Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
ความผิดปกติเกี่ยวกับปัจจัยการคลอด - Coggle Diagram
ความผิดปกติเกี่ยวกับปัจจัยการคลอด
ช่องทางคลอด(abnormal passage)
ช่องเชิงกรานแคบ (contracted pelvis/bony passage)
สาเหตุ 1.เชิงกรานเจริญเติบโตผิดปกติ 2.รูปแบบผิดปกติ (android,anthropoid,platypelloid) 3.โรคกระดูก/เชิงกรานแตกร้าวจากอุบัติเหตุ 4.กระดูกสันหลัง/ขาพิการ
ช่องเข้าของเชิงกรานแคบ (pelvic inlet contraction)
รูป
การวินิจฉัย 1.ไม่ engagement /ท่าผิดปกติ
2.กด Fundus พบศีรษะเกยอยู่บริเวณรอยต่อ
กระดูกหัวหน่าว
3.PV: sacral promontory/diagonal
conjugate < 11.5 ซม.
4.คลําได้ขอบล่างของ pelvic inlet สองข้าง
5.ถ่ายภาพรังสี
6.การตรวจคลื่นเสียงความถี่สูง
การดูแลรักษา 1.เฝ้าคลอดอย่างใกล้ชิด 2.ระวังมดลูกแตก ในครรภ์หลัง 3.พิจารณาการทำ C/S
ช่องกลางของเชิงกรานแคบ (midpelvic contraction)
รูป
การวินิจฉัย 1.PV: ischial spine ยื่นนูน 2.กระดูกเชิงกรานด้านข้างขอบนูนเข้าหากัน 3.sacrosciatic notch แคบ 4.transverse arrest of fetal head จะพบ sagittal suture อยู่ในแนวขวาง
การดูแลรักษา 1.อยู่ในแนวข้าง 2.เลี่ยงยากระตุ้น UC 3.ใช้ V/E ปลอดภัย > F/E 4.แคบมากC/S
ช่องทางออกของเชิงกรานแคบ (pelvic outlet contraction)
รูป
การวินิจฉัย 1.Fully dilate เบ่งคลอดทารกจะเคลื่อนต่ำลงมาแต่เมื่อหยุดเบ่งศีรษะทารกจะถอยกลับขึ้นไป
การดูแลรักษา -ช่วยคลอดโดยตัดฝีเย็บให้กว้างๆ
เชิงกรานผิดปกติทุกส่วน (general pelvic contraction)
รูป
การวินิจฉัย 1.PV:ส่วนนําของทารกไม่เคลื่อนผ่านช่องเชิงกราน 2.- การคลอดล้าช้า
การดูแลรักษา 1.V/E, F/E 2.C/S
ช่องทางคลอดอ่อนผิดปกติ
(abnormal soft passage)
ช่องคลอดตีบแคบ หลังการบาดเจ็บหรืออักเสบ การแข็งตึงของฝีเย็บ
ช่องคลอดตับ (vaginal stenosis) ช่องคลอดมีผนังกั้น (septate vagina) หรือมีเนื้องอก
ปากมดลูกบวม (cervical edema)
ทรงมดลูกผิดปกติ คว่ำหน้า/คว่ำหลัง
เนื้องอกรังไข่ อาจรุกรามเข้ามาในอุ้งเชิงกราน
ความผิดปกติของทารกในครรภ์(Abnormal Passenger)
ความผิดปกติของส่วนนำ (abnormal presentation)
ส่วนนำท่าก้น(Breech Presentation) : ทารกในครรภ์อยู่ในท่า Longitudinal lieและมีส่วนก้นอยู่ในช่องเชิงกรานมารดา (โดยใช้sacrum เป็นจุดอ้างอิงเสมอ) การดูแลรักษา : 1.พบท่าก้นGA<32wk. ให้ANCปกติและติดตามประเมินท่าทุกครั้ง 2.GA>32 wk. ควรตรวจดด้วย U/S เพื่อยืนยันทางเลือกวิธีการช่วยคลอด
รูป
ส่วนนำเป็นท่าหัวไหล่หรืออยู่ท่าขวาง(shoulder presentation/transverse lie) : ท่าที่แนวแกนยาวของทารก ตั้งฉากกับแนวลำตัวของมารดา ทำให้ไหล่กลายเป็นส่วนนำ โดยมีส่วนหลังของทารกอยู่ในแนวขวางของหน้าท้องมารดาหรืออาจมีแขนโผล่ยื่นออกมา
การดูแลรักษา : อาจทำ external cephalic version + คลอดเอง หรือถ้าน้ําคร่ำแตก/เจ็บครรภ์ >> C/S เป็นวิธีที่ปลอดภัยที่สุด
รูป
