Please enable JavaScript.

Coggle requires JavaScript to display documents.

ทฤษฎีชีวภาพทางการแพทย์, สารสื่อประสาท - Coggle Diagram

- - - - หน้าที่
        
        เป็นศูนย์กลางของระบบประสาทอัตโนมัติ และสร้างฮอร์โมนเพื่อควบคุมการผลิตฮอร์โมนจากต่อมใต้สมอง และเกี่ยวข้องกับการควบคุมอารมณ์ และความรู้สึก
      - ภาวะเครียด
        
        Adrenal Cortex
        
        Cortisol
        
        เมื่อมีความเครียดเป็นเวลานาน Cortisol จะหลั่งออกมามากทำให้ไปกดเซลล์ต่างๆใน immune เช่น WBC ที่ทำหน้าที่ป้องกันการแพร่กระจายของเชื้อโรค ช่วยกำจัดสารพิษ หรือทำลายเชื้อโรคต่างๆที่เข้าสู่ร่างกาย
        เมื่อเซลล์ถูกกดเป็นเวลานาน จึงทำให้ภูมิคุ้มกันทำงานไม่เต็มประสิทธิภาพ
        
        ภูมิคุ้มกันต่ำ
        
        Infection
    - - หน้าที่
        
        ผลิตฮอร์โมนเกี่ยวกับการเผาผลาญในร่างกายและควบคุมพลังงานในร่างกายมีผลต่อการทำงานในอวัยวะต่างๆในร่างกาย โดยเฉพาะหัวใจและสมอง
      - Thyroxine
        
        ควบคุม metabolism เพื่อผลิตพลังงานในร่างกาย
        
        ภาวะพร่องฮอร์โมนไทรอยด์ (Hypothyroidism)
        
        ภาวะที่ต่อมไทรอยด์ผลิตฮอร์โมนไทรอยด์ได้ไม่เพียงพอต่อความต้องการของร่างกาย เกิดอาการซึมเศร้า
        
        ไทรอยด์เป็นพิษ (Hyperthyroidism)
        
        ภาวะที่ต่อมไทรอยด์สร้างฮอร์โมนออกมามากเกินไป ทำให้ระบบเผาผลาญทำงานมากขึ้น เป็นสาเหตุทำให้น้ำหนักลดลงอย่างรวดเร็ว เกิดอาการคลุ้มคลั่ง (ไบโพล่า)
    - - Endorphins
        
        น้อย
        
        Stress : เครียด
        
        ทุกข์/ไม่สบายใจ
        
        มากเกินไป
        
        ร่าเริงผิดปกติ
    - - Epinephrine
        ฮอร์โมนชนิดนี้จะถูกกระตุ้นให้หลั่งออกมาเมื่อ
        ร่างกายเจอสภาวะกดดัน เช่น มีอารมณ์โกรธ,ดีใจ,ตื่นเต้น
      - Norepinephrine
        เป็นสารที่กระตุ้นการทำงานของประสาทที่เกี่ยวข้องกับอารมณ์
        เเละการตอบสนองต่อความเครียด ความกลัว หรือความตื่นเต้นที่เกิดขึ้น
        รวมทั้งระบบความจำ การรับรู้ เเละการรู้สึกตัว
      - การทำงานของสารในระดับไม่สมดุลกัน
        
        Bipolar disorder
        
        โรคอารมณ์ 2 ขั้ว
        
        2.Depression:มีอารมณ์ซึมเศร้า ท้อเเท้ ไม่มีความสุข มองโลกในเเง่ลบ
        รู้สึกไร้ค่า คิดทำร้ายตัวเองหรืออยากตาย
        
        1.Mania:อารมณ์ดี ครึกครื้น พูดมาก รู้สึกว่าตนเองเป็นคนเก่ง มีความสำคัญมาก มีความมั่นใจในตนเองสูง
  - - - หน้าที่
        
        ควบคุมการเคลื่อนไหว ความคิด
        สติปัญญา ความจำ
      - ความผิดปกติ
        
        สมองส่วนนี้จะสัมพันธ์เกี่ยวกับการเกิดโรคจิตเภท
        โรคสมาธิสั้น(ADHD) โรคAlzheimer
    - - หน้าที่
        
        ควบคุมความรู้สึกด้านการสัมผัสการเจ็บ ร้อน เย็น
        จากร่างกายซีกด้านตรงข้าม
      - ความผิดปกติ
        
