Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
Sông Hương trong góc nhìn địa lí - Coggle Diagram
Sông Hương trong góc nhìn địa lí
Thượng nguồn
"bản trường ca của rừng già"
Chiều dài hùng vĩ và dòng chảy mãnh liệt trong (bởi trường ca là áng văn chương có dung lượng lớn thường mang đậm cảm hứng ngợi ca,còn rừng già lại là hình ảnh của những cánh rừng đại ngàn hoang sơ, bí ẩn, mênh mông-hình ảnh đem đến sắc thái hoang dại)
Câu văn dài với nhiều vế ngắt liên tiếp đã gợi dậy cái dư vang của rừng già, các danh từ cho thấy sự hoang sơ, bí ẩn; còn phép điệp cấu trúc cùng những động từ rất giàu sắc thái biểu cảm như tái hiện âm hưởng hùng tráng, mạnh mẽ của con sông giữa những cánh rừng đại ngàn => bản lĩnh của con sông chảy giữa rừng Trường Sơn
Những hình ảnh đối lập xuất hiện trong cách miêu tả uyển chuyển, tài hoa đã giúp nhà văn làm hiện lên hình ảnh dòng sông Hương nơi thượng nguồn với cả sức mạnh và vẻ đẹp.
Cả dòng sông tồn tại như một sinh thể mang những nét tính cách đối lập nhau nhưng vẫn rất hài hòa tạo nên một vẻ đẹp đa dạng phong phú, một sức sống mãnh liệt cho dòng Hương giang.
"một cô gái Di gan"
Tính cách mạnh mẽ, phóng túng của những cô gái bô-hê-miêng sống trên thảo duyên mênh mông, ưa thích cuộc sống tự do, nay đây mai đó->những cô gái bí ẩn và xinh đẹp, sống tự do, mạnh mẽ, yêu thích hát ca, nhảy múa => vẻ đẹp quyến rũ đắm say cháy bỏng
Nhà văn nhìn dòng sông dưới con mắt của "một kẻ si tình", ông yêu, ông mến cái vẻ đẹp đầy man dại, độc đáo ấy của sông Hương.
"người mẹ phù sa của một vùng văn hoá xứ sở"
sau bao thác ghềnh dữ dội đã tìm cho mình nét đẹp dịu dàng, sau bao gian truân đã hun đúc nên vẻ đẹp trí tuệ.
Hàng ngày, sông Hương bồi đắp phù sa cho hai bên bờ sông. Không chỉ thế, sông Hương còn bồi đắp nên nền văn hoá hai bên bờ sông => vẻ đẹp trí tuệ.
Sông Hương không chỉ sinh thành nên nền văn hoá xứ Huế mà còn góp phần bảo tồn, phát triển nền văn hoá nơi đây. Sự lặng lẽ chảy, lặng lẽ cống hiến bồi đắp phù sa để hình thành nên nền văn hóa rực rỡ, giống như một người mẹ hiền lúc nào cũng âm thầm, hi sinh chịu đựng
Nhà văn lí giải sự tương phản của sông Hương ở hai khúc thượng lưu và hạ lưu không phải bằng những kiến thức địa lý đơn thuần mà còn bằng cái nhìn suy tư thấm đẫm tình yêu.
Nguồn gốc sông Hương
Nhà văn tìm đến được vùng thượng nguồn con sông => sự kỳ công, lòng khám phá không ngừng, cái sự tinh tế trong cảm nhận của nhà văn, thể hiện được quá trình lao động nghệ thuật công phu và khó nhọc của tác giả.
Phát hiện ra một gương mặt hoàn toàn khác của sông Hương, hiểu thấu phần tâm hồn sâu thẳm mà nó muốn giấu kín.
Nhân hoá “...không muốn bộc lộ, đã đóng kín lại ở cửa rừng và ném chìa khoá...” => sự cương quyết, dứt khoát từ bỏ phần hoang dã, bản năng để trở thành người tình mong đợi, người tình dịu dàng. => thiên tính nữ trong tình yêu -> sự hi sinh của sông Hương để trở thành người tình “tìm kiếm và đuổi bắt, hào hoa và đam mê, thi ca và âm nhạc.
