Please enable JavaScript.

Coggle requires JavaScript to display documents.

NGƯỜI LÁI ĐÒ SÔNG ĐÀ - Coggle Diagram

- - - - Sông Đà
        
        Hàng tiền vệ: 2 hòn canh 1 cửa, vai trò dụ con thuyền đi vào: mưu mô, xảo quyệt và nham hiểm
        
        Tuyến giữa: “đánh khuýp quật vu hồi”, dùng sức mạnh của nước, của sóng để đòi ăn tươi nuốt sống con thuyền
        
        Hàng cuối: “cảm tử quân”, boong ke chìm và pháo đài nổi.
        
        Bằng ngôn ngữ quân sự, bày binh bố trận nhiệm vụ được cân nhắc, tính toán kỹ lưỡng, tiền vệ, hậu vệ, trung vệ gợi lên sự hung tợn, dữ dội
        
        tiếp ứng, phối hợp của sóng nước với những đòn độc
        
        động từ mạnh để diễn tả sự hung hăng, dữ tợn, nguy hiểm, tôn lên vẻ đẹp kiên cường, bản lĩnh của người lái đò.
      - Người lái đò
        
        “hai tay giữ mái chèo'' hiện lên thật can trường, bản lĩnh và dũng cảm.
        
        “cố nén vết thương, hai chân vẫn kẹp chặt lấy cuống lái, mặt méo bệch đi”, vẻ đẹp của sự gan dạ, dũng cảm, của sức khỏe dẻo dai, có đủ bản lĩnh để vượt qua sự hung bạo
        
        không hề nao núng, bình tĩnh, đầy mưu trí, “ trên cái thuyền sáu bơi chèo, vẫn nghe rõ tiếng chỉ huy ngắn gọn tỉnh táo của người cầm lái.”, tinh thần của những người anh hùng trên mặt trận sông nước
    - - Sông Đà
        
        thay đổi chiến thuật, mưu mô, tính toán “tăng thêm nhiều cửa tử để đánh lừa con thuyền vào”
        
        “dòng thác hùm beo đang hồng hộc tế mạnh trên sông đá.” phép nhân hóa, nhấn mạnh vào sự hung bạo, dữ dằn, tính từ “hồng hộc” vừa gợi hình, vừa gợi thanh, vừa khiêu khích, thách thức, vừa giao chiến
        
        như một loài vật hung bạo
      - Người lái đò
        
        trí dũng song toàn
        
        “cưỡi lên thác Sông Đà”, mở rộng biên độ, thay đổi các dấu câu, cách dùng từ, sông Đà được ví như một con hổ hung bạo, từ “luồng sóng” đã chuyển thành “bờm sóng”, từ “cuống lái” chuyển thành “cương lái”.
        
        “lái miết một đường về phía cửa sinh”, “nhớ mặt bọn này, đứa thì ông tránh mà rảo bơi chèo lên, đứa thì ông đè sấn lên mà chặt đôi ra để mở đường tiến”, người anh hùng có tài nghệ xông pha trận mạc, linh hoạt, chủ động, kinh nghiệm.
    - - Sông Đà
        
        “ít cửa hơn, bên phải bên trái đều là luồng chết cả. Cái luồng sống ở chặng ba này lại ở ngay giữa bọn đá hậu vệ của con thác.”
        
        Ngành thể thao gọi đây là chiến thuật “dựng xe buýt hai tầng” - phòng ngự chặt, quyết ăn tươi nuốt sống con thuyền
      - Người lái đò
        
        tài hoa, linh cảm trực giác sắc bén và tinh nhạy, “chọc thủng cửa giữa", Vút, vút, cửa ngoài, cửa trong, khoảnh khắc ngắn ngủi tích tắc
        
