Please enable JavaScript.

Coggle requires JavaScript to display documents.

พยาธิวิทยาสิ่งแวดล้อม Environment pathology - Coggle Diagram

- - - - โรงโม่หินหรือระเบิดหิน
      - การผลิตกระเบื้องและอิฐทนไฟ หรือผงแร่อโลหะ
      - การขัดผิวผลิตภัณฑ์เซรามิก
      - การพ่นทรายเพื่อกัดสนิมโลหะ หรือการแกะสลักกระจก
      - การเลื่อย ตัดแต่ง หรือขัดหิน เพื่อนำไปใช้งาน เช่น ทำวัสดุปูพื้น ทำครก ตกแต่งสวน ป้ายหลุมศพ เป็นต้น
      - การขุดเจาะพื้นดินที่มีหินเป็นองค์ประกอบเพื่อทำเหมืองแร่ ขุดอุโมงค์
    - - ผู้ป่วยจะมีอาการหอบเหนื่อยเวลาออกแรงเป็นมากขึ้นเรื่อย ๆ ในเวลาเป็นเดือนหรือเป็นปี ส่วนใหญ่จะมีอาการไอเรื้อรังและมีเสมหะมากร่วม
  - - - จามและมีน้ำมูก, เยื่อจมูกและคอหอยส่วนจมูก (nasopharynx) อักเสบ บวมแดง และมีเสมหะในคอ
      - แน่นหน้าอก หายใจขัด, มีเสียงหายใจหวีดหวือ (อาการต่าง ๆ จะรุนแรงในคนที่เป็นโรคหืด)
      - อาการต่าง ๆ ดีขึ้น เมื่อหยุดงานสุดสัปดาห์ และเมื่อมีโอกาสพักงาน เช่น พักร้อน
      - เจ็บตา, ตาแดง
  - - - ผ้าเบรค และผ้าคลัช
      - การรื้อถอนอาคาร สิ่งก่อสร้าง หรืออุปกรณ์อื่น ๆ ที่มีฉนวนกันความร้อน
      - กระเบื้องมุงหลังคา ท่อซีเมนต์ และวัสดุที่ผสมฉนวนกันความร้อน
  - - - อาการปวดศีรษะเป็นอาการที่พบบ่อยที่สุดในผู้ป่วยได้รับพิษทั้งเฉียบพลันและเรื้อรัง อาการอื่นๆที่ไม่ค่อยชัดแจ้งได้แก่ มึนงง อ่อนเพลีย ตามัว หลงๆลืม และ หายใจขัดผู้ป่วยอาจมีอาการคลื่นไส้ อาเจียน ปวดศีรษะ ครั่นเนื้อครั่นตัว อ่อนเพลีย ไม่มีแรง แน่นทรวงอก ใจสั่น
  - - - มีอาการ แน่นอก ไอ จาม หายใจสั้นๆ
      - อาการดีขึ้นหลังหยุดงาน พักผ่อน
      - การสูบบุหรี่กระตุ้นให้อาการกำเริบมากขึ้น
  - - - การจราจร
      - การเผา
      - อุตสาหกรรม
      - ครัวเรือน
    - - ความกดอากาศ
      - ความชื้นในอากาศ
      - สภาพอากาศ
      - แหล่งกำเนิด
      - ขนาดของฝุ่น
  - - - อาการเรื้อรัง
        
        สีผิวหนังเข้มขึ้น (Hyper pigmentation)
        
        หยาดฝนบนถนนฝุ่น (raindrop on the dusty road)
        
        ฝ่ามือฝ่าเท้ามีตุ่มแข็ง (keratotic papule) หรือตุ่มคล้ายตาปลา (corn-like papule)
        
        ชาปลายมือปลายเท้า
        
        อาการปวด บวม ที่เท้าทั้งสองข้าง
        
        ภาวะเลือดจาง
        
        อาจพบเยื่อบุจมูกอักเสบ และผนังกั้นโพรงจมูกทะลุ
      - อาการต่อระบบต่างๆ
        
        ระบบการหายใจ ได้แก่ คอหอยอักเสบ กล่องเสียงอักเสบ
        
        ระบบประสาท มีอาการปวดศีรษะ เวียนศีรษะ เพ้อคลั่ง ชัก หมดสติ
        
        ระบบปัสสาวะ มีปัสสาวะออกน้อย มีภาวะหลอดไตตาย (tubular necrosis)
        
