Please enable JavaScript.

Coggle requires JavaScript to display documents.

CHƯƠNG 1: ĐƠN BÀO (Protozoa), ĐẠI CƯƠNG VỀ ĐƠN BÀO HỌC, https://docs…

- - - - Ngoại TBC tạo thành chân giả
        
        Nội TBC lấm tấm hạt nhuyễn chứa HC kthuoc khác nhau
      - Chuyển động nhanh
    - - Nội và ngoại TBC ko phân biệt rõ ràng
      - chuyển động chậm
    - - TBC lấm tấm hạt mịn, có ko bào, có thỏi hình que
      - có từ 1-4 nhân
  - - - Thể hđộng ăn HC: gan, phổi, não, da và trong lòng ruột già
        
        Thể hđộng ko ăn HC và thể bào nang: chỉ trong lòng đại tràng
        
        dinh dưỡng:
        
        histolytica: ăn HC và hấp thu DD từ mô ký chủ
        
        minuta: ăn VK và hấp thu DD từ phân ký chủ
        
        cyst: chỉ hấp thu DD từ phân ký chủ
    - - amip dùng men, phá hủy mô ký chủ
        
        sinh sản bằng cách tách đôi
    - - Khi phân mất nước, minuta biến thành cyst theo phân ra ngoài
        
        Người nuốt nang 4 nhân, thành hậu bào nang 8 nhân
        
        8 amip con là Entamoeba histolytica minuta
    - - Từ chu trình ko sinh bệnh sang chu trình sinh bệnh
        
        ăn uống thay đổi đột ngột,
        
        niêm mạc ruột bị kích thích bởi hóa chất / VK ở ruột
        
        niêm mạc ruột loét do giun sán hay vi trùng
        
        sức đề kháng giảm
        
        VK ở đại tràng tạo điều kiện cho amip xâm lấn, giảm sức đề kháng cơ thể người
      - Từ chu trình sinh bệnh sang chu trình ko sinh bệnh
        
        có sự thay đổi mtr bất lợi cho amip, ngẫu nhiên
        
        Ngnhien chuyển dạng
  - - - lỵ amip: đau quặn bụng, tiêu phân đàm máu, mót rặn
        
        soi phân tìm amip histolytica
        
        viêm đại tràng mạn: XN amip (-) có thể thấy minuta
        
        bướu amip: huyết thanh chẩn đoán amip (+)
    - - bệnh amip phổi - màng phổi
        
        áp xe gan -> áp xe phổi
        
        ho ra mũ màu chocolate
      - áp xe gan
        
        miệng -> đại tràng -> TM mạc treo -> gan
        
        triệu chứng ít gặp ở áp xe gan: siêu âm áp xe đa ổ
        
        huyết thanh cđoán amip (+), qđịnh
      - bệnh amip da
        
        vùng quanh hậu môn GPB
      - bệnh amip não
        
        sau amip ruột, gan, phổi
        
        CT scan sọ não và huyết thanh cđoán amip (+)
- - - - hình quả lê, hình cánh diều
        
        2 nhân, 2 hạt gốc roi, xuất phát ra 8 roi
        
        có đĩa hút
    - - có 2-4 nhân
  - - - dùng đĩa hút bám vào niêm mạc tá tràng/ đường mật
    - - thể hđộng mất nước -> thể bào nang
        
        thể hđộng chỉ đào thải ra ngoài khi BN tiêu chảy nhiều -> ít lây
      - thể bào nang có sức chịu đựng cao
- - - - sống hoại sinh, ăn chât cặn bả ở đại tràng;
        
        đôi khi ký sinh gây bệnh cho người
- - - - nữ: âm đạo, bàng quang
        
        nam: ở niệu đạo, túi tinh, tuyến tiền liệt
    - - sinh sống bằng cách thẩm thấu CDD nơi ký sinh
        
        có thể ăn VK và HC.
    - - nhờ roi và màng lượn sóng
    - - phân đôi theo chiều dọc
  - - - triệu chứng dễ nhầm lẫn với lậu cầu: giọt mủ ban mai
  - - - vì tính di động Trichomonas vaginalis ở nam kém
  - - - điều trị tại chỗ và toàn thân
        
        điều trị phối hợp nếu có VK Candida
        
        điều trị cùng lúc người có qhe tình dục với BN
    - - nữ:
        
        dùng thuốc phân bố toàn thân
        
        dùng thuốc tdung tại chỗ
      - nam: chỉ dùng thuốc điều trị toàn thân
        -> hqua kém hơn nữ
- - - - hình quả trứng, phủ đầy lông tơ
        
        có 1 miệng bào và hậu môn
        
        có 2 nhân, nhân to hình hạt đậu; nhân nhỏ hình tròn
    - - vách dày có 2 lớp; chỉ có 1 nhân to
- - - - thể tư dưỡng (trophozoites)
        
        non: đa ký sinh; già: khe Maurer
      - thể phân liệt (schizont)
        
        tập trung ở mao mạch nội tạng, chỉ thấy ở máu ngoại vi khi bệnh nặng
      - thể giao bào (gametocyte)
        
        giao bào đực: hình quả thận, hạt nhiễm sắc rải rác
        
        giao bào cái: hình liềm, hạt nhiễm sắc tập trung ở giữa, xquanh là sắc tố
    - - thể tư dưỡng (trophozoites)
        
        già: hình amip
      - thể phân liệt (schizont)
      - thể giao bào (gametocyte)
        
