่ยวข้องกับบุคคลอื่นด้วย บทบาท หน้าที่ ของตนที่มีต่อบุคคลอื่น แต่ละบุคคลจะปฏิบัติต่อบุคคลอื่นอย่างไรก็ขึ้นอยู่กับตำแหน่งของบุคคลนั้น
คนเป็นระบบเปิด
ต้องมีปฏิสัมพันธ์กับสิ่งแวดล้อมตลอดเวลา
การรับและการให้เกิดขึ้นได้ทั้งทางด้านร่างกาย จิตใจ และสังคม โดยมีความสัมพันธ์กัน
คนมีความต้องการพื้นฐาน
ร่างกาย จิตใจและสังคม
5ระดับ ของทฤษฎีความต้องการของมาสโลว์
ความต้องการทางด้านร่างกายหรือสรีระ (Physical needs)
ความต้องการความปลอดภัย (Safety and security)
ความต้องการความรัก ความผูกพัน (Affiliation)
ความต้องการความภาคภูมิใจและความมีศักดิ์ศรี (Self-esteem)
ความต้องการความพอใจตนเอง
คนมีพัฒนาการ
พัฒนาการจะเปลี่ยนไปเรื่อยๆตั้งแต่เกิดจนถึงวัยชรา
พัฒนาการของคนจะแบ่งแต่ละด้านออกเป็น
ด้านอารมณ์ สังคม
ด้านร่างกาย
ด้านสติปัญญา
ด้านคุณธรรม
คนมีความต้องการภาวะสมดุล หรือภาวะปกติ
เป็นกระบวนการปรับตัว หรือกลไกการต่อสู้เพื่อสมดุล
ความต้องการการดำรงภาวะสมดุล
ความต้องการปรับสู่ภาวะสมดุล
คนมีลักษณะพื้นฐานร่วมกันแต่มีความเป็นปัจเจกบุคคล
พัฒนาการทั้งทางด้านร่างกาย จิตสังคม และประสบการณ์ในชีวิต
คนมีสิทธิของตน
แต่ละบุคคล ไม่ว่าในภาวะที่เป็นเด็ก / ผู้ใหญ่ใน บทบาท/ตำแหน่งใดก็ตามจะมีสิทธิแห่งตนตาม ภาวะที่ดีดำรงอยู่
สิทธิในการตัดสินใจเกี่ยวกับตนเอง
สิทธิในการได้รับการคุ้มครองตามกฎหมาย
สิทธิในการได้รับการรักษาพยาบาลเมื่อเจ็บป่วย
คนมีศักยภาพในการช่วยเหลือตนเอง
ทุกคนสามารถช่วยเหลือตนเองในด้านต่างๆได้ เช่น
ด้านกิจวัตรประจำวัน
การแก้ไขปัญหาด้วยตัวเอง
มโนมติของสิ่งแวดล้อม (Environment)
สิ่งแวดล้อมทางกายภาพ
สิ่งแวดล้อมเหล่านี้จะมีผลเบื้องต้นต่อร่างกายคน
เช่น ถ้าเราออกไปข้างนอกพอเวลากลับมาจะนอนก็จะนอนไม่ได้เพราะอากาศร้อน
สิ่งแวดล้อมทางชีวภาพ
พืชและสัตว์ที่มีขนาดเล็กจนมองด้วยตาเปล่าไม่เห็นจนถึงพืชและสัตว์ที่มีขนาดใหญ่โตกว่าคน
สิ่งแวดล้อมทางเคมี
สารเคมีทุกชนิด รวมทั้งอาหาร ยา
มาจากสิ่งมีชีวิตหรือสิ่งไม่มีชีวิต
สิ่งแวดล้อมทางสังคม เศรษฐกิจ
เป็นรูปธรรมที่สำคัญ คือบุคคลที่มีความสัมพันธ์ซึ่งกันและกัน
สังคมที่ใหญ่กว่าครอบครัวได้แก่
ชุมชนระดับต่างๆที่อาศัยอยู่ตั้งแต่ระดับหมู่บ้าน ตำบล อำเภอ จังหวัด ประเทศ
สิ่งแวดล้อมที่เป็นนามธรรม ไม่สามารถสัมผัสได้
ความเชื่อ
ค่านิยม
วัมนธรรม
ประเพณี
กฏหมาย
ศาสนา
มโนมติของสุขภาพ (Health)
