Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
💊ยาที่ออกฤทธิ์ต่อระบบทางเดินหายใจ💊 (Drugs affecting on respiratory),…
💊
ยาที่ออกฤทธิ์ต่อระบบทางเดินหายใจ💊
(Drugs affecting on respiratory)
:red_flag:
ยาแก้ไอ
ประเภทของยาแก้ไอ
ยาแก้ไอที่ทำให้เสพติด
(Narcotic antitussive)
morphine รวมถึงอนุพันธ์ของmorphine
codeine
กลไกการออกฤทธิ์
กดศูนย์การไอที่ medulla ในสมองโดยตรง
เภสัชจลนศาสตร์
ดูดซึมดีในทางเดินอาหาร
ยาถูกเปลี่ยนแปลงที่ตับและขับออกทางปัสสาวะ
เริ่มออกฤทธิ์ภายใน 15-30 นาที
การใช้ทางคลินิก
ระงับอาการไอแห้ง ไอไม่มีเสมหะ
ขนาดยา
ผู้ใหญ่ 10-20 mg ทุก 6 hr
เด็ก 5-10 mg ทุก 6 hr
ยาแก้ไอที่ไม่ทำให้เสพติด
(Non-narcotic antitussive)
มีฤทธิระงับไอได้น้อยกว่ากลุ่มที่ทำให้ไม่เสพติด แต่ไม่มีฤทธิ์ทำให้เสพติด
dextromethorphan
กลไกการออกฤทธิ์
กดศูนย์การไอที่ medulla ในสมองโดยตรง
ระงับอาการไอที่ระบบประสาทส่วนกลาง
เภสัชจลนศาสตร์
ดูดซึมดีในทางเดินอาหาร
ออกฤทธิ์ภายใน 30 นาทีอยู่ได้นาน 3-5 ชั่วโมง
ถูกเปลี่ยนแปลงที่ตับและขับออกทางปัสสาวะ
ขนาดยา
ผู้ใหญ่ 15-30 mgทุก 6-8 hr
อาการไม่พึงประสงค์
ง่วงนอน คลื่นไส้อาเจียน ท้องผูก
ใช้ขนาดน้อยที่สุด และสั้นที่สุด ระวังฤทธิ์จากการกดการหายใจ
:red_flag:
ยาขับเสมหะ
(Expectorants)
ช่วยเพิ่มปริมาณของสารคัดหลั่งในทางเดินหายใจ
กลไกการออกฤทธิ์
ออกฤทธิ์ระคายเคืองเยื่อบุกระเพาะอาหาร
ออกฤทธิ์กระตุ้นการทำงานของ secretory cells
ของระบบทางเดินหายใจโดยตรง ทำให้น้ำคัดหลั่งเพิ่มขึ้น
ออกฤทธิ์กระตุ้นการทำงานของ secretory cells
ของระบบทางเดินหายใจโดยตรง ทำให้น้ำคัดหลั่งเพิ่มขึ้น
การใช้ทางคลินิก
รักษาอาการไอแบบมีเสมหะ
:red_flag:
ยาละลายเสมหะ
(Mucolytic agents)
กลไกการออกฤทธิ์
เปลี่ยนโครงสร้างของเสมหะ
เพื่อที่จะลดความเหนียวข้นของเสมหะ
การใช้ทางคลินิก
รักษาอาการไอแบบมีเสมหะ
การพยาบาล
ผู้ป่วยที่ได้รับยาละลายเสมหะการให้น้ำอย่างเพียงพอ,ระบายเสมหะ และดูดเสมหะบ่อยๆ
Acetylcysteine
ดูดซึมได้ดีในทางเดินอาหาร
อาการไม่พึงประสงค์
คลื่นไส้อาเจียน น้ำมูกไหล หลอดลมหดตัว
ขนาดยา
ยาผง 100 mg./ซอง ครั้งละ 2 ซอง วันละ 3 ครั้ง
Bromhexine
ดูดซึมได้ดีในทางเดินอาหาร ถูกเปลี่ยนแปลงที่ตับ
และขับออกทางปัสสาวะ
อาการไม่พึงประสงค์
ระคายเคืองต่อระบบทางเดินอาหาร
ขนาดยา
ยาเม็ด 8 mg. วันละ 3-4 ครั้ง
:red_flag:
ยาต้านฮิสตามีนชนิดรับประทาน
(Antihistamine)
ยาต้านฮิสตามีนรุ่นที่ 1 หรือกลุ่มที่ทำให้ง่วง
(First-generation or sedating antihistamines)
กลไกการออกฤทธิ์
H1-receptor antagonist
เภสัชจลนศาสตร์
เมแทบอลิซึมที่ตับ ขับออกทางไต
การใช้ทางคลินิก
แก้แพ้ ลดน้ำมูก คันจากผื่นผิวหนัง
อาการไม่พึงประสงค์
กดระบบประสาทส่วนกลาง ทำให้ง่วงซึม
มีฤทธิ์anticholinergic effect
ยาต้านฮิสตามีนรุ่นที่ 2 หรือกลุ่มที่ไม่ทำให้ง่วง
(Second-generation or non-sedating antihistamines)
กลไกการออกฤทธิ์
H1-receptor antagonist
เภสัชจลนศาสตร์
ออกฤทธิ์ได้นานขึ้น
ผ่านเข้าสู่สมองได้ยาก ทำให้ผลข้างเคียงต่อระบบประสาทน้อยลง
การใช้ทางคลินิก
แก้แพ้ ลดน้ำมูก คันจากผื่นผิวหนัง
อาการไม่พึงประสงค์
กดระบบประสาทส่วนกลางน้อย ง่วงซึมน้อย
มีฤทธิ์anticholinergic effect น้อย
:red_flag:
ยาบรรเทาอาการคัดจมูก
(Nasal decongestants)
กลไกการออกฤทธิ์
