Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
ยาที่ออกฤทธิ์ต่อระบบทางเดินหายใจ, Screenshot 2021-08-24 082032, Screenshot…
ยาที่ออกฤทธิ์ต่อระบบทางเดินหายใจ
ยารักษาโรคหืด (antiasthmatic drugs)
แบ่งเป็น
ยาขยายหลอดลม (Bronchodila
ลดอาการหดเกร็งของหลอดลม จากสาเหตุต่างๆ
ภูมิแพ้(allergy)
โรคหืด (asthma)
หลอดลมอักเสบ (bronchitis)
โรคหลอดลมอุดกั้นเรื้อรัง COPD
แบ่งเป็น
methylxanthhines
แบ่งได้2ตัว
aminophylline
theophylline
ฤทธิ์ต่อหลอดลม ระบบประสาทส่วนกลาง
กลไกการออกฤทธิ์
ยับยั้งเอนไซม์ phosphodiesterase → เพิ่ม cAMP →
หลอดลมขยายตัว
อาการไม่พึงประสงค์
ฤทธิ์ต่อระบบประสาทสวนกลางมาก เช่น นอนไม่หลับ ชัก
ฤทธิ์ต่อระบบหัวใจและหลอดเลือด เช่น หัวใจเต้นเร็ว
anticholinergic drugs
ipratropium
การออกฤทธิ์
ยับยั่ง acetylcholine จับกับ muscarinic receptors
ที่หลอดลม ทำให้หลอดลมขยายตัว
อาการไม่พึงประสงค์
ระคายเคืองคอ หลอดลมอักเสบ หัวใจเต้นผิดปกติ
ปัสสาวะคั่ง → ระวังในผู้ป่วยที่ทางเดินปัสสาวะอุดตัน
เพิ่มความดันภายในลูกตา → ระวังในผู้ป่วยโรคต้อหิน
sympathomimetic agents
กระตุ้น β2 receptors ที่กล้ามเนื้อเรียบหลอดลม ทำให้หลอดลมขยาย
อาการไม่พึงประสงค์
ส่วนใหญ่เกิดจากการกระตุ้นที่ไม่เฉพาะต่อ β2 receptors และกระตุ้นสวนอื่นที่ไม่ใช่กล้ามเนื้อเรียบของหลอดลม
แบ่งได้อีกเป็น
Adrenaline (epinephrine)
การออกฤทธิ์
กระตุ้น α-receptors และ β-receptors
รักษาภาวะหดเกร็งของหลอดลม การแพ้ชนิด
anaphylaxis
ผลข้างเคียง
ความดันโลหิตสูง ชพจรเต้นเร็ว หัวใจเต้นไม่ เป็นจังหวะ ใจสั่น ปวดศีรษะ
Bambuterol
ผลข้างเคียง
อาจเพิ่มอัตราการเต้นของหัวใจ มือสั่น ปวด
ศีรษะ กล้ามเนื้อเกร็ง
ข้อควรระวัง
ผู้ป่วยโรคหืดที่มีโรคหัวใจและหลอดเลือด
ภาวะไทรอยด์ฮอร์โมนในเลือดสูง โรคเบาหวาน
กระตุ้น β2-receptors มีฤทธิ์ยาว
Terbutaline
กระตุ้น β2-receptors ทําให้ กล้ามเนื้อเรียบ ของหลอดลม และกล้ามเนื้อมดลูกคลายตัว
ผลข้างเคียง
ชีพจรเต้นเร็ว หัวใจเต้นไม่เป็นจังหวะ
Salbutamol
กระตุ้น β2-receptors ออกฤทธิ์สั้น
ผลข้างเคียง
มือสั่น ปวดศีรษะ หัวใจเต้นเร็ว อาจเกิดภาวะโปตัสเซยมในเลือดต่ำแบบรุนแรง มีอาการไม่อยู่นิ่งในเด็ก
Salmeterol
กระตุ้น β2-receptors มีฤทธิ์ยาว
ผลข้างเคียง
ปวดศีรษะ ไอ มือสั่น เวียนศีรษะ คอแห้ง ระคายคอ
Fenoterol
ผลข้างเคียง
กระสับกระส่าย มึนงงเนื่อยล้า หัวใจเต้นเร็ว
ยาอาจทําให้ปากแห้ง ควรบ้วนปากทุกครั้งหลังใช้ยา
Procaterol
ผลข้างเคียง
อาจเพิ่มอัตราการเต้นของหัวใจ
ยาต้านการอักเสบ
ยากลุ่มยับยั้ง leukotrienes (leukotriene pathway inhibitors)
montelukast
ยับยั้งการทํางานของ leukotrienes ซึ่งเป็นสารหนึ่งที่เกี่ยวข้องกับกระบวนการอักเสบ
ยากลุ่มป้องกันการแตกของ mast cells (mast cell
stabilizers)
cromolyn sodium; cromoglicic acid; disodium cromoglycate
กลไกการออกฤทธิ์
ป้องกันการแตกของ mast cells ยับยั้งการหลั่ง histamines, leukotriene
ผลข้างเคียง
ไอ จาม ระคายคอ เสียงแหบ หลอดลมหดเกร็ง
ยากลุ่มเสตียรอยด์ (glucocorticoids)
กลไกการออกฤทธิ์
ยับยั้งกระบวนการอักเสบในร่างกาย
อาการไม่พึงประสงค์ที่พบบ่อยในรูปแบบยาพ่น
การติดเชื้อราในช่องปาก (คราบสีขาว)
วิธีแก้
บ้วนปาก กลั้วคอ
