Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
บทที่ 7 การเขียนรายละเอียดในองค์ประกอบของแผนการจัดการเรียนรู้ - Coggle…
บทที่ 7 การเขียนรายละเอียดในองค์ประกอบของแผนการจัดการเรียนรู้
การเขียนส่วนหัวเรื่อง (Heading)
ส่วนหัวเรื่อง เป็นส่วนแรกของแผนการจัดการเรียนรู้เป็นส่วนที่บอกรายละเอียดเบื้องต้นของแผนการจัดการเรียนรู้มีแนวการเขียนดังต่อไปนี้
ระบุระดับชั้นที่สอน
ระบุหัวข้อเรื่อง
ระบุกลุ่มสาระการเรียนรู้
ระบุเวลาที่ใช้จัดการเรียนรู้
ระบุลำดับทีของแผนการจัดการเรียนรู้
ระบุวันที่เดือนปีและช่วงเวลาในการจัดการเรียนรู้
การเขียนจุดประสงค์การเรียนรู้ (Objective)
จุดประสงค์หรือวัตถุประสงค์ คือ ข้อความที่ระบุลักษณะด้านเนื้อหาความรู้ (Knowledge) ด้านคุณธรรมจริยธรรมหรือเจตคติ (Attitude) และด้านทักษะกระบวนการ (Process) ที่ต้องการให้เกิดขึ้นกับผู้เรียนหลังจากที่ได้เรียนรู้เรื่องใดเรื่องหนึ่งการเขียนจุดประสงค์ในแผนการจัดการเรียนรู้มีวิธีการเขียนหลายลักษณะ แต่โดยทั่วไปนิยมเขียนในลักษณะของจุดประสงค์เชิงพฤติกรรมหรือในลักษณะของจุดประสงค์ปลายทางและจุดประสงค์นำทางซึ่งมีรายละเอียดดังต่อไปนี้
จุดประสงค์เชิงพฤติกรรม (Behavioral Objective) จุดประสงค์เชิงพฤติกรรม คือ จุดประสงค์ที่บ่งชี้ถึงพฤติกรรมที่ผู้เรียนสามารถแสดงออกหลังจากที่ได้เรียนรู้ตามแผนการจัดการเรียนรู้ที่ครูกำหนดไว้พฤติกรรมดังกล่าวต้องเป็นพฤติกรรมที่สังเกตเห็นได้อย่างชัดเจนจุดประสงค์เชิงพฤติกรรมที่สมบูรณ์ควรจะประกอบด้วยส่วนสำคัญ 3 ส่วน ได้แก่ สถานการณ์หรือเงื่อนไขที่ครูตั้งขึ้น (Condition) พฤติกรรมของผู้เรียนที่คาดหวังให้แสดงออก (Terminal Behavior) และเกณฑ์บ่งชี้ความสามารถของนักเรียนที่แสดงพฤติกรรม (Criteria)
1.1 สถานการณ์ทีครูดังขึ้นมักจะใช้คำว่า : หลังจากทีเมื่อน่า ....., เมื่อกำหนด......., เมื่อ....... ฯลฯ
1.2 พฤติกรรมของนักเรียนที่ครูคาดหวังให้แสดงออกมา มักจะใช้คำว่า : อธิบาย, บรรยาย, บอก, เขียน, วาด, ชี้, คำนวณ, ตอบ, ทอง, เปรียบเทียบ, สร้าง, ทดลอง, วิเคราะห์ยกตัวอย่าง, สาธิต ฯลฯ คำที่ไม่ควรนำมาใช้ : รู้, เข้าใจ, ซาบซึ้ง, ตระหนัก, จินตนาการ ฯลฯ
1.3 เกณฑ์ของระดับความสามารถของพฤติกรรมที่นักเรียนแสดงออก มักจะใช้คำว่า : ได้ถูกต้อง, ได้ทุกข้อ, ได้ 8 ข้อใน 10 ข้อ, อย่างน้อย 5 ชื่อ, ภายใน 10 นาที ฯลฯ
จุดประสงค์ปลายทางและจุดประสงค์นำทาง
จุดประสงค์ปลายทาง คือ ข้อความที่ระบุถึงสิ่งที่เป็นเป้าหมายสำคัญที่ต้องการให้เกิดขึ้นกับผู้เรียนหลังจากที่ได้เรียนรู้ในแต่ละแผนการจัดการเรียนรู้หรือแต่ละเรื่องลักษณะของจุดประสงค์ปลายทางจะเป็นจุดประสงค์ที่ไม่เฉพาะเจาะจงถึงรายละเอียดของพฤติกรรมทีผู้เรียนแสดงออก