        ระบบทางเดินอาหาร ได้แก่ อาการปวดท้องรุนแรง คลื่นไส้ อาเจียนและท้องเดิน
        
        ระบบโลหิต อาจพบภาวะเลือดจาง
  - - - ทันทีหลังกิน: อาเจียน
      - เป็นชั่วโมงหลังกิน: ถ่ายเหลว ปวดท้อง เจ็บในปากและมีแผลในปากและคอ
      - 1-4 วันหลังกิน: ไตวาย ตับอักเสบ ความดันโลหิตต่ำ และชีพจรเร็ว
      - 1-2 สัปดาห์หลังกิน: ไอ ไอเป็นเลือด มีน้ำในเยื้อหุ้มปอด (pleural effusion)มีพังผืดในปอด (lung fibrosis) และการทำงานของปอดลดลง ผู้ป่วยยังมีโอกาสรอดชีวิต แต่ผู้ป่วยส่วนใหญ่เสียชีวิตภายใน 2-3 สัปดาห์เนื่องจากการหายใจล้มเหลว
  - - - อาการเฉียบพลัน
        
        Erethism ซึ่งประกอบด้วยอาการสามอย่าง คือ เหงือกอักเสบสั่นและอารมณ์ไม่สมดุลย์ ซึ่งอาจพบร่วมกับ อาการแยกตัว ขี้อาย วิตกกังวล ไม่มีสมาธิ ซึมเศร้าอยู่ไม่สุข เป็นต้น
        
        การสัมผัส elementary mercury จำนวนมากทำให้มีอาการทางระบบประสาท ได้แก่ การเห็นภาพหลอน เพ้อ และมีแนวโน้มที่จะฆ่าตัวตาย
      - อาการเรื้อรัง
        