Beclometasone, Flunisolide, Triamcinolone
การออกฤทธิ์
ลดการอักเสบ
ผลข้างเคียง
ผื่นคัน ผิวหนังอักเสบเจ็บคอ ปากแห้ง เสียงแหบ
ยาลดอาการคัดจมูก (nasal decongestants)
อาการคัดจมูก
อาการหายใจทางจมูกลําบากผู้ป่วยต้องออกแรงมากขึ้นเพื่อลากอากาศผ่านรูจมูก หรือหายใจทางปากแทน
การรักษา
ลดน้ำมูก (ถ้ามีน้ำมูกร่วมด้วย)
กลุ่มยาต้านฮีสตามีน Histamine 1 receptors
ลดอาการคัดจมูก
ยาลดอาการคัดจมูก (nasal decongestants)
Sympathomimetic drugs
กระตุ้นตัวรับ alpha receptor
ที่หลอดเลือด ทําให ้
หลอดเลือดหดตัว
แบ่งเป็น
ออกฤทธิ์ทั่วร่างกาย
ยากิน
ออกฤทธิ์ช้ากว่ารูปแบบยาใช้เฉพาะที่
อาการไม่พึงประสงค์
2 more items...
ออกฤทธิ์เฉพาะที่
ยาพ่น/ หยอดจมูก
ออกฤทธิ์เร็วกว่ารูปแบบยาออกฤทธิ์ทั่วร่างกาย
ห้ามใช้ติดต่อกันนานเกิน 7 วัน อาการข้างเคียงที่สําคัญ คือ การคัดจมูกมากขึ้น (rebound congestion)
Phenylephrine
นิยมใช้ ผลข้างเคียงน้อยกว่ายาอื่นในกลุ่มเดียวกัน
Pseudoephedrine
จะมีใช้เฉพาะในโรงพยาบาล
Naphazoline
ความแรงมากกว่า phenylephrine
เกิดการคัดจมูกเพิ่มมากขึ้นง่ายกว่าชนิดอื่น
ระวังการใช้ยานี้ในเด็ก ไม่ควรใช้ในเด็กอายุต่ำกว่า12 ปี
เสตียรอยด์
ลดการอักเสบภายในโพรงจมูก
อาการไม่พึงประสงค์
รูปแบบยาใช้เฉพาะที่ ที่สำคัญ
คือ เยื่อบุจมูกแห้งเกิดการระคายเคืองง่าย
Triamcinolone
อาการไม่พึงประสงค์
เลือดกําเดาไหล เยื่อบุจมูกแห้ง
Budesonide
อาการไม่พึงประสงค์
เลือดกําเดาไหล จมูกแห้ง จาม
Beclomethasone
อาการไม่พึงประสงค์
จมูก ลําคอแห้ง ระคายเคืองง่าย
Fluticasone
อาการไม่พึงประสงค์
เลือดกําเดาไหล
ยาแก้แพ้และยาต้านฮีสตามีน(anti-allergic drugs &
antihistamines)
โดยไปยับยั้งการทํางานของฮสตามีนต่อตัวรับต่อตัวรับ Histamine-1 (H1 receptors)
ระวังการใชในผู้ป่วยโรคหัวใจและหลอดเลือด โดยเฉพาะผู้ป่วยที่มีภาวะหัวใจเต้นผิดปกติ
ข้อบ่งใช้
ลดน้ำมูก
ลดอาการแพ้ที่เกิดจากสารฮสตามีน เช่น คัน ผื่นแดง บวม
ประเภท
กลุ่มที่มีฤทธิ์ทําให้ง่วงนอน
ยาจับกับ H1-receptors ทั้งภายในระบบประสาทส่วนกลางและ
ภายนอกระบบประสาทสวนกลาง
ข้อบ่งใช้
ลดน้ำมูก แก้แพ ้ ลมพิษ เมารถ คลื่นไส้ อาเจียน
อาการไม่พึงประสงค์
ง่วงนอน ปากแห้ง คอแห้ง มึนงง ในเด็ก
อาจให้ผลตรงข้าม คือ ตื่นตัว
ระวังการใช้ร่วมกับยาที่มีฤทธิ์ทําให้ง่วงนอน กดระบบประสาท ส่วนกลาง แอลกอฮอล์
2.กลุ่มที่ไม่มีฤทธิ์ทําให้ง่วงนอน
ยามีความจําเพาะต่อการจับกับ H1-receptors ภายนอกระบบ
ประสาทส่วนกลางมากกว่าภายในระบบประสาทส่วนกลาง
ข้อบ่งใช้
ลดน้ำมูก แก้แพ้ ลมพิษ
ถูกพัฒนาขึ้นมาจากยากลุ่มที่มีฤทธิ์ทําให้ง่วงนอน
ออกฤทธิ์ช้ากว่ากลุ่มที่มีฤทธิ์ทําให้ง่วงนอน แต่ออกฤทธิ์นานกว่า
ตัวอย่างยา
cetirizine, loratadine, fexofenadine,
desloratadine, levocetirizine
ยาขับเสมหะ ยาละลายเสมหะ และ ยาระงับอาการไอ
(expectorants, mucolytics & antitussive drugs)
ประเภทการไอ
ไอแห้ง/ ไอแบบไม่มีเสมหะ
เกิดจากการระคายเคืองในทางเดินหายใจ
วิธีรักษา
ยาระงับอาการไอ (antitussive)
ออกฤทธิ์ต่อระบบประสาทสวนกลาง
ยาระงับอาการไอที่ทําให้เกิดการเสพติด
Codeine
กดศูนย์การไอในสมอง
ยาในขนาดต่ำ สามารถใชบรรเทาอาการปวดแบบปานกลาง
ประสทธิภาพในการระงับอาการไอสูง
อาการไม่พึงประสงค์
1 more item...
