Please enable JavaScript.

Coggle requires JavaScript to display documents.

วิวัฒนาการของแนวคิดและทฤษฎีการบริหาร :check: - Coggle Diagram

- - - - หลักการบริหารตามหลักวิทยาศาสตร์ (Scientific Management)
        
        เป็นแนวคิดที่เกิดขึ้นในประเทศสหรัฐอเมริกาเนื่องจากมีการขยายโรงงานเพิ่มขึ้นและต้องการเพิ่มผลผลิตให้มากขึ้นจึงได้กำหนดรูปแบบและวิธีการการทำงานเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการทำงานซึ่งผู้เสนอแนวคิด ได้แก่ Frederick Winlow Taylor ซึ่งเป็นวิศวกรชาวอเมริกันและได้ชื่อว่าเป็น“บิดาแห่งหลักการบริหารตามหลักวิทยาศาสตร์” โดยในปี ค.ศ.1911 Taylor
        
        ได้เสนอหลักการบริหารไว้ 4 ประการ ดังนี้
        
        -Scientific Job Analysis คือ การวิเคราะห์งานตามหลักวิทยาศาสตร์ โดยผ่านการสังเกต การรวบรวมข้อมูลและการวัดอย่างรอบคอบ จนเกิด“วิธีที่ดีที่สุดหรือ one best way”ในการทำงานแต่ละงาน ซึ่งในปัจจุบันเรียกว่า Time - and -motion study
        
        Selection of Personnel คือ การคัดเลือกบุคลากรที่เหมาะสมกับงานแต่ละงาน
        
        Management Cooperation คือ การสร้างความร่วมมือระหว่างผู้บริหารและผู้ปฏิบัติงานเพื่อให้แน่ใจว่างานที่ทำอยู่นั้นเป็นไปตามหลักการทางวิทยาศาสตร์
        
        Functional Supervising คือ การกำกับดูแลการทำงาน โดยผู้บริหารทำหน้าที่วางแผน(planning) จัดองค์การ (organizing) และตัดสินใจ (decision-making)
      - หลักการจัดการตามหลักการบริหาร (Administrative Management)
        
        Henri Fayol ซึ่งเป็นวิศวกรและนักอุตสาหกรรมชาวฝรั่งเศสได้เป็นผู้เสนอแนวคิดนี้
        
        เป็นผู้คิดค้นหลักการ 14 หลักการ จนได้ชื่อว่าเป็น “ผู้ริเริ่มหลักการจัดการตามหลักการบริหาร(Administrative management principle)”เสนอหลักการจัดการไว้ 14 หลักการ
        
        การแบ่งงานกันทำ (division of work)
        
        การให้อำนาจ(authority)
        
        ความมีวินัย (discipline)
        
        เอกภาพในการบังคับบัญชา(unity of command)
        
        หลักการมีทิศทางเดียวกัน (unity of direction)
        
        การถือประโยชน์ส่วนรวมมากกว่าประโยชน์ส่วนบุคคล(subordination of individual interest togeneral interest)
        
        การจ่ายค่าตอบแทน (remuneration)
        
        การรวมอำนาจ (centralization)
        
        สายการบังคับบัญชา (scalar chain)
        
        ความมีระเบียบ (order)
        
        ความเท่าเทียมกัน(equity)
        
        ความมั่นคงของบุคลากร (stability of personnel)
        
        ความคิดริเริ่มสร้างสรรค์ (initiative)
        
        หลักความสามัคคี (esprit de corps)
      - หลักการจัดการตามระบบราชการ (Bureaucracy management)
        
        ผู้เสนอแนวคิดคือ Max Weber ให้ความสำคัญกับการจัดการตามระบบราชการเนื่องจากเชื่อว่าหลักการจัดการตามระบบราชการเป็นวิธีที่ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการทำงานและเป็นวิธีการจัดการที่เหมาะสม
        
        Max Weber เสนอหลักการจัด
        การตามระบบราชการ 7 หลักการ
        
        1) การแบ่งงานกันทำ (division of work) ตามความรู้ ความชำนาญ (specialization)
        
