Please enable JavaScript.

Coggle requires JavaScript to display documents.

ระบบประสาทเด็ก - Coggle Diagram

- - - - ลักษณะการชักมักแสดงออกในรูปของการชักทั้งตัว โดยมากเป็นชนิดเกร็งแข็ง แล้วตามด้วยการกระตุกแขน ขา ทั้งสองข้าง
        
        ระยะเวลาประมาณ 2-3 นาทีเป็นส่วนใหญ่ แต่บางคนอาจชักได้นานถึง 10 นาที หลังจากหยุดชักแล้วมักมีอาการซึม
        
        ในเด็กที่ชักนานเกิน 15 นาที มักบ่งบอกถึงสาเหตุของการชักว่าน่าจะมาจากการติดเชื้อ หรือมีภาวะเกิดพิษขึ้นในร่างกาย
        
        อาการชักมักจะเกิดขึ้นเมื่อมีไข้ขึ้นสูงในเวลารวดเร็ว โดยเฉพาะถ้าไข้สูงเกิน 39 องศาเซลเซียส
    - - : เป็นอาการชักที่เกิดในเด็กอายุ 3 เดือนถึง 5 ปี
        
        : พบร่วมกับมีไข้ อาการไข้ไม่ได้เกิดจากการติดเชื้อในระบบประสาท
        
        : แต่หากชักโดยไม่มีไข้ หรือเคยเป็นลมบ้าหมู มาก่อนจะไม่ใช่ FC
    - - ประวัติการคลอด
        
        การตรวจร่างกาย
        
        ตรวจทางระบบประสาท
        
        น้ำไขสันหลัง
        
        ห้องปฏิบัติการ
        
        EEG
    - - ระยะที่กำลังมีอาการชัก : ทำให้หยุดชักเร็วที่สุด ให้ diazepam 0.3-0.5 มล./กก./ครั้ง
        ซ้ำได้ทุก 15 นาที ยา Diazepam 5 mg/cc (1 ampul = 2 cc)
        
        ระยะหลังจากหยุดอาการชัก :
        แพทย์จะหาสาเหตุโดยการซักประวัติตรวจร่างกาย เพื่อหาแนวทางป้องกัน
        
        ถ้าเด็กเคยชักจากไข้สูง ทุกครั้งที่มีไข้ ควรให้เด็กกินยากันชัก
        Phenobarbital ร่วมกับยาลดไข้
        
        ถ้าเด็กเคยชักมากกว่า 3 ครั้ง ให้กินยากันชักติดต่อกันอย่างน้อย 2 ปี แล้วจึงค่อยๆ ลดยาลงจนหยุดยาในระยะเวลา 6 เดือน และให้ยาจนพ้น อายุ 5 ปี เพื่อป้องกันลมบ้าหมู
    - - การรักษาเบื้องต้น
        
        นอนตะแคงศีรษะต่ำ คลายเสื้อผ้าที่รัด ดูทางเดินหายใจ
        
        ไม่ใช้ช้อน หรือวัสดุใดๆ งัดปาก
        
        เช็ดตัวลดไข้
        
        ถ้าชักนาน > 5 นาที พิจารณาให้ diazepam 0.3 มก./กก.
        ทางหลอดเลือดดำหรือ 0.5 มก./กก. ทางทวารหนัก ขนาดสูงสุดไม่เกิน 10 มก
      - การให้ยากันชัก กรณี ต่อไปนี้
        
        ชักครั้งแรกในเด็กที่มีอายุ < 1 ปี
        
        มีความผิดปกติของระบบประสาทและพัฒนาการ
        
        ลักษณะชักแบบ complex febrile convulsion
        
        มีประวัติการชักโดยไม่มีไข้ในครอบครัว
        
        มีการชักมากกว่า 3 ครั้ง ให้กินยาติดต่อกันอย่างน้อย 2 ปี แล้วค่อย ๆ
        ลดยาลงจนหยุดยาในระยะ 6 เดือน ในรายที่ชักรุนแรง อาจต้องให้ยาจนอายุ 5 ปี เพื่อป้องกันไม่ให้เป็นลมบ้าหมูภายหลัง
    - - แบบแผนการหายใจไม่มีประสิทธิภาพ
      - อุณหภูมิร่างกายเปลี่ยนแปลงสูงมาก
      - อาจเกิดภาวะชักซ้ำจากไข้สูง
      - มารดาขาดความรู้เกี่ยวกับการดูแลบุตร
  - - - เป็นกลุ่มอาการที่เกิดจากความผิดปกติของระบบประสาทส่วนกลาง
    - - Genetic factor 4. Prenatal factor
        
