Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
Tiếp cận hôn mê - Coggle Diagram
Tiếp cận hôn mê
Sinh lý
Hệ thống lưới
- Ở thân não, đoạn giữa cầu não ( nửa trên của hệ lưới ) -> phóng chiếu hai bên qua đồi thị đến bán cầu đại não ( Còn gọi là hệ thống lưới hoạt hóa hướng lên ) -> Vai trò hoạt hóa Ý thức và sự thức tỉnh
Hôn mê
- Do RL hệ thống lưới hoạt hóa hướng lên
- Hoặc do tổn thương 2 bán cầu
Lâm sàng
Bệnh sử
- Chú ý thời gian khởi phát và diễn tiến của hôn mê:
- Đột ngột -> gợi ý NN mạch máu ( đột quỵ thân não, XHDN )
- Tiến triển nhanh, hôn mê trong vài phút- vài giờ, triệu chứng bán cầu -> XHN
- triệu chứng kéo dài -> hôn mê ( vài ngày, vài tuần ) gợi ý U, áp xe, máu tụ dưới màng cứng mạn tính
- Lú lẫn, sảng -> hôn mê ko dấu TK khu trú -> gợi ý NN chuyển hóa hay nhiễm trùng
Khám cần chú ý
- Dấu hiệu chấn thương ( mắt gấu trúc, battle sign, chảy máu màng nhĩ, rỉ DNT qua mũi, tai,...)
- Sinh hiệu:
- HA: tăng gợi ý XHN, XHDN,...
- Thân nhiệt: Hạ (hạ ĐH, rượu, thuốc an thần,...) ; Tăng (sốc nhiệt, tăng thân nhiệt ác tính, Nhiễm trùng,...)
- Dấu màng não ( chú ý có thể ko thấy trong hôn mê sâu )
Khám thần kinh
-
Đồng tử
- Bình thường: 3-4mm, đều 2 bên, co khi chiếu sáng ( PXAS + )
- Đồng tử bth có thể gặp ở NN chuyển hóa
- Đồng tử co nhỏ trung bình ( 2mm ): GĐ sớm của chèn ép đồi thị
- Đồng tử dãn lớn (7mm), mất PXAS: thường do chèn ép TK vận nhãn, ngộ độc thuốc kháng cholinergic, thuốc cường giao cảm
- Đồng từ dãn lớn một bên, mất PXAS: thường gặp thoát vị qua lều thùy thái dương
- Đồng từ trung gian (5mm), mất PXAS: tổn thương thân não ở mức trung não
- Đồng tử pinpoint (1-1,5mm): quá liều opioid hoặc tổn thương cấu trúc cầu não ( phân biệt bằng tiêm naloxon )
Vận động mắt phản xạ
- Nghiệm pháp mắt búp bê: xoay đầu thụ động, vận động mắt phải ngược hướng với hướng xoay đầu (+)
-> mất PX mắt búp bê (-) -> gợi ý tổn thương thân não
Đáp ứng vận động với kích thích đau
- Đối xứng: bệnh não cấu trúc hoặc chuyển hóa
- Bất đối xứng: bán cầu não hay thân não đối bên
- Đáp ứng kích thích đúng : tổn thương não mức độ trung bình
- Tư thế mất vỏ ( gập khuỷu, vai khép, duỗi xoay trong bàn chân): tổn thương đồi thị hoặc bán cầu chèn ép đồi thị
- Tư thế mất não (duỗi khuỷu, xoay trong vai, duỗi cẳng chân): tổn thương não giữa
Đánh giá tổn thương
- Tổn thương trên lều:
- đồng tử bth, PXAS (+)
- vận động mắt bth
- Đáp ứng vận động ko đối xứng
- Thoát vị qua lều: Đồng tử dãn lớn, Đáp ứng vận dộng đối xứng
- Tổn thương dưới lều:
- Đồng tử trung gian, PXAS(-): trung não /// Đồng tử co nhỏ, PXAS(-): cầu não
- vận động mắt PX: mất PX mắt búp bê
- Đáp ứng vận động: tổn thương 1 bên -> ko đối xứng; 2 bên-> đối xứng
- Bệnh não lan tỏa/ viêm màng não
- Đồng tử, PXAS thường bth, pinpoint -> opioid
- Vận động mắt thường bình thường; mất: thuốc an thần
- Đáp ứng vận động: thường đối xứng
Cận lâm sàng
- HA học (CT, MRI) nên làm ở bn có dấu KT khu trú
- Sinh hóa (ĐH, Điện giải đồ, Ure, creatinin, CTM,...)
- Dịch não tủy khi nghi ngờ nhiễm trùng, viêm, u ( chú ý CCĐ )
- Điện não
Nguyên nhân
Tổn thương cấu trúc trên lều
- Máu tụ dưới màng cứng
- Máu tụ ngoài màng cứng
- Dập não
- Xuất huyết não
- Nhồi máu não
- Áp xe não
- U não
Tổn thương cấu trúc dưới lều
- Tắc ĐM thân nền
- Xuất huyết cầu não
- Xuất huyết hay nhồi máu tiểu não
Bệnh não lan toả
- Viêm màng não, viêm não
- XH dưới nhện
- Hạ ĐH, Tăng ĐH
- Ngộ độc thuốc
- Não gan
- Hạ Natri máu
- Hạ thân nhiệt, tăng thân nhiệt
- Cơn động kinh hoặc trạng thái sau cơn kéo dài
Xử trí cấp cứu
- Lập đường truyền, lấy máu XN ( nhóm máu, CTM, chức năng gan, thận, đông máu, điện giải, Đường huyết,...)
- Đảm bảo đường thở, thông khí, theo dõi qua SpO2, nhịp thở, nếu có dấu hiệu SHH -> thông khí cơ học,...
- Theo dõi mạch, HA, da niêm -> theo dõi suy tuần hoàn -> bù dịch, vận mạch,...