        สมองส่วนนี้จะพบอาการชา ด้านตรงข้ามกับสมองที่มีปัญหา
        อาจจะเป็น โรคAlzheimer สมาธิไม่ดี
    - - หน้าที่
        
        ควบคุมการมองเห็น
      - ความผิดปกติ
        
        สมองส่วนนี้อาจพบอาการ เช่น เห็นภาพหลอน
        หูแว่ว อาจเกิดโรคจิตเภท
    - - หน้าที่
        
        ควบคุมการทรงตัว
      - ความผิดปกติ
        
        อาการเวียนศีรษะ เดินเซ ทรงตัวไม่ได้ พูดไม่ชัด
        อาจเป็น โรคParkinson และ โรคAlzheimer
    - - หน้าที่
        
        เกี่ยวกับความจำ ความสุข การเรียนรู้พฤติกรรม ความรู้สึก
      - ความผิดปกติ
        
        การสูญเสียความจำ เกิดโรคAlzheimer ไม่สามารถควบคุมอารมณ์ได้
    - - หน้าที่
        
        เกี่ยวกับความจำ แปลเสียงที่ได้ยินเป็นภาษา
      - ความผิดปกติ
        
        ไม่เข้าใจเสียงที่ได้ยินแปลว่าอะไร ทั้งที่เป็นภาษาไทยที่เคยรู้มาก่อน
    - - หน้าที่
        
        ควบคุมการทำงานของเส้นประสาทสมองจำนวน12คู่
      - ความผิดปกติ
        
        อาจพบอาการอ่อนแรงของแขนขา การชา เห็นภาพซ้อน
        พูดไม่ชัด เดินเซ เวียนศีรษะบ้านหมุน อาจเกิดโรคParkinson
  - - - ออกฤทธิ์กดประสาท เช่น Morphine,Opium,heroin
        มีผลทำให้ผู้เสพ : รับความรู้สึกช้าลงในส่วน brainstem ส่วนที่อยู่ด้านหลังและส่วนของ Neuron ทำให้ประสาทมึนชา สมอง อารมณ์เปลี่ยนแปลง
      - ออกฤทธิ์กระตุ้นประสาท เช่น Amphetamine, Kratom
        มีผลทำให้ผู้เสพ : กระตุ้นสมองส่วน Brain stem อาการอ่อนแรงของแขนขา มือสั่น วิตกกังวล ง่วงซึม
      - ออกฤทธิ์หลอนประสาท เช่น cocain
        มีผลทำให้ผู้เสพ : ยับยั้ง dopamine ที่บริเวณ presynaptic มีฤทธิ์กระตุ้นประสาทส่วนกลาง มีภาวะกระตุ้นประสาท หัวใจเต้นแรง กระวนกระวาย
      - ออกฤทธิ์ผสมผสาน เช่น cannabis
        มีผลทำให้ผู้เสพ : กระตุ้นประสาทกดประสาทหลอน ประสาทออกฤทธิ์ต่อสมอง ทำให้ร่างกาย อารมณ์ จิตใจเปลี่ยนแปลง
  - - - สีผิว
      - ความสูง
      - น้ำหนัก
      - ไอคิว
    - - โรคจิตเภท(Schizophrenia)
        
        คู่แฝด
        
        ไข่ใบเดียวกัน
        
        หากคนหนึ่งเป็นโรคจิตเภทอีกคนหนึ่งมีโอกาสสูงถึง
        ร้อยละ47%ที่จะป่วยเป็นโรคจิตเภท
        
        ไข่คนละใบ
        
        หากคนหนึ่งเป็นโรคจิตเภทอีกคนหนึ่งมีโอกาสสูงถึง
        ร้อยละ12%ที่จะป่วยเป็นโรคจิตเภท
        
        พ่อและแม่
        
        ลูกมีโอกาสป่วยด้วยโรคจิตเภทสูงถึง
        ร้อยละ40%
        
        พ่อหรือแม่
        คนใดคนหนึ่ง
        
        ลูกมีโอกาสป่วยด้วยโรคจิตเภทสูงถึง
        ร้อยละ12%
      - โรคซึมเศร้า(Depressive disorder)
        