TIỂU KẾT
Những hình ảnh phong phú, ấn tượng, những liên tưởng tài hoa và thủ pháp nhân hóa đặc sắc đã làm hiện lên dòng sông Hương khúc thượng nguồn với vẻ đẹp của một sức sống mãnh liệt đầy cá tính => cách cảm nhận lãng mạn và suy nghĩ có bề sâu trí tuệ của nhà văn.
sự tài hoa của ngòi bút Hoàng Phủ Ngọc Tường : liên tưởng kì thú, xác đáng, ngôn từ gợi cảm,... Tất tạo sức cuốn hút, hấp dẫn về một con sông mang linh hồn, sự sống, kết thúc đoạn văn, tác giả giới thiệu trọn vẹn con sông
Ngoại vi thành phố Huế
"Người gái đẹp...Châu Hoá"
sông Hương đến đánh thức vùng đất hoang vu này hay người con gái sông Hương được đánh thức trong sự giao hoà với vùng đất này => thể hiện trong một câu chuyện tình yêu nhuốm màu cổ tích
Mang vẻ đẹp của “người gái đẹp”, cô gái ấy đang nằm ngủ mơ màng, thì người tình mong đợi đến và đánh thức. Sở dĩ tác giả có liên tưởng như vậy là bởi dòng sông khúc này nước chảy rất êm đềm.
Hành trình từ thượng nguồn tới Huế
Giống như một cuộc tìm kiếm có ý thức người tình nhân đích thực của một cô gái đẹp trong câu chuyện cổ tích lãng mạn về tình yêu.
So sánh như cuộc tìm kiếm và đuổi bắt, hào hoa và đầy đam mê, Thuý Kiều và Kim Trọng. Đây là hành trình của những người yêu nhau tìm về với nhau, là hành trình của nàng công chúa đi tìm chàng hoàng tử trong mơ.
Vượt qua rất nhiều chướng ngại vật => quanh co, uốn lượn. Một loạt động từ liên tiếp và một loạt các địa danh –những chướng ngại vật trên đường đi => hành trình khó khăn, gian truân nhưng không bao giờ mất phương hướng.
Cơ hội phô khoe tất cả các vẻ đẹp của mình: đường cong tuyệt mĩ trên thân hình mềm mại, kiều diễm cho đến những âu yếm, nồng nàn trong tâm hồn người con gái
Những câu văn dài nối tiếp nhau => dòng chảy miên man, vừa mạnh mẽ với những dư vang của Trường Sơn, vừa duyên dáng với những khúc lượn vòng mềm mại, đầy nữ tính. Sử dụng một loạt các động từ mang sắc thái nhân hóa, nhà văn đã vẽ lên một hành trình sinh động, hấp dẫn của dòng sông.
Vẻ đẹp đa dạng
Khi ra khỏi những cánh rừng đại ngàn đã tự làm đẹp, làm mới mình trong màu xanh thẳm của sắc núi Ngọc Trản. Sắc xanh là nhờ in bóng bóng xanh của những cây đại ngàn, lại chảy qua vực sâu
Nhận lấy ánh phản quang của những ngọn đồi sớm xanh, trưa vàng, chiều tím để trở nên rực rỡ, kiêu sa.
Hiền dịu lượn quanh giữa những Vọng Cảnh, Tam Thai, Lựu Bảo để trở nên mềm như tấm lụa–cách so sánh bộc lộ vẻ đẹp dịu dàng và tha thướt của sông Hương
Thấm vào lòng mình vẻ đẹp u tịch của rừng thông, vẻ đẹp trầm mặc... tỏa ra từ giấc ngủ nghìn năm của vua chúa thời Nguyễn trong khu lăng tẩm Vạn Niên đồ sộ.
Chảy bên những di sản văn hóa ấy, sông Hương như khoá clên mình tấm áo trầm mặc của triết lí, cổ thi. Sự nghiêm trang, lặng l ẽvà khẽ khàng của Hương giang giống như người con gái ý tứ, lịch thiệp, không muốn làm kinh động đến giấc ngủ nghìn năm của các vị vua chúa.
Bừng sáng, tươi tắn khi gặp mênh mang "tiếng chuông chùa Thiên Mụ...tiếng gà... "cái hư vô tịch mịch của tiếng chuông chùa hòa quyện với chất thơ ấm áp của tiếng gà nơi thôn dã đã đưa dòng sông trôi đi giữa mộng và thực, giữa đạo và đời, như thực, như mơ.