ทารกมีส่วนนําร่วม (compound presentation) : PV พบแขน/ ขาอยู่ข้างส่วนนํา การดูแลรักษา : 1.ติดตามความก้าวหน้าในการคลอด+เฝ้าระวัง 2.ทารกสามารถดึงกลับเข้าไปเอง แต่หากไม่ผู้ดูแลอาจใช้นิ้วดันส่วนที่ยื่นลงมาขึ้นไป พร้อมกับกดที่ยอดมดลูกเพื่อให้ศีรษะลงมาในช่องเชิงกราน
รูป
ทารกมีส่วนนำเป็นหน้า (Face presentation): มีการแหงนของศีรษะมากกว่าปกติ จนท้ายทอย(Occiput)ไปอยู่ชิดหลังทารก การดูแลรักษา :ในรายที่ทารกท่า MP จะไม่สามารถคลอดทางช่องคลอดได้ให้ C/S
รูป
ความผิดปกติเกี่ยวกับท่าทารก (abnormal position)
ทารกมีส่วนนําเป็นศีรษะ แต่ท้ายทอยไม่ได้อยู่ด้านหน้าของช่องเชิงกราน เช่นท่าOPP , POPP การดูแลรักษา: 1.รอให้ศีรษะหมุนเองแต่อาจใช้เวลานาน 2.ตัดฝีเย็บให้กว้าง 3. V/E, F/E, C/S
รูป
จากเชิงกรานแคบ ผนังหน้าท้องหย่อน ทารกแฝด ทารกตัวตัว ไม่มีสมอง มีท่าBrow presentation (ไม่ก้ม ไม่เงย) การดูแลรักษา : 1.ตรวจช่องเชิงกราน ถ้าไม่แคบให้คลอดทางช่องคลอด 2.ท่า Mento-anterior---คลอดเองได้ เพราะเด็กจะ Flex หัวลงตาม Pelvis 3.ท่า Mento-posterior / หน้าผากเป็นส่วนนําจะคลอดไม่ได้ >> C/S
รูป
ความผิดปกติเกี่ยวกับทรงของทารก (abnormal attitude)
ความผิดปกติเกี่ยวกับ engagement (abnormal engagement)
1.position occipitalis pubica ทารกมีการ engagement โดยหันท้ายทอยไปทางด้านหน้าตรงๆ 2.position occipitalis sacralis ทารกมีการ engagement โดยหันท้ายทอยไปทางด้านหลังตรงๆ โดย sagittal suture จะขนานกับแนบเชิงกราน
รูป
ความผิดปกติเกี่ยวกับ asynclitism (abnormal asynclitism)
ท่าและทรงปกติแต่มีการ engagement ผิดปกติ โดยตะแคงเอาparietal bone ชิดไปด้านใดด้านหนึ่ง
รูป
ความผิดปกติในการเจริญเติบโตของทารกในครรภ์ (abnormal development of fetus)
1.Macrosomia 2.Hydrocephalus 3.Anencephaly 3.Lage fetal abdomen
การดูแลรักษา 1.ติดตามNST, BPP ทุกสัปดาห์ ช่วง 28-32 สัปดาห์ 2.ดูแลให้ได้รับการคลอดอย่างเหมาะสม>>ตัวเล็กคลอดเอง,C/S 3.ระวังในการใช้ oxytocin เพราะมดลูกแตกได้
รูป
แรง(Power)
แรงจากการหดตัวของมดลูก (uterine contraction)
การหดตัวปกติ
ความดันในโพรง > 15มม.ปรอท
แรงดัน UC เฉลี่ย 24 มม.ปรอท
ระยะactive phase มดลูกหดรัดตัวทุกๆ 3-5 นาที และเพิ่มความถี่ทุกๆ 2-3 นาที
การหดรัดของมดลูกที่มากกว่าปกติ (hypertonic uterine dysfunction)
มีแรงดันมากกว่า 60 มม.ปรอท และช่วง interval น้อยกว่า 2 นาที หรือทั้งสองข้าง
มักพบในระยะ latent phase
มดลูกหดรัดตัวไม่ประสานกัน (incoordinate contraction) โดยมดลูกหดรัดตัวส่วนกลาง ส่วนล่างมากกว่าส่วนบน
การวินิจฉัย:แรงดันมากกว่า 60 มม.ปรอท ระยะพักคลายตัว
ไม่เต็มที่ เจ็บครรภ์ตลอดเวลา การคลอดไม่ก้าวหน้า
การดูแลรักษา: รักษาตามสาเหตุ 1.ดูแลปลอบโยนให้กำลังใจ 2.ดูแลให้ได้รับยาระงับปวดบรรเทาปวดและได้พักผ่อน
มดลูกหดรัดตัวไม่คลาย (tetanic contraction)
แข็งตึงตลอดเวลา หดรัดตัวถี่และนาน ระยะพักสั้น/
