Please enable JavaScript.

Coggle requires JavaScript to display documents.

Phân tích bài thơ Cảnh ngày hè - Coggle Diagram

- - - - Bài thơ được sáng tác trong thời gian Nguyễn Trãi cáo quan về ở ẩn.
        Bài thơ “Cảnh ngày hè”: bài số 43 trong số 61 bài của mục Bảo kính cảnh giới trong Quốc âm thi tập là một trong số những bài thơ tiêu biểu của Nguyễn Trãi.
    - - Phần 1 ( 6 câu đầu): Bức tranh thiên nhiên và cuộc sống ngày hè
        Phần 2 ( 2 câu cuối): Vẻ đẹp tâm hồn thi nhân qua tâm sự và ước nguyện.
    - - Thất ngôn xen lục ngôn
    - - Bài thơ đã dựng nên bức tranh thiên nhiên đầy màu sắc, đẹp đẽ, thơ mộng và khung cảnh của cuộc sống sinh hoạt bình an, yên ổn. Điều đó thể hiện tình yêu thiên nhiên, yêu cuộc sống và khát vọng xã hội phồn vinh, nhân dân no đủ, đất nước thịnh vượng của người nghệ sĩ hết lòng vì nước, vì dân.
  - - - Câu 2, 3, 4: Bức tranh thiên nhiên
        
        Màu sắc, trạng thái của cảnh vật xung quanh: + “Màu sắc”: màu xanh của lá hòe, màu đỏ của hoa thạch lựu, màu hồng của hoa sen, màu vàng của ánh nắng chiều + Trạng thái cảnh vật được sử dụng bằng hàng loạt động từ, tính từ + “Đùn đùn”: diễn tả sức sống tự bên trong ứa căng, căng đầy, không ngừng tuôn trào + “Giương”: tán cây hòe vươn ra, tỏa bóng mát làm dịu đi cái nắng gay gắt của ngày hè + “Phun” (thức đỏ): cây thạch lựu không ngừng trổ hoa cho hết ngày hè + “Tiễn”: tỏa ngát hương thơm - Nghệ thuật: ngắt nhịp ¾ ( lẻ /chẵn), động từ, tính từ gợi tả, gợi cảm... - Trạng thái của cảnh được diễn tả rất sống động: Sức sống ứa căng, tràn đầy (cảm nhận cảnh bằng nhiều giác quan) ⇒ Thể hiện tâm hồn tinh tế, nhạy cảm, yêu thiên nhiên của của Nguyễn Trãi.
      - Câu 5, 6: Bức tranh cuộc sống
        
        “Lao xao” của chợ cá âm thanh đặc trưng của cuộc sống - “Dắng dỏi” của tiếng ve nghe như tiếng đàn âm thanh đặc trưng của mùa hè - Nghệ thuật: Dùng từ láy, từ Hán Việt, đảo ngữ. => âm thanh của một cuộc sống đông đúc, rộn rã, tươi vui. Cuộc sống yên ả, thanh bình. Cảnh vật đang ở thời điểm cuối ngày nhưng sự sống thì không dừng lại (tâm hồn nhạy cảm: yêu thiên nhiên, yêu cuộc sống của Nguyễn Trãi)
      - Câu 1: Hoàn cảnh sống của tác giả
        
        Câu thơ lục ngôn + từ cổ + nhịp thơ 1/2/3 + “Rồi”: Là một từ cổ có nghĩa là rảnh rỗi, nhàn hạ. + “Ngày trường”: Ngày dài, chỉ khoảng thời gian rảnh rỗi. + “Hóng mát”: Hoạt động an nhàn, tĩnh tại, thư thái. → Tâm thế an nhàn, thảnh thơi của tác giả. Nguyễn Trãi một đời bận rộn, tận tâm vì đất nước, đây là những giây phút hiếm hoi của cuộc đời.
    - - Điển cố “Ngu cầm” là đàn của vua Ngu Thuấn. Ngu Thuấn là 1 vị vua anh minh, chăm lo cho dân chúng để dân được sống trong cảnh thái bình. Lúc rảnh rỗi, nhà vua thường gãy lên khúc Nam phong thái bình. => Qua đó, nhà thơ Nguyễn Trãi thể hiện mong muốn đất nước có một vị vua thịnh trị anh minh, sáng suốt, giúp dân giàu nước mạnh và mong một đất nước yên vui, thái bình. “Dân giàu đủ / khắp đòi phương” - Kết thúc bài bằng câu thơ lục ngôn: nhịp 3/3, cảm xúc được dồn nén nhưng dư âm của bài lại mở ra. - Câu thơ là sự mong muốn dân chúng ấm no, “dân giàu đủ” của tác giả nhưng hơn thế nữa, ông còn muốn “khắp đòi phương” tức là dân chúng khắp nơi đều phải hạnh phúc, ấm no. - Ngay cả trong lúc nhàn tản, tận hưởng cuộc sống, trái tim và tâm trí ông vẫn một lòng hướng về Tổ quốc. => Qua đó, câu thơ này đã nói lên tấm lòng yêu nước, thương dân không gì sánh bằng của tác giả.