TIỂU KẾT
Vẻ đẹp của sông Hương chính là sự hắt bóng kì diệu vẻ đẹp của quần thể thiên nhiên thơ mộng xứ Huế. Thiên nhiên Huế như nguồn phù sa tuyệt vời bồi đắp vẻ đẹp nên thơ cho dòng sông Hương
Một lần nữa ta được thưởng thức một đoạn bút kí vừa kể vừa tả với chất thơ lai láng, bồi hồi. Những liên tưởng và suy tưởng, những so sánh và nhân hóa, những kiến thức về địa lí, về văn hóa về thi ca được tác giả vận dụng tài hoa khi nói về vẻ đẹp quyến rũ của sông Hương.
Trong lòng tp Huế
người tình vui tươi và duyên dáng
Dấu hiệu của thành phố rõ ràng hơn
Hiện ra trong một nét thẳng thực yên tâm => thanh thản, bình yên của một dòng sông đã tìm thấy chính mình, tìm thấy tình yêu của mình khi về tới thành phố hình như chỉ dành riêng cho nó, tồn tại vì nó.
"chiếc cầu trắng...trăng non" và chợt nhận ra đó chính là tín hiệu của người tình nhân mà nó đang đi tìm(cây cầu Tràng Tiền sơn trắng). So sánh, gợi ra một mối tình mới chớm của người con gái khi lần đầu tiên gặp người yêu của mình => bức tranh phong cảnh thành phố Huế với sắc màu tươi tắn mà thanh thoát, nhẹ nhàng.
Những nét uốn lượn tình tứ: "sông Hương uốn một cánh cung rất nhẹ sang đến Cồn Hến" và trong một liên tưởng độc đáo, lãng mạn của nhà văn, "đường cong ấy làm dòng sông mềm hẳn đi"–dòng sông như làm duyên làm dáng lần cuối trước khi đi gặp người yêu.
Cái uốn mình ấy "như một tiếng vâng không nói ra của tình yêu" -như tấm lòng thẹn thùng, bẽn lẽn của cô gái Huế trong tình yêu đầu đời.Vượt qua bao ghềnh thác, bao gian truân mới đến được với người tình mong đợi, nhưng gặp rồi thì lại thẹn thùng không nói nên lời.
Người con gái đang e ấp trong vòng tay của người thương.
Cách so sánh sông Hương trong lòng thành phố Huế với những dòng sông đẹp và thành phố nổi tiếng trên thế giới: sông Xen của Pa-ri, sông Đa-nuýp của Bu-đa-pét .=> đã phát hiện ra đặc điểm của sông Hương và Huế mà không một thành phố hiện đại hay con sông chảy qua thành phố hiện đại nào còn nhìn thấy được: vẻ cổ kính, xưa cũ
Những đường nét uyển chuyển, mềm mại, làm nên vẻ đẹp cổ kính của cố đô: “Đầu và cuối ngõ thành phố,...xúm xít”. Phép nhân hóa kết hợp với miêu tả cặn kẽ làm dòng sông hiện lên thật sống động và gợi cảm
"những cây đa...đêm sương"–vừa gần gũi với cuộc sống đời thường, vừa xa xăm trong cõi miên viễn của cổ thi bởi sự liên tưởng đến câu thơ Đường đẹp thơ mộng và buồn âm u của Trương Kế: Giang phong ngư hỏa đối sầu miên(Lửa chài, cây bến, sầu vương giấc hồ–Phong kiều dạ bạc ) .
điệu slow
Nhịp điệu êm đềm, tĩnh lặng bởi những câu văn dài nối tiếp miên man với rất ít dấu ngắt và rất nhiều thanh bằng, bởi sự giãn cách trong nhịp trầm tư sâu lắng của những suy ngẫm, những liên tưởng mênh mang trong không gian, thăm thẳm trong thời gian.
Nhịp điệu dòng chảy của sông Hương, một dòng sông trôi đi chậm, thực chậm, cơ hồ chỉ còn là một mặt hồ yên tĩnh, trong đó, từ nhịp ngắt, yếu tố điệp cho đến hình ảnh so sánh đều làm hiện hữu nhịp chảy chậm rãi êm đềm của dòng sông.
cảm nhận bằng thị giác qua ánh hoa đăng bồng bềnh chao nhẹ trên mặt nước. Cái chao nhẹ của hoa đăng được so sánh như những vấn vương của một nỗi lòng–nỗi lòng lưu luyến của sông Hương khi sắp phải chia xa người tình của nó.