        การสัมผัสเป็นระยะเวลานานจะทำให้เกิดอาการ acrodynia หรือ pink disease ซึ่งเป็นภาวะภูมิไวเกินต่อปรอท จะมีการบวมแดง และหนาตัวของฝ่ามือฝ่าเท้า และมีอาการเจ็บที่ปลายมือ
      - โรคมินามาตะ
  - - - ผลที่ Muscarinic receptor ทำให้เกิด กลุ่มอาการที่เรียกว่า Muscarinic cholinergic toxidrome
      - Salivation and Small pupils,
      - Lacrimation
      - Urination
      - Diarrhea and Diaphoresis
      - Gastrointestinal distress
      - จำง่ายๆ คือ SLUDGE
      - Emesis
  - - - ภายใน 24 ชั่วโมงแรกหลังกินยา: ส่วนใหญ่มีอาการคลื่นไส้ อาเจียน เหงื่อออก เบื่ออาหารในระยะสั้นๆ เท่านั้น ผู้ป่วยบางรายอาจจะไม่มีอาการเลย
      - 24-48 ชั่วโมงหลังกินยา:ไม่มีอาการอะไร แต่ตรวจพบมีเอนไซม์ transaminase เริ่มสูงขึ้น
      - หลังจาก 48 ชั่วโมง: ผู้ป่วยจะเริ่มมีอาการของตับอักเสบ คือ คลื่นไส้ เบื่ออาหารอีกกครั้ง ในรายที่ไม่รุนแรงก็จะทุเลาลงในเวลาต่อมา
    - - N- acetylcysteine (NAC) จะเป็นตัวเสริมให้ตับมี glutathione เพียงพอที่จะทำลาย NAPQI
  - - - จากนั้นผู้ป่วยจะเริ่มมีอาการกระวนกระวายสับสน หัวใจเต้นเร็ว ช่วงแรก pH จะเป็นแบบ respiratory alkalosis
      - 12 ชั่วโมง ร่างกายจะมีการสูญเสีย bicarbonate และ potassium เมื่อภาวะ metabolic acidosis
      - 24 ชั่วโมง ผู้ป่วยจะมีอาการซึม ชัก และ coma ในเวลาต่อมา ผู้ป่วยบางรายจะมีภาวะเลือดออกทั้งจาก platelet dysfunction และ coagulopathy
      - อาจจะมีอาการปวดท้อง คลื่นไส้ อาเจียน จากการระคายต่อเยื่อบุผนังลำไส้
- - - - ปวดหลัง กล้ามเนื้อหดเกร็ง อาเจียน
      - กระสับกระส่าย หรือตื่นตกใจ หงุดหงิด
      - ผู้ป่วยจำนวนน้อยบางรายมีอาการปอดบวมน้ำ ความดันโลหิสูง
      - และหัวใจล้มเหลว
    - - ใช้ผักบุ้งทะเลซึ่งชอบขึ้นอยู่แถวชายหาดที่มีแมงกะพรุน ขยี้กับน้ำส้ม สายชูความเข้มข้น 5% ประคบผิวหนังบริเวณที่โดนพิษแล้วห่อด้วยผ้าขาวบาง ทิ้งไว้ 30-60 นาที อาการระคายจะค่อยๆดีขึ้น ข้อสำคัญผักบุ้งทะเลต้องสะอาด
      - ล้างบริเวณที่ถูกต่อยด้วยน้ำส้มสายชู (ไม่เจือจาง)
  - - - งูที่ผลิตพิษต่อระบบประสาท (neurotoxin) ได้แก่ งูเห่าไทย (Cobra, Naja kaouthia) งูเห่าพ่นพิษ (Spitting cobra, Naja siamensis) งูจงอาง (King cobra, Ophiophagus hunnah) งูสามเหลี่ยม (Banded krait, Bungarus fasciatus) งูทับสมิงคลา (Malayan krait, Bungarus candidus)
      - งูที่ผลิตพิษต่อระบบเลือด (hematotoxin) ได้แก่ งูแมวเซา (Russell’s viper, Daboia russelli) งูกะปะ (Malayan pit viper, Calloselasma rhodostoma) งูเขียวหางไหม้ (Green pit viper, Trimeresurus spp.)
      - งูที่ผลิตพิษต่อระบบกล้ามเนื้อ (myotoxin) ได้แก่ งูทะเล ทำให้เกิด rhabdomyolysis
      - อื่นๆ เช่น กลุ่มงูพิษเขี้ยวหลัง เช่น งูปล้องทอง งูลายสาบคอแดง งูหัวกระโหลก ฯลฯ ซึ่งมีพิษอ่อน
    - - พยายามให้บริเวณที่ถูกงูกัดเคลื่อนไหวน้อยที่สุด โดยเฉพาะอวัยวะส่วนที่ถูกงูกัด จะชะลอการซึมของพิษงูเข้าสู่ร่างกายได้
      - ล้างแผลด้วยน้ำสะอาด ห้ามกรีด ตัด ดูด จี้ไฟ หรือพอกยาบริเวณแผลที่ถูกงูกัด เนื่องจากอาจทำให้มีการติดเชื้อได้ และการดูดแผลงูกัด อาจเกิดอันตรายร้ายแรงต่อผู้ดูด
      - ใช้เชือกรัดเหนือแผลอาจเกิดเนื้อตายมากขึ้น อาจทำ pressure immobilization bandage
- - - - กระสับกระส่ายรุนแรง
      - สับสนและไม่มีสมาธิเป็นช่วงๆ
      - มีอาการสั่น
      - ไม่รู้สถานที่
      - เห็นภาพหลอนตลอดเวลา
      - มีชีพจรเต้นผิดจังหวะ หายใจเร็ว ชีพจรเต้นเร็ว และความดันสูง
      - เหงื่อออกทั่วตัว
  - - - ทาร์ (Tar) มีลักษณะคล้ายน้ำมันดิน เกิดจากการเผาไหม้ของใบยาสูบ
        มีสารเบนโซพัยรีน (benzopyrine) ซึ่งเป็นสารก่อมะเร็ง