        ครอบครัว
        
        จะมีโอกาสเป็นโรคซึมเศร้ามากกว่าคนทั่วไปถึง20%
        
        คู่แฝด
        
        หากคนหนึ่งเป็นโรคซึมเศร้าอีกคนหนึ่งมีโอกาสสูงถึง
        ร้อยละ60-80%ที่จะป่วยเป็นโรคซึมเศร้า
- - - - บทบาทพยาบาล
        (1)ดูแลรักษาให้ยาตามแผนการรักษาตามหลัก10R
        1.Right Drug = ให้ยาถูกชนิด
        2.Right Patient = ให้ผู้ป่วยถูกคน
        3.Right Dose = ให้ขนาดถูกต้อง
        4.Right Route = ให้ถูกทาง
        5.Right time = ให้ถูกเวลา
        6.Right Documentation = บันทึกถูกต้อง
        7.Right to Refuse = สิทธิที่จะได้รับข้อมูลยาและสิทธิในการปฏิเสธยา
        8.Right History and Assessment = ตรวจสอบประวัติการแพ้ยาและการทำประเมินถูกต้อง
        9.Right Druginteraction and Evaluation = การตรวจสอบปฏิกิริยาระหว่างกันของยาและการประเมินถูกต้อง
        10.Right to Education and information = การให้ความรู้และข้อมูลถูกต้อง
        (2)ดูแลผู้ป่วยอย่างใกล้ชิดในช่วงแรก เนื่องจากยาจะออกฤทธิ์
        (3)ติดตามผลข้างเคียงของยา
        (4)ให้ข้อมูลกับผู้ป่วยและญาติเข้าใจเกี่ยวกับเรื่องโรคและอาการข้างเคียงของยา
      - ยาต้านโรคจิต Antipsychotic drug
        
        Traditional or typical antipsychotic
        
        ออกฤทธิ์ปิดกั้นการทำงานตัวรับสัญญาณโดปามีน
        
        ชนิดแรงสูง เช่น Fluphenazine
        ชนิดปลานกลาง เช่น Perphenazine
        ชนิดต่ำ เช่น Chlorpromazine
        
        ผลข้างเคียง ตามัว ปากแห้ง ง่วงนอน
        
        Atypical antipsychotic
        
        ออกฤทธิ์ปิดกั้นการทำงาน Serotonin Dopamine Histamine
        ลดอาการทางจิต
        
        ชนิด Clozapine ปิดกั้น Dopamine บริเวณ Mesolimbic
        ลดอาการทางจิต
        
        ชนิด Risperidone ปิดกั้น Dopamine เสี่ยงต่อการเคลื่อนไหว
        ผิดปกติ ประจำเดือนผิดปกติ
        
        ชนิด Quetiapine ปิดกั้นสารสื่อประสาท Histamine Serotonin ทำให้ฮอร์โมนProlactin เต็ม
        
        ชนิด Olanzapine ปิดกั้นสารสื่อประสาท คลายตัว Serotonin Dopamine Histamine
        
        ยาต้านเศร้า Antidepressant drug
        
        ออกฤทธิ์โดยการปิดกั้นการกลับคืนของประสาท ได้แก่ Norepinephrine,Serotonin ช่วยเพิ่มสารสื่อประสาทบริเวณ
        แลกเปลี่ยนสัญญาณประสาทมากขึ้นซึมเศร้าลดลง
        
        ยากลุ่ม Tricyclic antidepressant (TCA)
        
        กลุ่มที่เพิ่ม Serotonin มากกว่า Epinephrine เช่น Amitriptyline
        
        ยากลุ่ม Selective serotonin reuptake inhibitors (SSRIS)
        
        ออกฤทธิ์เพิ่มสารประสาท Serotonin บริเวณแลกเปลี่ยนสัญญาณมากขึ้น
        
        ยามีประสิทธิภาพ—->โรคตื่นตระหนก โรคย้ำคิดย้ำทำ
        เช่น ยา Fluoxetine (Prozac)
        
        ผลข้างเคียง นอนไม่หลับ มือสั่น
        
        ยาปรับสมดุลอารมณ์ Mood stabilizers
        
        Lithium รักษาโรคอารมณ์แปรปรวน 2 ขั้ว
        ยับยั้งการหลั่งและส่งเสริมให้มีการดูดกลับของสารสื่อประสาท
        Norepinephrine,Serotonin,Dopamine
        
        ผลข้างเคียงปากแห้ง กระหายน้ำ ตาพร่ามัว ชัก
        
        ยากันชัก
        
        Valproate ทำให้น้ำหนักเพิ่ม ผมร่วง มือสั่น
        
        Carbamazepine ทำให้คลื่นไส้อาเจียน
        
        Lamotrigine ทำให้ผื่นขึ้น
        
        ยาคลายวิตกกังวล Antianxiety drug
        
        กลุ่มยา Benzodiazepines (BZD)
        
