Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
HIGIDURA ETA INDARRAK zuriñe nieto, image - Coggle Diagram
HIGIDURA ETA INDARRAK zuriñe nieto
ZER DA HIGIDURA?
Gorputz bat beste gorputz batetiko higitzen da haien posizio erlatiboa aldatzen bada. Higidura deskribatzeko, aurrez errefentzia-jatoria zehaztu behar da.
Nola describatzen da higidura?
Higikariak une bakoitzean ibilbidean zer posizio duen zehaztuz.
Jatorria
ezkerrera-negatibo
eskuinera-positibo
s-t grafikoaren bidez.
taula batean
denbora
posizioak
grafikoa
ABIADURA ETA AZELERAZIOA
Bataez besteko abiadura
s-t grafikoak eta abiadura
inklinatu zuzenak-higidura uniformea
kurbatuak-higidura aldakorrak
Higiduraren v-t grafikoak
ez dute informazioarik ematen higikariak egiten duen ibilbide-motari buruz
higikari baten abiadura aldaketari buruzko informazioa ematen dute.
Azelerazioa
denbora-unitateko gertatzen den abiadura-aldaketa adierazten du
Bataz besteko balioa
abiadurak t denbora batean izandako batez besteko abiadura aldaketa adierazten du
INDARRAK ETA HAIEN EZAUGARRIAK
Indarra gorputzen arteko interakzioak dira, higidura aldatzen dutenak edo deformazioak eragiten dituztenak.
Indarrak neurtzea
Indarrek malguki elastikoetan deformazioak eragiteko duten ahalmena zehazteko erabiltzen da
Hookenren legea
Indarrek malgukietan eragiten dituzten luzapenak, L-Lo aplikatutako indarrekiko (f) zuzenki proportzionakal dira
Indarrak eta higidura
Indarrek gorputzen higidura aldatzen dute
Indarrak, interakzio gisa
Gorputzek inguruneko beste gorputz batzuekiko interakzioan jarduten dute
Indar bat eragiteko, beharrezkoa da bi gorputz egotea
Indarra eragiten duena
indarra jasotzen duena
A gorputz batek B gorputz batean indarra eragiten badu (akzioa), azken gorputz horrek, aldi berean, indar horren berdina eragiten du kontrako noranzkoan (erreakzioa)
GRABITATE-INDARRA
grabitazio unibertsalaren legea
Edozein bi masak, m1 eta m2, elkarren artean d distantzian daudela, indar batekin, Fn, erakartzen dute elkar, eta indar hori masen arteko biderkadurarekiko zuzenki proportzionala da, eta distantziaren karratuarekiko alderantziz proportzionala
G=6,67
Gorputzen pisua
Gorputz baten pisua Lurrak erakartzean aregiten dion grabitate-indarra da
Pisua Lurra inguruan dituen ofjektuen gain eragiten duen indar bat da
Norabidea Lurraren eudigunearekiko erradiala
Noranzkoa Lurraren erdiguneranzkoa
Gorputzatzen puntu batean aplikatzen da; grabitate-zentro
INDAR ELEKTRIKOA
Karga elektriko
Indar horiek, itxuraz txikiak direnak, aurrez propietate bat hartu duten gorputzen artean agertzen dira
Bi indar
protoiak-Positibo
elektroiak-Negatibo
Karga elektrikoa materiaren propietate bat da. Bi karga mota daude: Positiboak eta negatiboak. Karga horiek erakarpen- eta alderatze- indarrak eragiten dituzte elkarren artean: ikur bereko kargek elkar alderatzen dute eta ikur desberdinekoek elkar erakartzen dute.
elektroia
karga elektrikoaren unitate naturala.
galdu edo irabazi
Coulumba C
1C= 6,24 x 10^18
Coulumben legea
1785ean, Charles A. de Coulumb fisikari frantsesak karga elektrikoen arteko indarraren baioa kalkulatu zuen
BI karga elektrikok (q1 eta q2) elkar erakarzten edo aldaratzen dute. Fc indar batekin, eta indar hori kargen biderkadurarekiko proportzionala da, eta haien arteko distantziaren (d) karratuarekiko alderantziz proportzionala.
K=9,0 x 10^9Nm^2/C^2