สุขภาพมีลักษณะเป็นนามธรรม
เป็นภาวะที่เกิดขึ้นกับบุคคลตั้งแต่แรกเกิดจนถึงวัยชรา
ภาวะสุขภาพดี (Wellness)
องค์การอนามัยโลก
มีความสมบูรณ์ของร่างกาย จิตใจ และสามารถอยู่ในสังคมได้อย่างมีความสุข
สุขภาพดี
ร่างกายมีความสมบูรณ์ทั้งร่างกาย จิตใจ สังคม และจิตวิญญาณ
สุขภาพ
สุขภาวะที่สมบูรณ์และเชื่อมโยงกันเป็นองค์รวมอย่างสมดุลทั้งทางกาย ทางจิต ทางสังคม และทางจิตวิญญาณ
ความเจ็บป่วย (illness)
มีการเปลี่ยนแปลงหน้าที่ปกติทางด้านร่างกาย จิตใจ สังคม และจิตวิญญาณ
เป็นภาวะที่บุคคลรู้สึกว่ามีสุขภาพไม่ดี
ถ้ามีความเจ็บป่วยไม่ว่าจะเป็นทางด้านใดด้านหนึ่งจะมีผลกระทบด้านอื่นๆตามมา
บางคนอาจป่วยหนักตั้งแต่แรกเกิดและเสียชีวิต
การพยาบาลเป็นการช่วยเหลือคน
เพื่อให้คนสามารถดำรงภาวะสุขภาพไว้
ช่วยให้คนกลับสู่ภาวะสุขภาพดีเมื่อเจ็บป่วย
การพยาบาลที่จะช่วยเหลือให้คนมีภาวะสุขภาพดี หรือปรับสู่ภาวะสุขภาพดี
ช่วยเหลือทางด้านการส่งเสริมสุขภาพ
ช่วยในการสร้างพฤติกรรมสุขภาพหรือปรับเปลี่ยนพฟติกรรม
ช่วยเหลือในด้านการป้องกันโรค
ป้องกันทางด้านร่างกาย จิตใจ อารมณ์ และสังคม
บุคคลที่อยู่ในกลุ่มสุขภาพดี-สึขภาพปกติ
ส่งเสริมการตรวจพบผู้ป่วยตั้งแต่โรคยังไม่ปรากฏอาการ เพื่อให้สามารถให้การรักษาได้ทันที
ช่วยเหลือในด้านการดูแลรักษา
อธิบายให้ข้อมูลที่จำเป็นแก่ผู้ป่วยรวมทั้งญาติให้เข้าใจ
ช่วยเหลือในด้านการฟื้นฟูสภาพ
เป็นผู้ป่วยกำลังกลับไปอยู่ในบทบาทของคนปกติทั่วไป
เป็นผู้ให้กำลังใจ ให้ความหวัง ชื่นชม และยกย่องผู้ป่วย
การพยาบาลโดยใช้กระบวนการพยาบาลในการช่วยเหลือผู้รับบริการตามขั้นต่างๆ
การประเมินสภาพ
การจินิจฉัยการพยาบาล
การวางแผนการพยาบาล
การปฏิบัติการพยาบาล
การประเมินผลการพยาบาล
การพยาบาลเป็นบริการที่จำเป็นต่อสังคม
หากขาดการพยาบาลที่มีคุณภาพอาจส่งผลให้คนไม่สามารถดำรงภาวะสุขภาพดีไว้ได้
กระบวนทัศน์หลักทางการพยาบาล
คน อยู่ในสิ่งวดล้อม โดยคนจะมีปฏิสัมพันธ์กับสิ่งแวดล้อมอยู่ตลอดเวลา
มีจุดมุ่งหมายเพื่อช่วยเหลือคนให้สามารถดำรงภาวะสมดุลหรือภาวะสุขภาพดีได้ และช่วยเหลือคนที่เจ็บป่วยให้ปรับตัวกลับสู่ภาวะสมดุล
ความสำคัญของมโนมติพื้นฐานทางการพยาบาล
การพัฒนา
การวิจัย
การปฏิบัติ
การจัดการศึกษา
แนวคิดภาวะสุขภาพ การเจ็บป่วยและการพยาบาล
ภาวะสุขภาพเป็นความต้องการสูงสุดของบุคคล สุขภาพดีจะช่วยให้กระบวนการเจริญเติบโต พัฒนาการทางด้านร่างกาย จิตใจ และสังคมเป็นไปได้ด้วยดี