        เพิ่มสารสื่อประสาท Gaba
        
        ลดความวิตกกังวล
        
        ยับยั้งการทำงานของเซลล์ประสาทในระบบประสาทส่วนกลาง
        
        ผลข้างเคียง หลงลืม อ่อนแรง ท้องผูก ต้อกระจก
        
        ชื่อยา Alprazolam (Xanax)
    - - การรักษาด้วยไฟฟ้า
        Electoconvulsive therapy
        เป็นการใช้กระเเสไฟฟ้าไปกระตุ้นให้สารสื่อประสาทภายในสมองที่หลั่งผิดปกติ ได้กลับมาทำานโดยสม่ำเสมอเมื่อสารสื่อนำประสาทหลั่งอย่างต่อเนื่องดีเเล้วกระบวนการทำงานทางจิตร่วมกับความคิด สภาวะทางอารมณ์ ความรู้สึกเเละพฤติกรรมต่างๆ
      - บทบาททางการพยาบาล
        ก่อนทำ ECT
        1.เตรียมร่างกาย หาข้อมูลเกี่ยวกับโรคอดีตและปัจจุบันทำให้พิจารณาว่าไม่พบความผิดปกติ
        2.ให้ผู้ป่วยหรือญาติเซ็นยินยอมการรักษา
        3.เตรียมทางด้านจิตใจและอธิบายการรักษาด้วยไฟฟ้า
        ขณะทำ ECT
        1.ให้ออกซิเจนทางจมูกผู้ป่วยก่อน2-3นาที
        2.วัดเเละบันทึกสัญญาชีพก่อนและหลังชักไฟฟ้าทันที
        3.ทำความสะอาดจุดบริเวณที่ชักไฟฟ้า หลังจากนำแผ่นอิเล็กโทรด
        ที่ทาเยลลี่หรือน้ำเกลือวางบริเวณขมับ
        หลังทำECT
        1.วัดความดันโลหิตทุก 15 นาทีใน 1 ชั่วโมงแรกหลังทำ
        จากนั้นวัดความดันโลหิตทุก 1 ชั่วโมงอีก 2 ครั้งและทุก 2 ชั่วโมง จนปกติ
        2.ติดตามอาการเเละผลข้างเคียง
    - - จะมีการรักษาอีกอย่างคือการผ่าตัด
        แต่ทางโรงพยาบาลจิตเวชจะไม่รักษาด้วยการผ่าตัด
        ในกรณีที่ผู้ป่วยต้องผ่าตัดจะส่งต่อไปโรงพยาบาลฝ่ายกลาง
        และส่งต่อให้ฝ่าย Neuro Surgery ศัลยกรรมประสาทและสมอง
        เพื่อทำการผ่าตัด
      - บทบาทพยาบาล
        มีหน้าที่ประสานงานและส่งต่อผู้ป่วย
- - - - ภูมิคุ้มกัน
      - พันธุกรรม
      - ความผิดปกติของ Hormone
    - - ทางอารมณ์
      - ความคิด
      - การรับรู้
      - พฤติกรรมที่เบี่ยงเบน
    - - การวินิฉัยโรค
      - การพยากรณ์โรค
      - การรักษาด้วยยา
    - - ค.ศ1926 EMill.
        เริ่มจักระบบการจำเเนกโรคทางจิตที่มีความชัดเจนเเละครอบคลุ่มโรคทางจิตเวชมากขึ้น
      - ค.ศ.1950 (hlorpromazine)
        มีการค้นพบเเละใช้ยา hlopromazine เป็นครั้งเเรก ทำให้อาการทางจิตของผู้ป่วยจิตเวชสงบลง
      - ค.ศ.1990
        ได้เริ่มให้ความสำคัญเรื่องความผิดปกติของสมองเช่นใด้มีการเพิ่มเนื้อหาการศึกษาเรื่องโครงสร้างของระบบประสาทเเละประสาทวิทยารวมทั้งการให้การพยาบาลในด้านนี้มากขึ้น
      - ค.ศ. 2000 Era
        เริ่มมีการจำเเนกโรคในทางการเเพทย์หันมาให้ความสนใจด้านอารมณ์ พฤติกรรม
- - - - อาการคลุ้มคลั่ง Mania
    - - โรคซึมเศร้า Depressive disorder
- - - - โรคจิตเภท Schizophrenia
      - อาการคลุ้มคลั่ง Mania
    - - โรคซึมเศร้า Depressive disorder