        Abnormality factor 5. Infection
        
        Antenatal factor 6. Anoxia หรือHyperthermia
    - - มีการปล่อยกระแสไฟฟ้าจำนวนมากผิดปกติรบกวนการทำหน้าที่ปกติของสมอง
    - - Preictal period
        
        1.1 Seizure prodome – อารมณ์เปลี่ยนแปลง หงุดหงิด
        
        1.2 Aura – ปวดศรีษะ มึนงง ปวดท้อง หาวบ่อย
        
        Postical period
    - - ซักประวัติ อาการ
      - EEG
      - CT Scan
      - MRI
    - - ให้ยากันชักสม่ำเสมอทุกวัน
      - ให้ทานอาหารไขมันสูง (Ketogenic diet)
      - เลี่ยงสิ่งที่ทำให้ชัก
      - พิจารณาผ่าตัดหากไม่ตอบสนองต่อยากันชัก
      - Vagal nerve stimulation
- - - - น้ำไขสันหลังถูกสร้างจากโครอยด์ เพลกซัส (choroid plexus) ซึ่งอยู่ในเวนติเคิลทั้ง สามแห่ง เวนตริเคิลด้านข้าง (lateral ventricle) เวนตริเคิลที่ 3 (trird ventricle) แลเวนตริเคิลที่ 4 (forth ventricle) น้ำไขสันหลังส่วนใหญ่ถูกสร้างจาก เวนตริเคิลด้านข้างไหลผ่านช่องมอนโร (foramen of monro) เข้าสู่เวนตริเคิล ที่ 3 เวนตริเคลิ ที่ 4 และออกสู่ชั้นสับอะรัฆนอยด์ โดยผ่านทางช่องลัซคา (foramen of Luschka( ผ่านช่องมาเจนตี (froamen of Magendie) และซีสเตอนา แมกนา (cisterna magna)
    - - Non - communicating hydrocephalus
        
        Communication Hydrocephalus
        
        dural venous sinus บกพร่อง
    - - ศีรษะโตมาก หนังศีรษะบาง และเห็นเส้นเลือดได้ชัดเจน กระหม่อมโป่งตึง หน้าผากกว้าง รอยต่อของแผ่นกระโหลกศีรษะจะแยกออกจากกันและคลำได้, setting sun sign,Macewen’s sign, มี Reflex และ Tone ของขาทั้ง 2 ข้างไว
    - - -ประวัติ อาการและอาการแสดง, HC
        
        transillumination test
        
        X-ray skull
        
        ventriculography
        
        computerized axial tomotraphy
        
        subdural tap
    - - การเจาะหลังร่วมกับใช้ยา นิยมทำShunting ร่วม การทำผ่าตัดเพื่อแก้ไข ซึ่งทำได้ 2 วิธี คือ
      - 1.1 การผ่าตัดแก้ไขสาเหตุ
      - 1.2 การผ่าตัดเปลี่ยนทางเดินของน้ำไขสันหลัง (shunting)
        
        1.2.1 ventriculoperitoneal มักนิยมใช้วิธีนี้มากที่สุด
        
        1.2.2 ventriculoatrial shunt
        
        1.2.3 ventriculopleural shunt วิธีนี้มักไม่นิยมทำ
        
        1.2.4 ventriculocisternostomy หรือ torkildsen shunt มักทำในรายที่มีการอุดตัน ของทางเดินน้ำไขสันหลัง
    - - Infection
        