จุดประสงค์นำทาง คือ จุดประสงค์ย่อยที่แตกออกจากจุดประสงค์ปลายทางเพื่อแสดงให้เห็นพฤติกรรมที่คาดหวังให้เกิดขึ้นกับผู้เรียนเมื่อผู้เรียนแสดงพฤติกรรมได้ตามที่กำหนดไว้ ก็จะบรรลุเป้าหมายของจุดประสงค์ปลายทาง จุดประสงค์นำทางนิยมเขียนในรูปแบบของจุดประสงค์เชิงพฤติกรรม
แนวการเขียนจุดประสงค์
เขียนให้เห็นรายละเอียดของพฤติกรรมที่สามารถวัดและสังเกตได้
เขียนด้วยภาษาที่รัดกุมชัดเจนและสื่อความได้ดี
เขียนให้ครอบคลุมทั้งด้านเนื้อหาความรู้ (K) ด้านคุณธรรมจริยธรรมหรือเจตคติ (A) ด้านทักษะกระบวนการ (P)
หากมีจุดประสงค์ข้อเดียวไม่ต้องใส่ลำดับเลขหัวข้อ
เขียนให้สัมพันธ์กับสาระสำคัญ
การเขียนกิจกรรมการเรียนรู้ (Activities)
คุณลักษณะของกิจกรรมการเรียนรู้ที่มีประสิทธิภาพ
สอดคล้องกับจุดประสงค์การเรียนรู้และเนื้อหากิจกรรมการเรียนรู้จะต้องสะท้อนจุดประสงค์การเรียนรู้ที่กำหนดทุกข้อโดยนอกจากจะต้องสร้างเสริมพฤติกรรมและทักษะที่มุ่งเน้นทุกด้านตามจุดประสงค์การเรียนรู้แล้วจะต้องสร้างมโนทัศน์หรือความคิดรวบยอดในสาระการเรียนรู้หรือเนื้อหาที่กำหนดอย่างชัดเจน ครบถ้วน
ฝึกกระบวนการที่สำคัญให้กับผู้เรียนกิจกรรมการเรียนรู้ควรเป็นกิจกรรมที่ฝึกให้ผู้เรียนได้พัฒนาทักษะกระบวนการที่สำคัญซึ่งกระบวนการในที่นี้หมายถึง
การมีขั้นตอนต่าง ๆ ให้ผู้เรียนได้แสดงออกหรือฝึกปฏิบัติโดยใช้ร่างกายความคิดการพูดในการเรียนรู้เพื่อให้เกิดผลการเรียนรู้ คือ ได้ความรู้ความเข้าใจและเจตคติหลังจากทำกิจกรรม
การปลูกฝังให้ผู้เรียนมีความสามารถในการปฏิบัติเป็นขั้นตอนติดตัวไปใช้ในชีวิตจริงดังแนวคิดที่ว่า แทนที่จะให้ปลาเด็กกินทุกวันเราควรฝึกวิธีหาปลาให้กับเขาเพื่อให้เขาสามารถหาปลากินเองได้ตลอดชีวิตจะดีกว่า
กิจกรรมการเรียนรู้โดยทั่วไป คือ การจัดให้ผู้เรียนได้รับประสบการณ์อย่างมีจุดมุ่งหมายผ่านทางประสาทสัมผัสและช่องทางการสื่อสารต่างๆเช่นได้สังเกตอ่านฟังคิดซักถามตอบคำถามอภิปรายทดลองเขียนและลงมือปฏิบัติจริงผลที่เกิดขผลที่เกิดขึ้นคือการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมเกิดคุณสมบัติทางความรู้ความคิดทักษะความสามารถทางการปฏิบัติลักษณะด้านจิตพิสัยต่าง ๆ เช่น เจตคติคุณธรรมจริยธรรมค่านิยมความสนใจความพอใจเป็นต้น
เป้าหมาของกิจกรรมการเรียนรู้ที่เน้นกระบวนการ คือ การสอนที่ครูผู้สอนหลีกเลี่ยงการเป็นผู้บอกความรู้แก่ผู้เรียนโดยตรง แต่จะจัดให้ผู้เรียนได้ทำกิจกรรมกระบวนการเรียนรู้ต่างๆอย่างเหมาะสมกับจุดประสงค์การเรียนรู้ธรรมชาติและวัยของผู้เรียนลักษณะของเนื้อหาวิชาและสภาพสิ่งแวดล้อมในโรงเรียนและชีวิตจริง