      - คาร์บอนมอนอกไซด์
      - นิโคตินจะเข้าสู่สมองภายใน 10 - 15 วินาทีหลังการสูบ และมีค่าครึ่งชีวิต (half-life) ราว 2 ชั่วโมง
      - ไนโตรเจนไดออกไซด์ (Nitrogen dioxide) เป็นสาเหตุของโรคถุงลมปอดโป่งพอง ทำลายเยื่อบุหลอดลมส่วนปลายและถุงลม ทำให้ผนังถุงลมโป่งพอง และถุงลมลดจำนวนลง
      - แอมโมเนีย (Ammonia) มีฤทธิ์ระคายเคืองเนื้อเยื่อ ทำให้แสบตา แสบจมูก หลอดลมอักเสบ ใช้ในขบวนการผลิตเพื่อให้นิโคตินถูกดูดซึมผ่านปอดเร็วขึ้น
      - ไซยาไนด์ (Cyanide) ซึ่งปกติใช้เป็นยาเบื่อหนู
    - - หญ้าดอกขาว
      - Amitryptyline
      - Nortryptyline
      - Bupropion
  - - - Overdose triad ของอาการ opiate overdose คือ coma, pinpoint pupils และ respiratory depression นอกจากนี้ควรตรวจดูรอยเข็มฉีดยา
    - - ผู้เสพมีความกระปรี้กระเปร่า สดชื่น ไม่รู้สึกหิวอาหาร ไม่รู้สึกเจ็บปวดหรือเมื่อยเนื้อเมื่อยตัว แต่หากอากาศครึ้มฟ้าครึ้มฝนเมื่อไร จะเกิดการหนาวสั่นคล้ายกับจะเป็นไข้
    - - หากเสพไปนาน ๆ จะพบว่าผิวของผู้เสพมีความคล้ำลงจนดูเหมือนผิวแห้ง มีอาการท้องผูก อุจจาระแข็งเป็นก้อนเล็ก ๆ ทำให้ถ่ายยากกว่าปกติ นอนไม่หลับ คลื่นไส้อาเจียนจากอาการเมาใบกระท่อม
    - - สมองช้า
      - อารมณ์แปรปรวน
      - หน้าหมอง สิวเห่อ เกิดริ้วรอยก่อนวัย
      - ซูบผอม
      - ปากแห้ง
      - เสื่อมสมรรถภาพทางเพศ
    - - พูดมากตื่นเต้นง่าย มือสั่น คลื่นไส้ ความดันเลือดสูง หัวใจเต้นเร็วและแรง เหงื่อออกมาก กลิ่นตัวแรง ปากและจมูกแห้ง หน้ามัน ไม่ง่วง ทำงานได้นานกว่าปกติ รูม่านตาเบิกกว้าง
        เสพนานจะมีอาการคลุ้มคลั่ง
    - - หวาดระแวง วิตกกังวล มีอาการประสาทหลอน บางรายเพ้อ คลุ้มครั่ง อาจเป็นบ้า
    - - พิษระยะเฉียบพลัน หลังเสพประมาณ 15-20 นาที ผู้เสพจะตื่นเต้น ร่าเริง ต่อมาจะมีอาการเมา พูดจาอ้อแอ้ (แม้ไม่มีกลิ่นสุรา) ความคิดสับสนควบคุมตัวเองไม่ได้
      - พิษเรื้อรัง การเสพสารระเหยต่อเนื่องนานๆ เซลล์อวัยวะต่างๆ จะถูกทำลาย เกิดโรคต่างๆ ตามมา โดยเฉพาะจะทำลายเซลล์สมอง ทำให้เป็นโรคสมองฝ่อถาวร
- - - - คนงานเหมืองแร่ยูเรเนียม
      - ผู้ปฏิบัติงานในโรงไฟฟ้าปฏิกรณ์นิวเคลียร์
      - บุคลากรทางทหาร
      - ผู้ปฏิบัติงานที่เกี่ยวข้องกับการใช้เครื่องฉายรังสีในทางการแพทย์ เช่น นักรังสีเทคนิคและผู้ช่วยทันตแพทย์และผู้ช่วยแพทย์
      - รังสีแพทย์
  - - - ผู้ที่ทำงานเกี่ยวกับห้องเย็น เช่น สะพานปลา ห้องเก็บเนื้อ ชาวประมง
      - ผู้ที่ทำงานเกี่ยวกับน้ำแข็งแห้ง
      - คนทำน้ำแข็ง
    - - Chilblains (Pernio): เริ่มด้วยผิวหนังแดง คัน จากการอักเสบเนื่องจากความเย็นถ้ายังรับสัมผัสต่อไปจะกลายเป็น chronic pernio หรือ blue toes
      - Immersion Foot
      - Frostbite: มีการแข็งของผิวหนังส่วนที่ปกคลุมได้แก่ผิวหนังและเนื้อเยื่อชั้นใต้ผิวหนังทำให้เกิดอาการชา เจ็บแปลบ หรือคัน ผิวหนังจะเป็นสีเทาขาว
      - การรู้สติลดลง พูดลิ้นรัว กระวนกระวายการเคลื่อนไหวที่ต้องการความละเอียดเสียไป มีอาการอ่อนแรงทั้งตัวและทำอะไรเชื่องช้าลง ปัสสาวะบ่อยผิวหนังดูบวม และเย็น ถ้าเป็นมากขึ้นความจำจะเลวลง นั่งเฉย ไม่มีตัวสั่น
  - - - ชาวประมงที่มีการดำน้ำ
      - ผู้ที่ต้องทำงานในบรรยากาศความดันสูง (Caisson operations) เช่น คนงานก่อสร้างที่ต้องทำงานใต้น้ำ ผู้ทำงานในอุโมงค์ เป็นต้น
      - นักประดาน้ำ
    - - การบาดเจ็บจากแรงดันอากาศที่หูส่วนกลางและไซนัส ปอดฉีกขาด (burst lung) การอุดตันของเส้นเลือดไปเลี้ยงสมอง (cerebral air embolism) การเจ็บป่วยจากการเปลี่ยนความดันอากาศ(decompression sickness) พิษจากก๊าซออกซิเจน (ในกรณีที่มีการใช้ก๊าซออกซิเจนในขณะที่มีการปรับเปลี่ยนความดันอากาศ ) และภาวะกระดูกตายจากความดันที่ผิดปกติ (dysbaric osteonecrosis)