ไม่มีระยะพักเลย
รูปกราฟ
การวินิจฉัย :เจ็บปวดมาก การคลอดไม่ก้าวหน้า
D>90 I<2
การดูแลรักษา : 1.ปรับหรือลดการให้ oxytocin 2.มีการคลอดติดขัด ท่าทารกผิดปกติ ดูแลให้คลอดวิธีที่เหมาะสม
มดลูกหดรัดตัวเป็นวงเเหวน
รูป
คลำพบรอยคอดวงเเหวนเกิดขึ้นระหว่างกล้ามเนื้อส่วนบนกับส่วนล่าง
ดูแลให้C/Sทันที
รุป
PV : วงเเหวนรัดรอบตัวทารกบริเวณใดบริเวณหนึ่งของมดลูก
ให้ยาระงับปวด พบfetal distress ให้ C/S ทันที
การหดรัดตัวของมดลูกน้อยกว่าปกติ (hypotonic uterine dysfunction)
การหดรัดตัวของมดลูกที่มีแรงดัน < 25 mm.Hg D<40˝ I>3 ́
ความถี่ในการหดรัดตัว< 3 ครั้งใน 10 นาที
สาเหตุ : CPD,ท่าผิดปกติ,ติดเชื้อ,G4
การดูแลรักษา : สวนปัสสาวะ การให้สารน้ำ ให้ยาลดปวด ให้กำลังใจ ประเมิน CDP เจาะถุงน้ำคร่ำ คลอกด้วยวิธีที่เหมาะสม
ความผิดปกติของแรงเบ่ง (inadequate voluntary expulsive force)
ปกติแรงเบ่งทําให้ความดันภายในโพรงมดลูก 1-2 เท่าทำให้เกิดกลไกเคลื่อนต่ำอย่างรวดเร็ว+ก้มหน้า+หมุนศีรษะของทารก หากแรงเบ่งไม่เพียงพอ อาจไม่เกิดกลไกดังกล่าว
สาเหตุ 1.เบ่งไม่ถูกวิธี 2.ยาระงับปวด/ยาสลบ 3.เหนื่อยล้า/อ่อนเพลีย 4.พักผ่อน/อาหารไม่เพียงพอ
การดูแลรักษา 1.แนะนำให้คลอดท่าเบ่งให้ถูกต้อง 2.ดูแลจัดท่า/ดูแลให้พักผ่อน 3.On IV 4.ช่วยคลอด V/E,F/E,C/S
ความผิดปกติด้านจิตใจ (Abnormal Physiological )
แสดงอาการร้องไห้ ร้องครวญคราง เอะอะโวยวาย ไม่เบ่ง
การวินิจฉัย 1.ไม่มีประสบการณ์/ประสบการณ์คลอดไม่ดี 2.เผชิญปัญหาไม่เหมาะสม 3.ไม่พร้อมในการตั้งครรภ์
การดูแลรักษา 1.ให้คำแนะนำเบ่งคลอดอย่างถูกวิธี 2.ปลอบประโลม ให้กำลังใจผู้คลอด 3.Monitor FHS>>fetal distress>> C/S
ความผิดปกติของสภาพร่างกายมารดา (Abnormal Psychological )
การวินิจฉัย 1.มีประวัติโรคประจำตัว 2.ใช้ระยะเวลาในการเบ่งคลอดยาวนาน 3.มีสีหน้าอ่อนเพลีย ริมฝีปากแห้ง 4.ไม่มีแรงเบ่งคลอด
การรักษา 1.ดูแลOnIV 2.Monitor FHS ในระยะคลอด 3.F/E,V/E 4.C/S
ความผิดปกติท่ามารดาระหว่างคลอด(Abnormal Position)
ท่าของผู้คลอดมีผลต่อแรงหดตัวของมดลูก เเรงเบ่ง ขนาดเชิงกราน การหมุนพายในของทารก พบว่าท่านอนหงายชันเข่าขึ้น (Dorsal recumbent position) ทำให้การหดรัดตัวของมดลูกถี่ขึ้นแต่ความแรงลดลง ท่านั่งยอง(Squatting position) ทำให้การหดรัดตัวของมดลูกแรงเเละเสริมให้ทารกเคลื่อนต่ำลง ดังนั้นถ้ามารดาอยู่ในระยะแรกของการเข็บครรภ์และถุงน่ำคร่ำไม่แตก ควรให้มารดาลุกนั่งหรือเดินไปมาได้ แต่ถ้าเจ็บครรภ์ถี่และถุงน่ำคร่ำแตกแล้ว ให้นอนตะแคง
รูป
ระยะ 2 ของการคลอดให้มารดาเบ่งคลอดท่าที่สบายที่สุด ได้แก่ Upright position ควรระวังอาจทำให้เสียเลือดเพิ่มขึ้น ในรายที่คลอดติดไหล่ยากหรือใช้สูติศาสตร์หัตถการช่วยคลอด ท่าที่เหมาะสมคือ ท่าพาดขาไว้บนขาหยั่ง (Lithotomy position) ซึ่งทำให้มารดามีความปวดมากขึ้น มีอัตราการช่วยคลอดและตัดฝีเย็บเพิ่มขึ้น แต่เสียเลือดน้อยกว่า
รูป