        khung cảnh đẹp như một kiệt tác
        
        Phép so sánh “thuyền như một mũi tên tre”, nhấn mạnh tài nghệ của ông lái đò, như một tiên ông với phép lạ.
  - - - vẻ đẹp bản lĩnh, kiên cường
    - - vẻ đẹp trí dũng
    - - vẻ đẹp tài hoa
  - - - Quan niệm độc đáo về con người: con người ở bất kể địa vị, nghề nghiệp, Nguyễn Tuân quan sát ở góc độ tài hoa, nghệ sỹ.
      - Quan niệm mang tính nhân văn, tôn vinh con người lao động bình dị: Vẻ đẹp ở chính ở cuộc sống đời thường hằng ngày. chủ nghĩa anh hùng không chỉ ở nơi chiến trường mà còn ở chính cuộc sống thường ngày
- - - - Miêu tả độ hẹp một cách gián tiếp cảnh đá hai bên bờ. Với lối miêu tả vuông góc, nhà văn tái hiện những thành quách hùng vĩ sững sừng. Dùng ánh mặt trời cùng liên tưởng đậm chất không gian, làm rõ hơn độ hẹp của dòng sông
      - Phép so sánh "vách đá chẹt lòng sông như cái yết hầu" tô đậm sự nguy hiểm của sông Đà ở quãng hẹp.
      - Sử dụng xúc giác, gợi ra cái lạnh rợn người khi ngồi trong một khoang thuyền bằng cách sử dụng lối liên tưởng bắc cầu. Ông đã dùng cái cảm giác khi đứng trong một con ngõ, gợi ra cảm giác ngồi trên dòng sông để rồi nhấn mạnh độ hẹp của dòng sông
      - Thế mới biết Nguyễn Tuân là bậc thầy trong nghệ thuật sử dụng ngôn ngữ tiếng việt với lối tài hoa nghệ sĩ khiến người đọc vô cùng choáng ngợp.
    - - tên gọi Hát Loóng - một địa danh phải uốn lưỡi mới phát âm được
      - Cấu trúc điệp gối sóng câu văn gợi ra những vòng sóng cuồn cuộn chảy siết mà còn tô đậm sự nguy hiểm, hung dữ của sông Đà.
      - động từ mạnh, phép nhân hoá, phép so sánh, hình dungghềnh đá nổi lên trên mặt sông, nước mạnh xô ghềnh tạo ra sóng dữ, sóng cuộn gây ra gió
      - Con sông như một tên giang hồ tính khí thất thường hung bạo
    - - đoạn văn dài gợi ra độ ghê rợn của dòng sông, phép so sánh mang đậm kiến thức xây dựng.
      - nhân hoá bằng cách ùng âm thanh để gợi ra tốc độ chảy siết nhưng bị chặn lại, tiếng “ằng ặc như vừa rót dầu sôi vào”, khiến ta rợn người, sởn tóc gáy
      - cái hút nước như một cái bẫy giết người, hành trình của một con thuyền liều mạng đi vào chỗ chết. Là cái bẫy bất ngờ, đột ngột, đầy nguy hiểm và dữ dằn
      - mượn hình ảnh của một anh thợ quay phim, được viết bởi kiến thức điện ảnh uyên bác,dùng khát vọng đam mê của con người để tô đậm sự nguy hiểm của nó.
    - - Cái thác nước như một con người giả tạo, nham hiểm
        
        Sử dụng yếu tố miêu tả qua phép nhân hóa, hình dung ra con sông là một kẻ mưu mẹo, xảo quyệt, tâm địa độc ác, xấu xa, vừa ăn cướp, vừa la làng
        
        Câu văn giàu nhạc tính sử dụng thành công phép điệp vừa nghe được tiếng thác nước, vừa hình dung ra những bọt sóng trắng xóa, cuộn xô.
      - Tiếng thác nước đầy dữ dội, nguy hiểm
        
        Liên tưởng trong phép so sánh vượt qua những giới hạn của ngôn ngữ. Tiếng thác nước “rống lên như tiếng một ngàn con trâu mộng”, số từ chỉ lượng nhiều, âm thanh vang động núi rừng đầy dữ dội. cơn tức giận của thiên nhiên trút lên con người.
        