กระบวนการที่ครูสามารถนำมาใช้ในการจัดกิจกรรมประกอบด้วย
กระบวนการของศาสตร์ต่างๆเช่นกระบวนการเรียนภาษากระบวนการเรียนคณิตศาสตร์ทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์กระบวนการทางวิชาชีพกระบวนการทางศิลปะดนตรีนาฏศิลป์พลศึกษา เป็นต้น
ทักษะกระบวนการ 9 ขั้นซึ่งจะพัฒนาคุณลักษณะผู้เรียนในด้านการคิดการแก้ปัญหาการปฏิบัติและการมีเจตคติที่ดีต่อการคิดและการปฏิบัติ
กระบวนการเรียนรู้ตามหลักจิตวิทยาเช่นกระบวนการสร้างความคิดรวบยอดบวนการเรียนรู้ความคิดของ Bloom เป็นต้นกระบวน
เหมาะสมกับธรรมชาติและวัยของผู้เรียนผู้เรียน คือหัวใจสำคัญของการจัดกิจกรรมการเรียนรู้เพราะหากไม่มีผู้เรียนแล้วก่อนว่าเป็นอย่างไรเมื่อคัดเลือกกิจกรรมการเรียนรู้จึงจำเป็นต้องคำนึงว่าจะจัดอย่างไรจึงการจัดการเรียนรู้จะไม่เกิดขึ้นครูผู้สอนจึงจําเป็นต้องรู้พื้นฐานของผู้เรียนที่ตนจะสอนจะเหมาะสมกับธรรมชาติวัยความสามารถและความสนใจของผู้เรียนเป็นส่วนรวมและขณะเดียวกันก็จะต้องสนองความแตกต่างระหว่างบุคคลของผู้เรียนด้วย
เหมาะสมกับสภาพแวดล้อมในโรงเรียนและชีวิตจริงสภาพแวดล้อมในที่นี้หมายถึงทั้งในและนอกห้องเรียนในโรงเรียนและในชุมชนครูผู้สอนต้องมีข้อมูลว่ามีวิทยากรท้องถิ่นหรือแหล่งวิทยาการใดบ้างที่จะใช้ได้เพราะอาจมีกิจกรรมบางอย่างที่ครูผู้สอนต้องการนำมาใช้ แต่ทำไม่ได้เพราะขาดแหล่งวิทยาการที่สำคัญ ๆ หรือครูผู้สอนมีเวลาและสถานที่เหมาะสมในการจัดกิจกรรมแต่ละเรื่องเพียงใดครูผู้สอนควรออกแบบกิจกรรมการเรียนรู้ที่สอดคล้องกับสภาพของห้องเรียนโรงเรียนและชุมชนโดยพยายามใช้ประโยชน์จากสิ่งที่มีอยู่แล้วให้มากที่สุดเช่นหัวข้อที่กำหนดในการทำรายงานการศึกษาค้นคว้าโครงงานหรือชิ้นงานก็ควรเป็นหัวข้อเกี่ยวกับท้องถิ่นหรือกิจกรรมที่เกี่ยวข้องและเป็นประโยชน์ต่อผู้เรียนช่วยให้ผู้เรียนได้ค้นพบความถนัดความสามารถและความสนใจเพื่อพัฒนาตนเองทั้งทางด้านวิชาการการประกอบอาชีพการดำรงตนในสังคมและบุคลิกภาพส่วนตน
เน้นผู้เรียนเป็นสําคัญการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ควรเป็นกิจกรรมที่เปิดโอกาสให้ผู้เรียนได้เข้าร่วมในการจัดกิจกรรมการเรียนรู้อย่างทั่วถึงและมากที่สุดเท่าที่จะทำได้การที่ผู้เรียนมีบทบาทเป็นผู้กระทำในการดำเนินกิจกรรมการเรียนรู้จะช่วยให้ผู้เรียนเกิดความพร้อมและกระตือรือร้นที่จะเรียนอย่างมีชีวิตชีวากิจกรรมการเรียนรู้ที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญคือกิจกรรมที่มีลักษณะดังนี้
ส่งเสริมให้ผู้เรียนค้นพบและสร้างความรู้ด้วยตนเอง (Construct) โดยค้นคว้าหาความรู้จากแหล่งต่างๆทำความเข้าใจสร้างความหมายของสาระข้อความรู้ให้แก่ตนเองค้นพบความรู้ด้วยตนเอง