ข้อควรระวัง
1 more item...
ยาระงับอาการไอที่ไม่ทําให้เกิดการเสพติด
Dextromethorphan
กดศูนย์การไอในสมอง
ไม่มีฤทธิ์แก ้ปวด
อาการไม่พึงประสงค์
1 more item...
Diphenhydramine
จัดอยู่ในกลุ่มยาต้านฮีสตามีน H1 receptor
ข้อบ่งใช้
1 more item...
อาการไม่พึงประสงค์
1 more item...
ข้อควรระวัง
1 more item...
2.ออกฤทธิ์ต่อระบบประสาทสวนปลาย
ส่งนใหญ่ใช้ในการวิจัย
ไอแบบมีเสมหะ
เกิดจากมีเสมหะ เมือกเหนียวข้นไประคายเคือง อุดกลั้น
บริเวณทางเดินหายใจ
วิธีรักษา
ยาละลายเสมหะ (mucolytics)
ยาขับเสมหะ (expectorants)
สิ่งกระตุ้น
สารเคมี ควันบุหรือฝุ่น มลพิษทางอากาศ อากาศเย็น อาหารที่ระคายคอ เสมหะ เยื่อเมือก
ยาละลายเสมหะ (mucolytics)
สารที่ไปเปลี่ยนแปลงโครงสร้างหรือส่วนประกอบของเสมหะ ทําให้มีความเหนียวลดลง กําจัดออกง่าย
ข้อบ่งใช้
การไอแบบมีเสมหะ
Acetylcysteine
ทําลายพันธะไดซัลไฟด์ของเสมหะ
อาการไม่พึงประสงค์
กล้ามเนื้อหลอดลมหดเกร็ง
ระวังการใชในผู้ป่วยโรคหอบหืด
Carbocysteine
อาการไม่พึงประสงค์
ความผิดปกติในทางเดินอาหาร
แบบไม่รุนแรง เช่น ปวดท้อง ท้องเสีย คลื่นไส้
ห้ามใช้ในผู้ป่วยโรคกระเพาะอาหารที่ยังมีอาการของโรค
Bromhexine
อาการไม่พึงประสงค์
คลื่นไส้
ระวังการใชในผู้ป่วยที่มีประวัติเป็นโรคกระเพาะอาหาร
เนื่องจากยาอาจไปทําลายเยื่อบุกระเพาะอาหาร
Ambroxal
อาการไม่พึงประสงค์น้อยไม่ค่อยเจอ
ยาขับเสมหะ (expectorants)
เสมหะ (phlegm/ sputum )
เยื่อเมือกที่ประกอบด้วยน้ำและกลัยโคโปรตีนที่เชื่อมต่อกันด้วยพันธะไดซัลไฟด์ เป็นสายยาว มีลักษณะเหนียว ข้น
สารที่กระตุ้นการเคลื่อนที่ ขับออกของ
เสมหะ ทําให้เสมหะมีความเหนียวน้อยลง ถูกขจัดออก
ยา Ammonium chloride
ห้ามใช้ในผู้ป่วยโรคตับ
ยาขนาดสูง (6-8 กรัมต่อวัน) จะทําให้ร่างกายมีภาวะความเป็นกรด
อาการไม่พึงประสงค์
ระคายเคืองทางเดินอาหาร คลื่นไส ้
อาเจียน ปวดศีรษะ
ข้อควรระวัง
สังเกตุการหายใจ เพื่อประเมินภาวะความ
เป็นกรดในเลือด
ยา Guaifenesin (glyceryl guaiacolate)
จ่ายเยอะ จ่ายบ่อย อาการไม่พึงประสงค์น้อย