        2) การจัดตำแหน่งตามสายบังคับบัญชา (scalar chain) จากระดับสูงมายังระดับรอง
        
        3) การกำหนดกฎเกณฑ์ ระเบียบข้อบังคับ และขั้นตอนการปฏิบัติงาน
        
        4) บุคคลทำหน้าที่ที่กำหนดไว้อย่างเป็นทางการโดยไม่ยึดความเป็นส่วนตัว
        
        5) การจ้างงานใช้หลักคุณสมบัติทางวิชาชีพ (professional qualities)
        
        6) มีความก้าวหน้าในอาชีพ (career aspects)
        
        7) มีอำนาจตามกฎหมาย (legal authority)
  - - - ทฤษฎีการเปลี่ยนแปลงของลีวิน โดย Kurt Lewin
        
        ได้เสนอแนวคิดเกี่ยวกับกระบวนการเปลี่ยนแปลงซึ่ง Kurt Lewin ทำการวิจัยเพื่อศึกษาอิทธิพลของสัมพันธภาพระหว่างผู้ร่วมงานและบรรยากาศในการทำงานที่มีต่อพฤติกรรมของผู้ปฏิบัติงาน
        
        3 ระยะ ได้แก่
        
        1) ระยะการละลายพฤติกรรม (Unfreezing) เป็นระยะเริ่มแรกที่บุคคลรับรู้ว่าจะมีการเปลี่ยนแปลงซึ่งโดยทั่วไปแล้วมนุษย์ไม่ชอบการเปลี่ยนแปลง ดังนั้นในระยะนี้บุคคลจะต่อต้านการเปลี่ยนแปลงโดยที่ยังไม่ศึกษาว่าการเปลี่ยนแปลงนั้นจะก่อให้เกิดผลดีหรือผลเสีย
        
        2) ระยะการการเปลี่ยนแปลง (Changing)เป็นระยะที่บุคคลเข้าใจความจำเป็นที่ต้องมีการเปลี่ยนแปลงจึงลดปฏิกิริยาต่อต้านการเปลี่ยนแปลงและมีเจตคติที่ดีต่อการเปลี่ยนแปลง
        
        3) ระยะรักษาดุลยภาพการเปลี่ยนแปลง (Refreezing)เป็นระยะที่บุคคลเริ่มเรียนรู้เกี่ยวกับแนวทางปฏิบัติที่ปรับเปลี่ยนหรือเปลี่ยนแปลง
        
        นอกจากนี้ ทฤษฎีการเปลี่ยนแปลงของลีวินยังอธิบายว่าในสภาวะปกติที่ไม่มีการเปลี่ยนแปลงถือเป็นสภาวะสมดุล (state of equilibrium or statusquo) ที่แรงขับเคลื่อน (driving force) เท่ากับแรงต่อต้าน (restraining force) ส่วนระยะที่กำลังดำเนินการเปลี่ยนแปลงแรงขับเคลื่อนการเปลี่ยนแปลงซึ่งผลักดันให้เกิดการเปลี่ยนแปลงและแรงต่อต้านการเปลี่ยนแปลงซึ่งขัดขวางการเปลี่ยนแปลงจะปะทะกัน
        
        หากแรงขับเคลื่อนมีการเปลี่ยนแปลงมากกว่าแรงต่อต้านการเปลี่ยนแปลงการเปลี่ยนแปลงนั้นจะประสบผลสำเร็จ
        
        หากแรงขับเคลื่อนการเปลี่ยนแปลงน้อยกว่าแรงต่อต้านการเปลี่ยนแปลงการเปลี่ยนแปลงนั้นจะไม่ประสบผลสำเร็จ
      - การศึกษาHawthorne (The Hawthorne Studies) โดย Elton Mayo และ Fritz Roethlisberger
        
        ได้แก้
        
        Relay Assembly Test Room, Relay Assembly Group, the Mica-Splitting Group, the Typewriting Group, and the Bank Wiring Observation Room experiment รวมทั้งการสัมภาษณ์พนักงานจำนวน 21,126 คน
        
        เพื่อศึกษาว่าพนักงานชอบและไม่ชอบสภาพแวดล้อมการทำงานอย่างไร โดยผลการวิจัยพบว่าการปรับปรุงประสิทธิภาพการผลิตเกิดจาก 2 ส่วน คือ
        
        1) ปัจจัยทางสังคมและมนุษย์ (human-social) เช่น การมีกำลังใจในการทำงานความรู้สึกเป็นเจ้าของ เป็นต้น
        