"người tài nữ đánh đàn lúc đêm khuya"
liên tưởng tới nền âm nhạc cổ điển Huế–một giá trị văn hóa đặc sắc của cố đô được sinh thành và tồn tại trên dòng sông xứ Huế, liên tưởng tới bản đàn trong như tiếng hạc của truyện Kiều...mang điệu nhạc cung đình Tứ đại cảnh.
sông Hương “quả thật là Kiều, rất Kiều” và có lẽ sông Hương “Kiều” nhất chính là ở so sánh này. Bởi Kiều nổi tiếng nhất là tài đàn.
Sông Hương dịu dàng, e ấp, dồn hết cả sự tinh tế, tao nhã và cả tình yêu trong tiếng đàn để dành tặng cho thành phố bản đàn lúc đêm khuya giống như Kiều đã đàn cho Kim Trọng nghe trong đêm tình tự
TIỂU KẾT: Những so sánh, nhân hóa đặc sắc, những liên tưởng mang đậm chất trữ tình khiến sông Hương hiện ra thủy chung và tình tứ giữa thành phố quê hương, vừa dịu dàng mềm mại như một bức tranh lụa huyền ảo, vừa tha thiết đắm say như một bản nhạc êm đềm.
Trước khi đổ về biển cả
Bức họa dòng sông tiếp tục hiện ra trong những nét chấm phá về những vườn cau Vĩ Dạ với nắng hàng cau trong trẻo tinh khôi, với lá trúc chen ngang e ấp, dịu dàng, với màn sương khói huyền ảo gợi nhớ thi sĩ họ Hàn tài hoa mà bất hạnh...
"đổi dòng...trường đình": từ Hán Việt gợi không khí cổ kính, lưu luyến của bao cuộc chia tay trong thi ca cổ điển. nhân hoá khắc sâu tình cảm của sông Hương với Huế cũng như của Huế với sông Hương. Vì lưu luyến mà sông Hương đột ngột đổi dòng để gặp lại thành phố lần cuối còn Huế như người tiễn đưa có đứng ở trường đình mà đau đáu dõi theo hình bóng người tình của mình đang xa dần về phía biển.
"Có cái gì rất lạ với tự nhiên và rất giống con người ở đây". => lí giải bằng tâm hồn. Câu văn ấy không chỉ đơn thuần là so sánh. Nó chứa đựng một cái nhìn đồng nhất hóa, nâng sông Hương lên thành một linh hồn đích thực. Như thế có nghĩa là sông Hương không đơn thuần chỉ là vẻ đẹp tự nhiên mà nó còn là kết tinh tất cả vẻ đẹp con người xứ Huế.
So sánh sông Hương với nàng Kiều trong đêm tình tự đã “chí tình trở lại tìm Kim Trọng của nó, để nói một lời thề ước trước khi về biển cả
Dẫn buông hai câu thơ của Nguyễn Du Còn non, còn nước, còn dài -Còn về, còn nhớ (đến người hôm nay) để nói sự lưu luyến chí tình. Đây là một liên tưởng thật bất ngờ, thú vị, đậm màu sắc văn chương cổ điển của tác giả về dòng sông yêu quý của mình
Nhìn dòng sông trong sắc thái nhân hóa ấy, nhà văn đã cho thấy nỗi vương vấn tình yêu trong chính lòng mình dành cho sông Hương, cũng cho thấy cái nhìn lãng mạn của cái tôi tài hoa, tài tử, tài tình.
Lời thề của lứa đôi, lời thề của "dòng sông vang vọng...xứ sở”.
TIỂU KẾT
Nhà văn đã miêu tả dòng sông từ nhiều không gian, thời gian khác nhau. Ở mỗi góc độ nhà văn đều thể hiện cảm nghĩ sâu sắc mới mẻ về con sông.
Với nhà văn, dòng sông không chỉ là một dòng chảy vô tư của tạo hóa mà còn là một sinh thể có hồn với sức sống riêng và những cung bậc cảm xúc phong phú, đa chiều.
Dưới ngòi bút tài hoa, lịch lãm của Hoàng Phủ Ngọc Tường, sông Hương hiện lên với vẻ đẹp độc đáo, mang sắc vóc và tâm tình của người Huế.