ส่งเสริมให้ผู้เรียนได้คิดทำและแสดงออก (Performance) เพื่อแก้ปัญหาหรือสร้างผลงาน
3.ส่งเสริมให้ผู้เรียนมีปฏิสัมพันธ์กับเพื่อหรือกลุ่มกันแลกเปลี่ยนข้อมูลความรู้ความคิดและประสบการณ์แก่กันและกันให้มากที่สุดเท่าที่จะทำได้
4.ส่งเสริมให้ผู้เรียนเรียนรู้และปฏิบัติอย่างมีขั้นตอนหรือเป็นกระบวนการ (Process)
ส่งเสริมให้ผู้เรียนมีผลงานจากการปฏิบัติ (Product)
ส่งเสริมให้ผู้เรียนมีส่วนร่วมในการประเมินตนเองและเพื่อน (Assessment)
ส่งเสริมให้ผู้เรียนได้นำความรู้ไปใช้ประโยชน์ (Application)
วิธีการวิเคราะห์และแปลกิจกรรมการเรียนรู้ที่เรียนเป็นสำคัญ
รวมคะแนนในบรรทัดสุดท้ายช่องขวาสุดของตาราง
นำคะแนนรวมมาคำนวณหาค่าร้อยละโดยใช้สูตร x 100 คะแนนรวม หารจำนวนข้อในแบบประเมิน
แปลผลจากค่าร้อยละที่คำนวณ
ร้อยละ 60-69 อยู่ในระดับใช้ได้
ร้อยละ 70-79 อยู่ในระดับดี
ต่ำกว่าร้อยละ 60 อยู่ในระดับปรับปรุง
ร้อยละ 80-100 อยู่ในระดับดีเยี่ยม
กิจกรรมการเรียนรู้คือสภาพการเรียนรู้ที่กำหนดขึ้นเพื่อนำผู้เรียนไปสู่เป้าหมายหรือจุดประสงค์การเรียนรู้ที่กำหนดการออกแบบกิจกรรมการเรียนรู้ที่เหมาะสมสอดคล้องกับจุดประสงค์การเรียนรู้เนื้อหาและสภาพแวดล้อมการเรียนรู้ด้านต่างๆจึงเป็นความสามารถและทักษะของครูผู้สอนมืออาชีพในการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ที่มีประสิทธิผลกิจกรรมการเรียนรู้ควรมีลักษณะดังนี้
ฝึกกระบวนการที่สำคัญ
เหมาะสมกับวัยธรรมชาติและวัยของผู้เรียน
เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ
เหมาะสมกับสภาพแวดล้อมในห้องเรียน โรงเรียนและชีวิตจริง
สอดคล้องกับจุดประสงค์การเรียนรู้และเนื้อหา
แนวการเขียนกิจกรรมการเรียนรู้
แนวการเขียนกิจกรรมการเรียนรู้มีแนวการเขียนดังต่อไปนี้
เขียนโดยระบุให้รู้ว่ากิจกรรมการเรียนรู้แต่ละขั้นใครเป็นผู้มีบทบาทผู้เรียนครูผู้สอนหรือทั้งผู้สอนและผู้เรียนร่วมกันกระทำเป็นต้น
ไม่ควรระบุรายละเอียดของคำพูดทั้งคำพูดของของผู้สอนและผู้เรียน
เขียนเป็นข้อตามลำดับขั้นตอนของการจัดการเรียนรู้หรือเขียนโดยแบ่งเป็นขั้น ได้แก่ ขั้นนำเข้าสู่บทเรียนขั้นดำเนินการสอนและขั้นสรุปบทเรียนโดยเขียนเป็นข้อเรียงตามลำดับขั้นตอนของการจัดการเรียนรู้ในแต่ละขั้นหากขั้นขั้นใดมีกิจกรรมเดียวไม่ต้องใส่เลขลำดับหัวข้อ
เขียนให้สอดคล้องกับจุดประสงค์การเรียนรู้และเนื้อหาวิธีการและการปฏิบัติ
การเขียนวิธีวัดและประเมินผลการเรียรู้ (Assessment)