        Overdraining : subdural hematoma, slit ventricular syndrome
        
        Orther : disconnection, silicone allergy
        
        Obstruction (ห้ามเจาะหลังเพื่อระบายน้ำ เพราะทำให้เกิดการเคลื่อนของสมองส่วน Cerebellum ผ่าน Foramen of magnum กดก้านสมองทำให้เด็กเสียชีวิตได้
  - - - ทุพโภชนาการ
      - อายุมารดา(พบในมารดาอายุน้อย/มากกว่า 35 ปี)
      - ประวัติการตั้งครรภ์ (ครรภ์ถี่)
      - ลำดับการเกิด
      - เศรษฐานะต่ำ
    - - ในWksที่3 ของการตั้งครรภ์ ระบบประสาทเริ่มพัฒนาจาก ectoderm เป็นท่อประสาท ท่อประสาทส่วนหัว (rostal) และท้าย (Caudal) จะปิด 2 ด้าน ในปลาย Wksที่4 ผนังท่อประสาทจะหนาขึ้นและกลายเป็นไขสันหลังและเนื้อสมอง ถ้าท่อประสาทส่วนท้ายไม่ปิดจะเกิดความผิดปกติของการเชื่อมต่อกันของกระดูกไขสันหลัง
    - - อาจพบปานแดง/ขนขึ้น Mขาอ่อนแรง ควบคุมการขับถ่ายผิดปกติ จะเห็นชัดเมื่อเป็นวัยรุ่น
        
        ถุงจะมีเนื้อเยื่อบางๆคลุม ในถุงมีเยื่อหุ้มไขสันหลัง, น้ำไขสันหลัง
        
        ในถุงมีเนื้อเยื่อท่อประสาท, เยื่อหุ้มไขสันหลัง, ประสาทไขสันหลัง, น้ำไขสันหลัง (ถุงไม่เชื่อมต่อกัน)
    - - จากการตรวจร่างกาย
      - X-ray
    - - ถ้าชนิดแรกอาจไม่ต้องรักษาเพราะเป็นรอยบุ๋ม แพทย์อาจเย็บปิดเพื่อป้องกันการติดเชื้อ
        
        การผ่าตัดเย็บถุงที่ยื่นจะทำใน 24-48 ชม. หลังคลอด
        
        ผ่าตัดใส่ท่อระบายน้ำไขสันหลัง กรณี IICP
- - - - สาเหตุ
        
        Gram+ คือ Group B streptococcus
        
        E.coli **
      - พยาธิสภาพ
        
        เชื้อแบคทีเรียเข้าสู่ Subarachnoid space 4 ทาง ได้แก่
        
        ทางกระแสเลือด, ลุกลามมาโดยตรง, การปนเปื้อนเชื้อ, แพทย์
      - อาการและอาการแสดง
        
        มีการติดเชื้อในร่างกาย
        
        Meningeal irritation ( 3 อย่าง)
        
        อาการแสดงของภาวะแทรกซ้อน (สมองบวมและฝีในสมอง)
      - การวินิจฉัย Meningitis
        
        CSF พบโปรตีน และน้ำตาลต่ำ
        
        ตรวจอื่นๆ ได้แก่ ทดสอบทูเบอร์คูลิน, CT scan, CxR, MRI
      - ค่าปกติ CSF
        
        CSF pressure 0-50 cmH2O
        
        Glucose 40-70 mg%
        
        Protein 15-45 mg%
      - ภาวะแทรกซ้อน
        
        ชัก
        
        สมองบวม
        
        Subdural effusion
        
        Venous thrombosis
        
        Brain abscess
      - การรักษา
        
        ให้ ATB 10-14 วัน
        
        ประคับประคอง : ให้ IV, ยาลดไข้, ช่วยหายใจ กรณีหมดสติ, ถ้ามี pressure สูง ให้ยา manital, Dexa ถ้ากระหม่อมโป่งตึงมาก พิจารณาทำ Subdural tapping
    - - สาเหตุ
        