        giao bào đực và cái: hình cầu
        
        giao bào hình cầu:
        nhầm lẫn vivax và malaeriae
    - - thể tư dưỡng (trophozoite)
        
        non: hình nhẫn; già: hình dải băng
      - thể phân liệt (schizont)
        
        mảnh trùng xếp hình hoa hồng
        
        xếp hình hoa hồng: malaeriae và ovale
      - thể giao bào (gametocyte)
    - - thể giao bào (gametocyte)
      - thể phân liệt (schizont)
        
        mảnh trùng xếp hình hoa hồng
      - thể tư dưỡng (trophozoites)
        
        già: hình nhẫn, HC hình răng cưa
    - - hình thể giống Plasmodium malaeriae, không thể pbiet được, chỉ nhận biết khi ptich gen
  - - - ngoài HC
        
        muỗi chứa thoa trùng đốt, truyền thoa trùng cho người
        
        ptr thành thể phân liệt ngoài HC ở TB gan
        
        TB gan vỡ, liệt bào (memoroites) vào máu, ký sinh vào HC
        
        thể thoa trùng truyền bệnh cho người
        
        riêng vivax và ovale có thể ngủ không hđộng
        
        sau 1 tgian, ptr trở thành thể phân liệt, vào máu tiếp tục chu trình
        
        tạo ra những đợt tái phát ltuc và thưa thớt, rồi chấm dứt sau 2 năm
      - ở HC
        
        ở máu, chui vào HC phân liệt -> liệt bào
        
        ký sinh vào HC 5-6 thế hệ, thành dạng giao bào
        
        thể phân liệt gây cơn sốt
    - - muỗi hút máu thể vô tính, nhưng thể hữu tính mới tạo chu trình
        
        giao tử đực và cái kết hợp tạo thành hợp tử -> trứng nang
        
        thoa trùng khu trú ở tuyến nước bọt muỗi
        
        thể giao bào tiếp tục ptr ở muỗi Anopheles
  - - - yếu tố HC
        
        thiếu glycoprotein đề kháng được: falciparum
        
        thiếu Duffy đề kháng được: vivax
        
        HC hình bầu dục đề kháng được: falciparum
      - sự đề kháng sốt rét ở trẻ em
        
        HC chứa HbF
        
        Sữa mẹ thiếu PABA
        
        có kháng thể từ mẹ truyền sang
      - yếu tố DD
    - - người ở trong vùng sốt rét lưu hành
        
        có KST sốt rét trong máu ltuc ở nhiệt độ thấp
        
        ko bị bệnh sốt rét
  - - - thời kỳ ủ bệnh:
        
        falciparum: 8-14 ngày, chu trình 24h
        
        vivax: 12-17 ngày, chu trình 48h
        
        malaeriae: 21-35 ngày, chu trình 48h
        
        ovale: khoảng 14 ngày, chu trình 72h
      - thời kỳ khởi phát: sốt ltuc ko thành cơn rõ rệt
      - cơn sốt rét: rét run, sốt, vã mồ hôi
    - - chỉ xra ở Plasmodium falciparum, nguy hiểm đến tính mạng
        
        mật độ HC bị ký sinh > 5% tổng số HC có kèm theo suy cquan
    - - sốt rét falciparum sốt giảm dần rồi khỏi nếu ko có biến chứng
        
        sốt rét vivax và ovale sốt từng đợt, tái phát từng đợt thưa dần rồi khỏi
- - - - thể hữu tính tạo ra trứng nang
  - - - thể hđộng xâm nhập vào BM ruột non
        
        ptr thành 2 chu trình: liệt sinh và giao tử sinh
        
        hthanh giao bào đực và cái, k/hợp tạo thành trứng nang, theo phân ra mtr
        
        2 bào tử nguyên bào -> 2 bào tử nang, mỗi bào tử nang chứa 4 thoa trùng
      - xra ở ruột non mèo và loài Felides
    - - xra ở chim và loài có vú
      - nhiễm KST do nuốt trứng nang
        
        vào ruột, vào máu, vào BH, kí sinh nội bào, ss vô tính tạo ra nhiều tachyzoites
        
        vào TB hệ võng nội mô -> nang giả có hàng trăm brachyzoites và tiếp tục chu trình...
  - - - nhiễm KST nhưng ko có triệu chứng
      - thể hạch
        
        sốt, nổi hạch, mệt mỏi
        
        bệnh tự khỏi, ko cần điều trị
      - thể bệnh nặng
        
        tổn thương đa cquan: màng não, màng tim, màng phổi
        
        thể ở mắt
        
        thể bệnh ở ng suy giảm miễn dịch
    - - viêm não - màng não - tủy
        
        xra ở trẻ sơ sinh, xâm nhập thai nhi thời kì đầu
        
        đầu to, động kinh, hóa vôi nội sọ, viêm hắc võng mạc
        
        chết trong vài tuần hoặc chậm ptr sau này
      - thể nội tạng
        
        KST xâm nhập thai nhi muộn
        
        trẻ vàng da, lách to, xuất huyết thực quản, loét đại tràng
      - thể bệnh xhien chậm
        
        xâm nhập cuối thai kì
        
        chậm ptr tâm thần, đầu to, động kinh, viêm hắc võng mạc
      - thể ko triệu chứng
        
        chiếm 80%, cđoán huyết thanh học
        
        cần điều trị sớm trc khi chuyển biến sang thể xhien chậm
  - - - chẩn đoán sớm để:
        điều trị cho mẹ lẫn con sớm