ยับยั้งเอนไซม์ adenylyl cyclase ทำให้ยับยั้งการผลิต cAMP ทำให้หลอดเลือดที่เยื่อบุโพรงจมูก หดตัว (vasoconstriction)
การใช้ทางคลินิก
รูปแบบพ่นหรือหยอดจมูก
ออกฤทธิ์เร็ว
แสบจมูก เยื่อบุจมูกแห้ง
รูปแบบรับประทาน
เหมาะสำหรับกรณีที่จำเป็นต้องให้ยามากกว่า 5 วัน
อันตรายต่อผู้ป่วยโรคหลอดเลือดหัวใจตีบ หรือความดันโลหิตสูง
ตัวอย่างยา
Ephedrine
Oxymetazoline
Pseudoephedrine
:red_flag:
ยาที่ใช้ในการรักษาโรคหืด (asthma)และโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง (COPD)
รักษาการหดตัว
ยาขยายหลอดลม (bronchodilators)
ยากระตุ้นระบบประสาทซิมพาเทติก ชนิดอะดรีเนอร์จิก
ยายับยั้งระบบประสาทพาราซิมพาเทติก ชนิดโคลิเนอร์จิก
กล้ามเนื้อเรียบหลอดลมหดตัว (bronchoconstriction)
รักษาการอักเสบ
ยาลดการอักเสบ (anti-inflammatory drugs)
เยื่อบุทางเดินหายใจบวมอักเสบ (airway edema/inflammation)
Adrenergic drugs
Non-selective β-AR agonists
Epinephrine
เภสัชจลนศาสตร์
ออกฤทธิ์เร็วภายหลังฉีดเข้าใต้ผิวหนังหรือการสูดดม
อยู่ได้นาน 60-90 นาที
อาการไม่พึงประสงค์
ความดันโลหิตสูง หัวใจเต้นเร็ว หัวใจเต้นผิดจังหวะ และ muscle tremor
Isoproterenol
เภสัชจลนศาสตร์
มีฤทธิ์ขยายหลอดลมได้ดีมากเมื่อบริหารเข้าสู่ร่างกายโดย
การสูดดมในรูปของ microaerosol จากเครื่องพ่น
อาการไม่พึงประสงค์
ทำให้หัวใจเต้นผิดจังหวะ ซึ่งอาจเป็นสาเหตุของการตายได้
Selective β2-AR agonists
Terbutaline
เภสัชจลนศาสตร์
ดูดซึมจากทางเดินอาหารได้บางส่วน
ออกฤทธิ์ภายในเร็วเวลา 15-30 นาที ฤทธิ์ของยาอยู่ได้นาน 4-6 ชั่วโมง
อาการไม่พึงประสงค์
คลื่นไส้ อาเจียน ปวดศีรษะ
Salbutamol
เภสัชจลนศาสตร์
ออกฤทธิ์ในเวลา 15 นาที
และฤทธิ์ของยาอยู่ได้นาน 4-6 ชั่วโมง
ขนาดยา
ขนาดรับประทาน
2-4 mg วันละ 3-4 ครั้ง
ขนาดยาสูดพ่น
5 mg/ml พ่นยาทางปาก ซ้ำได้ทุก 4 ชั่วโมง
Anticholinergic drugs
กลไกการออกฤทธิ์
ออกฤทธิ์ยับยั้ง muscarinic M3 receptors
ทำให้หลอดลมขยายตัว
เภสัชจลนศาสตร์
ยาอยู่ในรูปของสูดพ่น (Inhaler)
อาการไม่พึงประสงค์
ปากแห้ง คอแห้ง
ปัสสาวะคั่ง
ข้อควรระวัง
ไม่ควรใช้ในผู้ป่วยโรคต้อหิน ต่อมลูกหมากโต
การพยาบาล
หลังพ่นยาควรให้ผู้ป่วยบ้วนปากกลั้วคอแล้วบ้วนทิ้ง
หลังการใช้ยาพ่นสูดทุกครั้ง
ยาลดการอักเสบของทางเดินหายใจ
เป็นยาหลักในการรักษาโรคหืดและโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง
Inhaled corticosteroids (ICSs)
ไม่มีฤทธิ์ในการขยายหลอดลม
กลไกการออกฤทธิ์
ยับยั้งการหลั่ง arachidonic acid จากผนังเซลล์
ยับยั้งการหลั่ง mediators ที่ทำให้เกิดการหอบ
ยับยั้งกระบวนการเกิดการอักเสบและการเคลื่อนที่ของ inflammatory cell มายังบริเวณที่มีการอักเสบ
เภสัชจลนศาสตร์
ให้ได้ทั้งการฉีด การรับประทาน และการให้เฉพาะที่
อาการไม่พึงประสงค์
ชนิดรับประทาน
Systemic side effect
ชนิดสูดพ่น
Local side effect
ป้องกันโดยบ้วนปากภายหลังการพ่นยา
การใช้ทางคลินิก
รักษาหืดหรือปอดอุดกั้นเรื้อรังชนิดเฉียบพลัน
รักษาโรคหืดหรือปอดอุดกั้นเรื้อรังระยะยาว
ควรใช้ยาในรายที่จำเป็น และใช้ขนาดน้อยที่สุดในระยะเวลาสั้นที่สุด
การพยาบาล
ควรให้ยาชนิดรับประทาน พร้อมมื้ออาหาร
เพื่อป้องกันการเกิดแผลในกระเพาะอาหาร
สังเกตอาการที่บ่งบอกถึงการติดเชื้อในร่างกาย
📌
นางสาวอมรทิพย์ มีสีผ่อง ชั้นปี 2 เลขที่ 108