        Microbacterium TB
      - อาการและอาการแสดง
        
        Prodomal stage
        
        Transiminal stage
        
        Terminal stage
      - การวินิจฉัย Tuberculosis meningitis
        
        ประวัติ TB ในครอบครัว
        
        T.T +
        
        พบ AFB ใน CSF
        
        CXR พบ TB lung หรือ TB ในส่วนอื่นๆ
        
        CSF สีฟาง 25-500 cell/cumm, Lymp มากระยะแรก > 500 หรือ > = 2,000 Prot. > 40 mg% และ Glu. < 2/3 ของ BS
      - การรักษา Tuberculosis meningitis
        
        ให้ยารักษา TB (INH, PAS, Streptromycin)
        
        รักษาภาวะ IICP จากภาวะสมองบวม (Dexa, Manital, Diamox)
        
        รักษาแบบประคับประคอง
  - - - Virus*, Protozoa, Rickettsia
    - - Acute inflamatory reaction ของสมองต่อ Systemic infection
        หรือ Vaccination
    - - ไข้สูง ปวดศีรษะ ปวดต้นคอ คอแข็ง อาเจียน ชักทั้งตัวเฉพาะที่ ความจำเลอะเลือน Mอ่อนแรง หรืออัมพาต มือสั่น
      - เด็กเล็ก ไข้สูง ซึม ไม่ดูดนม อาเจียน AF โป่งตึง
    - - ประวัติอาการ
        CSF มี Prot.สูง glu. ปกติ
    - - ประคับประคองตามอาการ ถ้าเป็นมากหยุดหายใจต้องเจาะคอ
      - ให้ยากันชัก
- - - - พันธุกรรม
      - ขณะตั้งครรภ์และคลอด
      - ความผิดปกติของสมอง
    - - มีความบกพร่องด้านมนุษยสัมพันธ์
      - ความบกพร่องด้านการสื่อสาร
      - ความผิดปกติของการเล่นและจินตนาการ
      - ทำกิจวัตรซ้ำๆ
    - - A. เข้าเกณฑ์ต่อไปนี้ 6 ข้อหรือมากกว่า จากหัวข้อ (1) (2) และ (3) โดยอย่างน้อยต้องมี 2 ข้อ จากหัวข้อ (1) และจากหัวข้อ (2) และ (3) อีกหัวข้อละ 1 ข้อ
        
        มีคุณลักษณะในการเข้าสังคมที่ผิดปกติ โดยแสดงออกอย่างน้อย 2 ข้อต่อไปนี้
        
        1.1. บกพร่องอย่างชัดเจนในการใช้ท่าทางหลายอย่าง (เช่น การสบตา การแสดงสีหน้า กิริยา หรือท่าทางประกอบการเข้าสังคม)
        
        1.2. ไม่สามารถสร้างความสัมพันธ์กับเพื่อนในระดับที่เหมาะสมกับอายุได้
        
        1.3. ไม่แสดงความอยากเข้าร่วมสนุก ร่วมทำสิ่งที่สนใจ หรือร่วมงานให้เกิดความสำเร็จกับคนอื่นๆ (เช่น ไม่แสดงออก ไม่เสนอความเห็น หรือไม่ชี้ว่าตนสนใจอะไร)
        
        1.4. ไม่มีอารมณ์หรือสัมพันธภาพตอบสนองกับสังคม
        
        มีคุณลักษณะในการสื่อสารผิดปกติ โดยแสดงออกอย่างน้อย 1 ข้อต่อไปนี้
        
        2.1. พัฒนาการในการพูดช้าหรือไม่มีเลย โดยไม่แสดงออกว่าอยากใช้
        การสื่อสารวิธีอื่นมาทดแทน เช่น แสดงท่าทาง
        
        2.2. ในรายที่มีการพูดได้ ก็ไม่สามารถเริ่มพูดหรือสนทนาต่อเนื่องกับคนอื่นได้
        
        2.3. ใช้คำพูดซ้ำหรือใช้ภาษาที่ไม่มีใครเข้าใจ
        
        2.4. ไม่มีการเล่นสมมติที่หลากหลาย คิดเองตามจินตนาการ
        หรือเล่นเลียนแบบสิ่งต่างๆ ตามสมควรกับพัฒนาการ
        