        Mở rộng liên tưởng: ùng rừng tả sông, dùng lửa tả nước, dùng âm thanh ấy để gợi ra tiếng thác nước. Quả thực, nếu không phải là một nhà văn “cả một đời say sưa và đi tìm cái đẹp” (Vũ Ngọc Phan). “Ở đâu có lao động, ở đó có sự sáng tạo.”
    - - 3 trùng vi thạch trận (sẽ học trong phần ông lái đò)
    - - Nghệ thuật
        
        thể loại tùy bút với cách tiếp cận sông Đà từ nhiều phía khác nhau. Có những lúc lia vào cận cảnh, có những lúc đặt ống kính ra xa
        
        kiến thức ở nhiều ngành nghề
        
        những câu dài tràn dòng, những câu văn nhịp ngắn, khẩn trương, gấp gáp
        
        Những liên tưởng không có giới hạn, các BPTT
      - Nội dung
        
        con sông Đà với nét hung bạo, dữ dằn
        
        phát hiện ra tiềm năng thủy điện, kích thích sự khám phá, khai thác vùng đất mới
  - - - Hình dáng sông Đà khi nhìn từ xa
        
        chẳng khác nào “một sợi dây thừng ngoằn ngoèo”. Phép so sánh gợi ra độ mềm mại, uyển chuyển, uốn lượn, hình ảnh những người con gái “sớm nắng chiều mưa” nhưng lại vô cùng dịu dàng
      - Hình dạng sông Đà khi lại gần
        
        so sánh sông Đà như “một áng tóc trữ tình”, một mái tóc dài, bồng bềnh, thướt tha, mang vẻ đẹp trẻ trung, căng tràn sức sống
        
        “bung nở hoa ban, hoa gạo tháng ba”, sông Đà như một người thiếu nữ dịu dàng, thuần khiết, lãng mạn, thơ mộng. Những sắc ban trắng, ban tím, hoa gạo đỏ tươi, vẻ đẹp ngập ngừng, e ấp.
        
