Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
การใช้ยาในผู้สูงอายุ (ต่อ) ยาที่ใช้บ่อยในผู้สูงอายุ - Coggle Diagram
การใช้ยาในผู้สูงอายุ (ต่อ)
ยาที่ใช้บ่อยในผู้สูงอายุ
ยาที่มีฤทธิ์ต้านโคลิเนอร์จิก (Anticholonergic)
ใช้รักษา :
โรคพาร์กินสัน ภาวะซึมเศร้า ความผิดปกติทางจิต หัวใจเต้นผิดจังหวะ โรคหอบหืด อาการเวียนศีรษะคลื่นไส้อาเจียน อาการปัสสาวะไม่อยู่ ท้องเสีย
อาการข้างเคียง :
ปากแห้ง เยื่อบุช่องปากถูกทำลาย ฟันผุ การปรับตัวต่อแสงลดลง การมองเห็นบกพร่อง ท้องผูก กล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด กลั้นปัสสาวะไม่อยู่ ง่วงนอน สับสน เพ้อ ไม่มีสมาธิ
การพยาบาล :
สังเกตอาการข้างเคียง และระวังอาการหน้ามืด หกล้ม
ยาแก้ปวดชนิดยาเสพติด (Narcotic analgesic agent)
ใช้รักษา :
อาการปวดรุนแรง กดการทำงานของสมอง
อาการข้างเคียง :
สับสน หลงลืม หน้ามืด อ่อนเพลีย คลื่นไส้ อาเจียน ท้องผูก ปวดศีรษะ หน้าแดง เหงื่อออก กลั้นปัสสาวะไม่อยู่ ในผู้ใหญ่ไม่ควรใช้ติดต่อกันนานอาจทำให้ติดยาได้
การพยาบาล
ประเมินระดับความปวด หาสาเหตุ >> กำจัดหรือลดสาเหตุ ,ใช้วิธีลดปวดโดยไม่ใช้ยาก่อน และสังเกตอาการข้างเคียงที่พบบ่อย ท้องผูก
ยาต้านการอักเสบที่ไม่ใช่สเตียรอยด์ (NSAIDs)
ใช้รักษา :
อาการปวดระดับเล็กน้อยถึงปานกลาง และลดการอักเสบ
อาการข้างเคียง :
กระเพาะอักเสบหรือเลือดออกในกระเพาะอาหาร ไตวายเฉียบพลัน
การพยาบาล :
ประเมินอาการข้างเคียง การได้ยินบกพร่อง หรืออาการทางระบบประสาทส่วนกลาง ให้รับประทานพร้อมอาหารหรือพร้อมนม
ยากลุ่ม sedative/hypnotic
ใช้รักษา :
อาการนอนไม่หลับ วิตกกังวล หรือกระวนกระวายอยู่ไม่สุข ลดอาการของร่างกายที่มาจากความวิตกกังวล ได้แก่ อาการปวดศีรษะอ่อนเพลีย และอาการทางระบบทางเดินอาหาร
การพยาบาล
หาสาเหตุการนอนไม่หลับ เฝ้าระวังการหกล้ม และสังเกต drug interactions ฤทธิ์ของยานอนหลับจะเพิ่มขึ้นเมื่อรับประทานพร้อมกับแอลกอฮอล์ ยาแก้แพ้ และ phenothiazine
แบ่งตามระยะเวลาการออกฤทธิ์ เป็น 2 กลุ่ม
ออกฤทธิ์สั้น:
Ativan (Lorazepam), serax (oxazepam) เหมาะสมกับผู้สูงอายุ แต่ถ้าหยุดยาทันทีจะเกิดอาการถอนยา
(withdrawal symptoms) >> เกิดวิตกกังวลซ้ำ กล้ามเนื้อสั่นกระตุกสับสนเฉียบพลัน หรือมีชักได้
ออกฤทธิ์นาน:
diazepam,flurazepam, chlordiazepoxide ไม่ควรใช้ใน ผส. : สะสมในร่างกายมาก เกิดผลข้างเคียงมาก>>> มีอาการสับสน
ยากลุ่ม beta-adrenergic blocking
ใช้รักษา :
ความดันโลหิตสูง หัวใจขาดเลือด ภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะ : propranolol
อาการข้างเคียง