        มีแบบแผนพฤติกรรม ความสนใจ หรือกิจกรรมที่จำกัด ใช้ซ้ำ
        และรักษาเป็นเช่นเดิม โดยแสดงออกอย่างน้อย 1 ข้อ ต่อไปนี้
        
        3.1. หมกมุ่นกับพฤติกรรมซ้ำๆ ตั้งแต่ 1 อย่างขึ้นไป และความสนใจในสิ่งต่างๆ
        มีจำกัด ซึ่งเป็นภาวะที่ผิดปกติทั้งในแง่ของความรุนแรงหรือสิ่งที่สนใจ
        
        3.2. ติดกับกิจวัตร หรือย้ำทำกับบางสิ่งบางอย่างที่ไม่มีประโยชน์โดยไม่ยืดหยุ่น
        
        3.3. ทำกิริยาซ้ำๆ เช่น เล่นสะบัดมือ หมุนตัว โยกตัว
        
        3.4. สนใจหมกมุ่นกับเพียงบางส่วนของวัตถุ
      - B. มีความล่าช้าหรือความผิดปกติก่อนอายุ 3 ปี ในด้านต่างๆ ต่อไปนี้อย่างน้อย 1 ด้าน
        
        (1) ปฏิสัมพันธ์กับสังคม
        
        (2) ภาษาที่ใช้สื่อสารกับสังคม
        
        (3) เล่นสมมติหรือเล่นตามจินตนาการ
      - C. ความผิดปกติไม่เข้ากับเร็ทท์ (Rett's Disorder) หรือ ซีดีดี (Childhood Disintegrative Disorder) ได้ดีกว่า
    - - เน้นการดูแลช่วยเหลือตั้งแต่อายุน้อยๆและทำอย่างต่อเนื่อง
        
        ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมอย่างเหมาะสม
        
        เสริมสร้างทักษะใหม่ๆ จำลองสถานการณ์ทางสังคม (ฝึกให้จดจำรูปแบบ/ประโยคโต้ตอบที่เหมาะสม)
        
        ฝึกพูด (พูดโดยผ่านการเล่น)
        
        ให้การศึกษาพิเศษตามความถนัด เช่น ศิลปะ ดนตรี กีฬา คณิตศาสตร์
        
        ช่วยเหลือครอบครัวในการปรับตัวและวิธีการดูแลจัดการเด็ก
  - - - ความตึงตัวของกล้ามเนื้อลดลง ทำให้ตัวอ่อนปวกเปียก(hypotonia)
        
        จมูกเล็กและดั้งจมูกแบน
        
        ปากเล็ก ลิ้นจุกปาก มักแลบลิ้นออกมาเนื่องจากกล้ามเนื้อในช่องปากไม่แข็งแรง
        
        ตาเรียว หางตาเฉียงชี้ขึ้น
        
        ศีรษะแบน หน้าแบน คอสั้น แขนขาสั้น
        
        หูเล็ก ใบหูส่วนบนมีรอยพับมากกว่าปกติ
        
        ช่องระหว่างนิ้วโป้งเท้าและนิ้วชี้ห่างมาก และอาจพบปลายนิ้วก้อยโค้งเข้าหานิ้วนาง
        
        มือกว้าง นิ้วมือสั้น
        
        เส้นฝ่ามือมีเพียงเส้นตัดขวางเพียงเส้นเดียว (Transverse palmer crease)
        
        น้ำหนักและความยาวทารกแรกคลอดต่ำกว่าเกณฑ์เฉลี่ย
    - - เสี่ยงต่อการป่วยติดเชื้อต่าง ๆ ได้ง่าย เพราะระบบภูมิคุ้มกันอาจไม่ได้พัฒนาไปตามวัยอย่างที่ควรจะเป็น
        จึงควรได้รับการตรวจเช็คสุขภาพเป็นประจำหรือรับวัคซีนป้องกันการติดเชื้อต่าง ๆ ร่วมด้วย
        