        bao phủ bởi khói sương Tây Bắc vào độ tháng hai, tháng ba. Đà giang như một huyền thoại
    - - mùa xuân, “xanh ngọc bích, chứ nước Sông Đà không xanh màu xanh canh hến của Sông Gâm Sông Lô”. xanh lạ lẫm, đặc biệt, xanh trong, xanh có chiều sâu nhìn thấu tận đáy, xanh như pha lê ngọc thạch, xanh đầy dịu dàng và trong trẻo. Đà giang lại thật lãng mạn và trữ tình
      - “Biển xanh như gì nhỉ? Xanh như lá chuối non? Xanh như lá chuối già? Xanh như mùa thu lá cốm làng Vòng? Xanh như màu áo Kim Trọng trong tiết thanh minh? Xanh như lịch sử loài người viết lên thân tre? Chao ôi, nước biển Cô Tô chiều nay xanh cái màu xanh của ngọc bích.”
      - mùa thu: “lừ lừ chín đỏ như da mặt một nguời bầm đi vì rượu bữa”. Cách so sánh dung ra màu nước đỏ nặng phù sa, hứa hẹn mùa màng bội thu, cây trái tốt tươi, xum xuê.
      - Như vậy, tính khí của sông Đà chẳng khác nào tính khí của một người con gái thất thường. Có lúc dịu dàng, có lúc giận dỗi, gắt gỏng, nhưng có như vậy mới đẹp hơn và hấp dẫn hơn.
    - - so sánh “sông Đà gợi cảm như một cố nhân”, thấy được tình cảm, cảm xúc của mình đối với con sông phía Tây Tổ quốc, xúc cảm của một người con đi xa lâu ngày trở về quê hương. Hai chữ “cố nhân” là từ Hán Việt mang sắc thái trang trọng, nó vừa gợi ra sự xa cách nhưng lại như quen biết, thân thuộc. “Lâm Tri người cũ chàng còn nhớ không?”, “người tình nhân chưa quen biết”
      - bút pháp và sự liên tưởng tràn dòng, vẻ đẹp thơ mộng, lãng mạn của sông Đà qua cái nắng “tháng Ba Đường thi”, vẻ đẹp của thực tại cũng mơ hồ, huyền ảo như ở chốn bồng lai tiên cảnh.
      - phép so sánh “vui như thấy nắng giòn tan sau kì mưa dầm, vui như nối lại chiêm bao đứt quãng”, lấy cảm xúc để nói cảm xúc cảm nhận được niềm vui khi thấy nắng giòn tan. hiểu được cảm giác hân hoan, sung sướng, tròn trịa khi “nối lại chiêm bao đứt quãng”, niềm vui khi trở lại Đà giang.
      - Sông Đà với Nguyễn Tuân như một cố nhân, “lắm bệnh mà chứng, chốc dịu dàng đấy, rồi lại bẳn tính và gắt gỏng thác lũ ngay đấy”, phép nhân hóa “dịu dàng, bẳn tính, gắt gỏng”, con sông Đà như khẳng định nét gợi cảm và quyến rũ của mình, khó hiểu, là phức tạp, mới là cái đẹp
    - - khoảng không gian và những cảnh sắc đầy thơ mộng. “Cảnh ven sông ở đây lặng tờ. Hình như từ đời Lý đời Trần đời Lê. Cụm từ “lặng tờ”, Kết hợp với phép liệt kê, khẳng định cái lặng lẽ, thanh bình, yên ả
      - bức tranh mang đậm màu sắc hội họa, các hình ảnh thơ mộng: “...một nương ngô nhú lên mấy lá ngô non đầu mùa. Mà tịnh không một bóng người. Cỏ gianh đồi núi đang ra những nõn búp. Một đàn hươu cúi đầu ngốn búp cỏ gianh đẫm sương đêm.”, nhưng hoang sơ, vắng lặng, rồi sẽ có con người khai phá, sự sống cứ thế sinh sôi, điểm xuyết bởi hình ảnh “Con hươu thơ ngộ ngẩng đầu nhung khỏi áng cỏ sương, chăm chăm nhìn tôi không chớp mắt” và âm thanh của tiếng “Đàn cá dầm xanh quẫy vọt lên mặt sông bung trắng như bạc rơi thoi. Tiếng cá đập nước sông đuổi mất đàn hươu vụt biến”. Nguyễn Tuân đã sử dụng bút pháp lấy động tả tĩnh, mượn tiếng cá quẫy để nhấn mạnh sự yên tĩnh, thanh bình
      - hoang vu, hoang sơ, phép so sánh "hoang dại như một bờ tiền sử", hoang dại như một bờ tiền sử, mượn cái hoang dại của lịch sử, mượn cái hồn nhiên, trong trẻo của tuổi thơ, để ta thấy được nét hoang vu, hoang sơ đến kì lạ
      - nhà thơ có sự đồng điệu cảm xúc với Tản Đà: “Dải Sông Đà bọt nước lênh bênh – Bao nhiêu cảnh bấy nhiêu tình” của “một người tình nhân chưa quen biết”. Phải chăng, đó là niềm mong ước của nhà văn, nửa muốn giữ gìn nét nguyên sơ, nửa muốn khai phá tiềm năng để phục vụ cho cuộc sống mới, lòng yêu nước thầm kín của Nguyễn Tuân.
    - - Ngòi bút lãng mạn, thơ mộng, sử dụng chủ yếu kiến thức du lịch, lịch sử, văn học
      - câu văn tràn dòng, vươn dài
      - 14 câu văn kết thúc bằng thanh bằng
      - hình ảnh đẫm chất thơ, mang màu sắc hội họa
      - liên tưởng, so sánh độc đáo, bất ngờ
      - giống như một bài thơ trữ tình
- - - - Trước CMT8
        
        đi tìm vẻ đẹp còn vang bóng
        
        Người tri thức bất mãn với thời cuộc
        
        Yêu tha thiết và giữ gìn nét đẹp văn hóa truyền thống
      - Sau CMT8
        
        hòa nhập với công cuộc xây dựng XHCN
        
        Nhân vật chính trong sáng tác: con người lao động, cống hiến cho quê hương đất nước
    - - "ngông"
      - luôn nhìn sự vật ở góc độ nghệ thuật, cái đẹp, tài hoa và nghệ sĩ
      - thể loại tùy bút và ký
      - Đã là nghệ thuật thì phải độc đáo
  - - - 1960, trong tập tùy bút "Sông Đà", kết quả của chuyến đi thực tế lên vùng Tây Bắc
    - - Thể loại tùy bút mà Nguyễn Tuân gọi là lối chơi đàn độc tấu
      - Viết về những người lao động bình dị thầm lặng, là những con người lao động mới trong công cuộc xây dựng và kiến thiết đất nước
    - - "Đẹp vậy thay, tiếng hát trên dòng sông
      - "Chung thủy giai đông tẩu - Đà giang độc bắc lưu"
      - => ngợi ca con người và cảnh sắc thiên nhiên Việt Bắc