ละลายในไขมันได้ดี ทำให้ผ่านเยื่อหุ้มสมองได้มาก เกิดอาการซึมเศร้า สับสนหรือง่วงนอน
ถ้ามีการบีบตัวของหัวใจผิดปกติ อาการจะแย่ลง เนื่องจากยาลดแรงในการบีบของหัวใจ
น้ำตาลในเลือดต่ำ หลอดลมหดเกร็ง หัวใจเต้นช้า BPต่ำ คลื่นไส้อาเจียน ท้องร่วง ท้องผูกหรือมือเท้าเย็น
การพยาบาล :
เฝ้าสังเกตอาการข้างเคียง และจับชีพจรก่อนให้ยาทุกครั้ง
Digoxin
ใช้รักษา :
ภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะ และภาวะหัวใจวาย
อาการข้างเคียง
ยาละลายในน้ำ ถ้าร่างกายขาดน้ำ ยาจะเข้มข้นสูงขึ้นเกิดพิษจากยา (digitalis toxicity) อาการได้แก่ การมองเห็นผิดปกติ อ่อนเพลีย เบื่ออาหาร คลื่นไส้ อาเจียน สับสนเฉียบพลัน กระสับกระส่ายปวดศีรษะ เดินเซ กล้ามเนื้ออ่อนแรงและปวด หัวใจเต้นผิดจังหวะ
ภาวะหัวใจล้มเหลวจากการคลายตัวของหัวใจผิดปกติไม่ใช่การบีบตัวผิดปกติ จะทำให้อาการแย่ลงถ้าได้ยานี้
การพยาบาล
ภาวะโพแทสเซียมต่ำ ทำให้เกิดพิษจากยาเพิ่มขึ้น แนะนำให้รับประทานอาหารโพแทสเซียมสูง และตรวจเช็คระดับยาสม่ำเสมอ
เฝ้าสังเกตอาการข้างเคียง และจับชีพจรก่อนให้ยาทุกครั้ง
ความเสี่ยงของการเกิดพิษของยาเพิ่มขึ้นเมื่อใช้ร่วมกับยา cortisone,diuretic, calcium, reserpine และยาไทรอยด์
สังเกต drug interactions : เพิ่มฤทธิ์ digoxin เมื่อทานร่วมกับ: ยาลดกรด alprazolam, amphotericin,benzodiazepine, indomethacin,phenytoin, propranolol, rifampicin
ยาขับปัสสาวะ (Diuretic)
ใช้ในผู้สูงอายุเพื่อรักษาภาวะผิดปกติของหัวใจและหลอดเลือด เช่น HT, CHF
การพยาบาล
เฝ้าระวังปริมาณน้ำที่ออก เพื่อให้แน่ใจว่าได้รับน้ำเพียงพอ และสังเกตอาการขาดน้ำ และ e'lyte imbalance
ระวังภาวะ postural hypotension
สังเกต drug interactions : ยาขับปัสสาวะเพิ่มฤทธิ์ยาลดความดันแต่ลดฤทธิ์ยา allopurinol, digoxin, probenecid, ยาต้านการแข็งตัวของเลือดยาลดน้ำ ตาลในเลือด
ยาลดน้ำตาลในเลือด
: รักษาโรคเบาหวาน
ยาลดน้ำตาลที่ไม่เหมาะสมกับผู้สูงอายุ ได้แก่ acetohexamide และ chlorpropamide
ยาที่เหมาะสมกับผู้สูงอายุได้แก่ ยากลุ่ม glyburide หรือ glipizide
การพยาบาล
แนะนำสังเกต hypo-hyperglycemia
ในกรณีใช้อินสุลิน ให้สังเกตผิวหนังที่ฉีดสม่ำเสมอ
ควรแจ้งอาการหรือความผิดปกติให้แพทย์ทราบเพื่อปรับยาให้เหมาะสม ได้แก่ มีไข้ ท้องเสียหรืออาเจียนเป็นเวลานาน เป็นโรคหัวใจโรคไต หรือโรคตับ
หลีกเลี่ยงรับประทานแอลกอฮอล์เพราะทำให้ระดับน้ำตาลลดลง
ยาลดระดับน้ำตาล Drug interactions
ฤทธิ์ของยาจะเพิ่มขึ้นเมื่อรับประทานร่วมกับแอลกอฮอล์ ยาต้านการแข็งตัวของเลือด cimetidine
ฤทธิ์ของยากลุ่มนี้จะลดลงเมื่อรับประทานร่วมกับ chlorpromazine, ยาแก้ไอ ยาแก้หวัด