การเรียนรู้ (Assessment) การวัดและประเมินผลการเรียนรู้เป็นการกระทำเพื่อตรวจสอบว่าผู้เรียนเกิดการเรียนรู้ตามจุดประสงค์การเรียนรู้ที่กำหนดไว้หรือไม่การวัดเป็นการรวบรวมข้อมูลโดยใช้เครื่องมือและวิธีการต่างๆเช่นการสังเกตการสัมภาษณ์การสอบถามการตรวจผลงานและการทดสอบเป็นต้นส่วนการประเมินผลเป็นการกำหนดค่าหรือตัดสินสิ่งที่วัดเช่นผ่านไม่ผ่านดี-ปานกลางอ่อนหรือกำหนดค่าเป็นระดับ 4 3 2 1 0 เป็นต้นมีแนวการเขียนดังต่อไปนี้
ระบุวิธีการวัดและประเมินผลการเรียนรู้ว่าจะใช้วิธีการใดบ้าง
ระบุเนื้อหาที่ต้องการวัดและประเมินผล
ระบุวิธีการวัดและประเมินผลการเรียนรู้ให้สอดคล้องกับจุดประสงค์การเรียนรู้
การเขียนเนื้อหา (Content)
เนื้อหาเป็นองค์ประกอบที่ทำให้ครูผู้สอนเห็นภาพของสิ่งที่จะต้องสอนโดยรวมอาจประกอบด้วยทฤษฎีหลักการวิธีการขั้นตอนหรือแนวปฏิบัติการระบุเนื้อหาในแผนการจัดการเรียนรู้มีแนวการเขียนดังต่อไปนี้
กำหนดเนื้อหาของการจัดการเรียนรู้แต่ละครั้งให้เหมาะสมกับระยะเวลาวัยและความสามารถของผู้เรียน
เขียนเนื้อหาแบบย่อโดยสรุปเป็นหัวข้อหรือเป็นประเด็นหากมีเนื้อหามากให้ทำเป็นใบความรู้ระบุไว้ในภาคผนวกท้ายแผนการจัดการเรียนรู้
เขียนให้สอดคล้องกับสาระสำคัญและจุดประสงค์การเรียนรู้
เขียนเนื้อหาที่จะให้ผู้เรียนเรียนรู้ไว้ตามลำดับหากแบ่งเป็นหัวข้อย่อยได้ควรแบ่งเพื่อความชัดเจน
การเขียนสาระสำคัญ (Concept)
สาระสำคัญ คือ ข้อความที่เขียนเพื่อระบุให้เห็นแก่นหรือข้อสรุป
ที่ต้องการให้เกิดขึ้นกับผู้เรียนหลังจากการเรียนรู้เรื่องใดเรื่องหนึ่งทั้งด้านเนื้อหาความรู้ด้านทักษะหรือด้านเจตคติซึ่งขึ้นอยู่กับลักษณะเหมาะของเรื่องที่นำเสนอ
สาระสำคัญเป็นคำที่ใช้ในความหมายเดียวกับสังกัปความคิดรวบยอด มโนทัศน์และมโนมติขึ้นอยู่กับหน่วยงานหรือความนิยมใช้มีแนวในการเขียนดังต่อไปนี้
เขียนในลักษณะความเรียงหรือเขียนเป็นข้อในกรณีที่จัดการเรียนรู้ครั้งนั้นมีมากกว่า 1 สาระสำคัญ
เขียนในลักษณะของการสรุปเนื้อหาความรู้ทักษะหรือเจตคติที่เป็นเป้าหมายด้วยภาษาที่รัดกุมและชัดเจน
การจัดการเรียนรู้ในระดับชั้นต้น ๆ ควรมีสาระสำคัญเดียวในการเรียนรู้ครั้งหนึ่ง
การเขียนสื่อการเรียนรู้ (Material & Media)
สื่อการเรียนรู้คือสิ่งที่เป็นตัวกลางที่ช่วยให้ผู้เรียนเกิดการเรียนรู้ได้อย่างมีประสิทธิภาพมีแนวการเขียนดังต่อไปนี้
ระบุชนิดและรายละเอียดของสื่อการเรียนรู้ เช่น รูปภาพยุงลายแผนภูมิเพลงคุณธรรมสี่ประการแถบบันทึกภาพและเสียงเรื่องชีวิตในบ้าน เป็นต้น
กรณีที่เป็นสื่อที่ใช้เพื่อทำกิจกรรมเป็นรายกลุ่มหรือรายบุคคลให้ระบุจำนวนชิ้นต่อกลุ่มหรือต่อรายบุคคล
ระบุเฉพาะสื่อที่ใช้จริงในการจัดการเรียนรู้
ไม่ควรระบุสิ่งที่มีอยู่แล้วอย่างถาวรในห้องเรียนว่าเป็นสื่อการเรียนรู้เช่นกระดานดำชอล์กดินสอปากกา เป็นต้น
ระบุสื่อที่สอดคล้องกับกิจกรรมการเรียนรู้