        มีปัญหาเกี่ยวกับต่อมไทรอยด์ ทำให้อาจง่วงซึม เฉื่อยชา มีปฏิกิริยาตอบสนองเชื่องช้า น้ำหนักตัวเพิ่มขึ้น
        
        มีปัญหาด้านสายตาและการมองเห็น เช่น สายตาสั้น สายตายาว ตาเหล่นำไปสู่ภาวะตาขี้เกียจ(Amblyopia/Lazy Eye) ตากระตุก กระจกตาย้วย เยื่อบุตาอักเสบ ตาติดเชื้อ ต้อหิน ต้อกระจก
        
        มีความบกพร่องทางการได้ยิน หูชั้นกลางอักเสบ มีหนองในหู
        
        เสี่ยงต่อการป่วยติดเชื้อต่าง ๆ ได้ง่าย เพราะระบบภูมิคุ้มกันอาจไม่ได้พัฒนาไปตามวัยอย่างที่ควรจะเป็น จึงควรได้รับการตรวจเช็คสุขภาพเป็นประจำหรือรับวัคซีนป้องกันการติดเชื้อต่าง ๆ ร่วมด้วย
        
        มีปัญหาเกี่ยวกับต่อมไทรอยด์ ทำให้อาจง่วงซึม เฉื่อยชา มีปฏิกิริยาตอบสนองเชื่องช้า น้ำหนักตัวเพิ่มขึ้น
        
        มีปัญหาด้านสายตาและการมองเห็น เช่น สายตาสั้น สายตายาว ตาเหล่นำไปสู่ภาวะตาขี้เกียจ(Amblyopia/Lazy Eye) ตากระตุก กระจกตาย้วย เยื่อบุตาอักเสบ ตาติดเชื้อ ต้อหิน ต้อกระจก
        
        มีความบกพร่องทางการได้ยิน หูชั้นกลางอักเสบ มีหนองในหู
    - - พ่อแม่ควรเข้าใจ ยอมรับ
        
        ดูแลให้ทำกิจวัตรประจำวันได้
        
        เฝ้าระวังการติดเชื้อ
        
        จัดกิจกรรมการเล่นเพื่อเสริมพัฒนาการ
        
        ดูแลเหมือนเด็กปกติทั่วไป
- - - - ระยะตั้งครรภ์
        
        ติดเชื้อ เช่น หัดเยอรมัน
        
        ทุพโภชนาการ
        
        รังสี
        
        กรรมพันธุ์
      - ระยะคลอด
        
        เด็กขาดออกซิเจน/ ได้รับยากดสมอง/ สมองกระทบกระเทือน
      - ระยะแรกเกิดของทารก
        
        ติดเชื้อ บาดเจ็บ อุบัติเหตุ ความผิดปกติใน metabolism
        น้ำตาลลดลง แคลเซียมลดลง
    - - ยอมรับ**
        
        ประคับประคอง
    - - เตรียมตัวเด็กก่อนรับประทานอาหาร ควรพูดคุย เตรียมตัว
        และบอกเมนูอาหาร ถ้าเด็กเลือกได้ควรให้เด็กได้เลือก ก่อนป้อนอาหารควรให้ดม ชิมก่อน โดยเฉพาะอาหารชนิดใหม่ ๆ ที่ยังไม่เคยรับประทานมาก่อน บอกชื่ออาหาร ก่อนที่จะบดหรือคลุก เพื่อให้เด็กรู้จักชนิดของอาหาร
      - ไม่ควรให้อาหารหวาน นมควรเป็นนมชนิดจืด
      - ไม่ควรรับประทานอาหารมากเกินไปในแต่ละมื้อ
        แต่ต้องเลือกอาหารที่ให้พลังงานสูง เด็กมักมีปัญหาเรื่องท้องผูก ควรให้อาหารที่มีกากใย
      - อาหารข้นหนืด กรณีที่เด็กพิการมีปัญหาการเคี้ยวกลืน
        อาจจะต้องทำเป็นอาหารข้นหนืดไม่เหลวเกินไป ไม่หยาบจนกลืนลำบาก