Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
organiczne składniki pokarmowe - Coggle Diagram
organiczne składniki pokarmowe
pokarm jest źródłem:
energii potrzebnej do wszytskich procesów życiowych
substancji budulcowych koniecznych do wzrostu i rozwoju
substancji regulujących funcjonowanie organizmu
zwiazki organiczne (sacharydy, białka, lipidy)
zwiazki nieorganiczne (woda, sole minerane)
sacharydy
(węglowodany, cukry)
większość to wegowodany
przyswajalne
nie wymagają trwaienie lub są łatwo trawione , wchłaniane i wykorzystywane
-monosacarydy, disacharydy (sacharoza), polisacharydy o funkcji zapasowej (srobia)
rodzaje:
monosacharydy
(cukry proste) np. glukoza,fruktoza,galaktoza
w owocach, słodyczach, miodzie. Bezpośrednieźródło energii dla komórek
disacharydy
(dwucukry) np. sacharoza,laktoza,maltoza
w słodyczach i nabiale. Są szybko rozkładane do cukrów prostych, więc natychmiast dostarczają energii, ale wystarcza ona na krótki czas
polisacharydy
(wielocukry) np. skrobia i glikogen
Skrobia w ziemniakach i prod. zbożowych, a glikogen w mięsie i wątrobie. Glukoza uwolniana powoli wiec stanowią źródlo energii na dłuższy czas
węglowodany
nieprzyswajalne
nie ulegają trawieniu w przewodzie pokarmowym
-polisacharydy o funkcji budulcowej (celuluza)
-
tworzą błonnik pokarmowy
błonnik pokarmowy
-
-grupa związków nieprzyswajalnych dla organizmu człowieka.
Funkcje:
wzmaga
ruch
jelit
, przspiesza wędrówkę pokarmu i zapobiega zaparciom
chłonie dużą lość wody i pęcznieje (poczucie
sytości
)
spowalnia trawienie polisacharydów, co ułatwia utrzymanie
odpowiedniego stężenie glukozy we krwi
wspomaga rozwój
mikrobiomu
jelit
przyczynia się do
obniżenie cholesterolu we krwi
wiąze jony sodu, co
obniża ciśnienie krwi
zmniejsza ryzyko rozwoju
nowotworów
układu pokarmowego
białka
są
głównym budulcem
komórek i tkanek
przyśpieszają reakcje biochemiczne (białka
enzymatyczne
)
przekazują informacje w obrębie komórki i między komórkami (białka
sygnałowe
)
transportują substancje do wnętrza i na zewnątrz komórek oraz w obrębie całego organizmu (białka
transportujące
)
uczestniczą w procesach
odpornościowych
organizmu
zbudowane z 20 rodzajów aminokwasów:
11 z nich to aminokwasy
endogenne
9 z nich to aminokwasy
egzgenne
, muszą być dostarczane z pokarmem. Ich źródłem są białka zawarte w pokarmie
(np. mięso, ryby, przetwory mleczne, nasiona zbóż i roślin strączkowatych)
Dostarczone białka są
rozkładane
w przeowdzie pokarmowym do aminokwasów,
wchłaniane
do krwiobiegu,
transportowane
do komórek. Tam z aminokwasów andogennych i egzogennych wywarzają sie
bialka własne
organizmu.
Synteza
białek w rybosomach zachodzi zgodnie z infomacja zawart w DNA i mRNA.
Białka to głowne źródlo azotu dla organizmu. Roznica miedzy ilosia pobranego azotu z pokarmu a iloscia wydalonego (mocznik) to
bilans azotowy
. Norma: 0. Nadmiar i niedobór- zaburzenia funkonowania orgnizmu.
Pełnowartościowe
:
Zawierają wszytskie aminokwasy egzogenne w odpowiednich proporcjach. Białka pochodzenia zwierzęcego m.in. w jajkach, mięsie, prokty mlezne
niepełnowartościowe
Wykazują ilościowe lub jakościowe brai aminokwasów egzogennych. Bialka pochodzenia roślinnego.
lipidy
(tłuszczowce)
FUNKCJE:
energentyczna- najbardziej skoncentrowane źródło energii w pokarmie (ich rozkład dostarcza 2x więcej energii niż rozkład białek lub sacharydów)
strukturalna- wchodzą w skład błon biologicznych (fosfolipidy, cholesterol)
-są źródłem lub nośnikiem wielu substancji biologicznie czynnych , w tym witamin: A, D3, E, K
bora udział w syntezie niektórych hormonów
zapasowa, ochronna, podporowa, termoizolaycjna - wchodzą w skład podsórnej i wokólnarzadowej tlanki tłuszczowej
budowa:
glicerol, (wiązanie estrowe), kwasy tłuszczowe
nasycone i nienasycone
cholesterol
Lipid z grupy steroidów. Wchodzi w skład zwierzęcych błon biologicznych i oslonek otaczających włókna nerwowe, substancja wyjściowa do syntezy kwasów zołciowych, hormonów steroidowych i witamy D3.
-część wytwarzana w wąrobie z acetylo-CoA, część z pokarmu pochodzenia zwierzęcego
-transport za pośrednictwem krwi w formie
lipoprotein
(kompleksów z białkami)
-Lipoproteiny w dwóch frakcjach:
LDL (małej gęstości) przenoszą ok 65% cholesterolu, który w połączeniu z innymi związkami moze odkładac sie w ścianach tętnic. ROZWÓJ MIAŻDŻYCY
HDL (dużej gęstosci) przenoszą ok 20% cholesterolu, w ich skład wchodzi lecyna (fosfolipid rozpuszczający cholesterol odłozony w ścianach tętnic i transportuje go do wątroby)
SPOWALNIA ZMIANY MIAŻDŻYCOWE
przemiany cholesterolu w organizmie:
sole żółciowe w wątrobie
hormony steroidowe nadnerczy
hormony steroidowe jajników
hormony steroidowe jąder
zapotrzebowanie organizmu na
składniki ożywcze
Długotrwałe niedobory białka- zahamowanie wzrostu i rozwoju, nawet smierć z wycieńczenia.
Nadmiar białka- upośledzenie czynności nerek i wątroby.
Nadmiar tłuszczów (nasyconym)- choroby układu krążenia, otyłość.
Niedobór węgowodanow- źródło glukozy beda stanowic aminokwasy z rozladu bialek i glicerol z rozkladu tłuszczów.
Nadmiar cukrów- przekształcany w tłuszcze magazynowane w tkance tłuszczowej