        2) การบริหารจัดการที่มีประสิทธิผล เช่น ทักษะความสัมพันธ์ระหว่างบุคคล ทักษะการสร้างแรงจูงใจ การนำ การมีส่วนร่วมในการตัดสินใจ และการสื่อสารที่มีประสิทธิภาพ เป็นต้น
        
        ชี้ให้เห็นถึงความสำคัญของการทำความเข้าใจพฤติกรรมของมนุษย์โดยเฉพาะอย่างยิ่งพฤติกรรมกลุ่ม
  - - - ได้แก่
        
        ทฤษฎีแรงจูงใจของมาสโลว์ (Maslow’s Motivation Theory)
        
        มีสาระสำคัญคือ
        
        1) มนุษย์มีความต้องการไม่สิ้นสุด
        
        2) มนุษย์พยายามหาวิธีการต่างๆ ที่จะทำให้ตนเองได้รับในสิ่งที่ตนเองต้องการซึ่งความต้องการที่ยังไม่ได้รับการตอบสนองจะเป็นแรงกระตุ้นให้เกิดการแสดงพฤติกรรมและทำให้เกิดแรงแรงจูงใจของมนุษย์ ส่วนความต้องการที่ได้รับการตอบสนองแล้วจะไม่เป็นแรงจูงใจอีกต่อไป
        
        3.ลำดับขั้นความต้องการของมนุษย์มี 5 ลำดับขั้น
        
        ขั้นที่ 1 ความต้องการทางกายภาพ (physiological needs) เป็นความต้องการพื้นฐานของมนุษย์เพื่อความอยู่รอด
        
        ขั้นที่ 2 ความต้องการความมั่นคงและปลอดภัย (security needs)คือ ความต้องการที่จะให้ชีวิตมีความมั่นคงปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สินความต้องการความมั่นคงในชีวิตและการงาน
        
        ขั้นที่ 5 ความต้องการเติมความสมบูรณ์ให้ชีวิต (self actualization needs) เป็นความต้องการที่จะพัฒนาตนเองให้บรรลุศักยภาพสูงสุดที่ตนเองจะเป็นได้
        
        ขั้นที่ 3 ความต้องการความรักและเป็นส่วนหนึ่งของสังคม (social needs/love and belongingneeds)
        
        ขั้นที่ 4 ความต้องการการยอมรับนับถือ (self-esteem needs)เป็นความต้องการที่จะนับถือตนเองและได้รับการยกย่องในสังคม
        
        ทฤษฎีสองปัจจัย (Two-Factor Theory)
        
        ซึ่งทฤษฎี 2 ปัจจัย ประกอบด้วย
        
        ปัจจัยจูงใจ (motivation factors) เป็นปัจจัยภายในหรือความต้องการภายในของผู้ปฏิบัติงานและเป็นปัจจัยที่จะนำไปสู่ทัศนคติทางบวกและการจูงใจที่แท้จริง
        
        ประกอบด้วยปัจจัย 10 ด้าน คือ
        
        10 more items...
        
        ปัจจัยอนามัย (hygiene factors) เป็นปัจจัยที่ไม่สามารถสร้างแรงจูงใจให้เกิดขึ้นได้
        
        ประกอบด้วยปัจจัย 5 ด้าน คือ
        
        5 more items...
        
        ** เมื่อใดปัจจัยจูงใจลดลงต่ำกว่าระดับที่ควรจะเป็นอย่างมากประสิทธิภาพและประสิทธิผลของการทำงานก็จะลดต่ำไปด้วยแต่ในทางกลับกันถ้าปัจจัยอนามัยลดต่ำลงกว่าระดับที่ควรจะเป็นหรือขาดไปก็จะทำให้บุคลากรเกิดความไม่พอใจในการปฏิบัติงาน รู้สึกเบื่อหน่าย ท้อถอย และหมดกำลังใจในการทำงาน
  - - - ทฤษฎีระบบ (System Theory)
        
        การนำทฤษฎีการบริหารเชิงระบบมาใช้ในการบริหารด้วยเหตุผลที่ว่าในปัจจุบันองค์การมีการขยายตัวสลับซับซ้อนมากขึ้นจึงเป็นการยากที่พิจารณาถึงพฤติกรรมขององค์การได้หมดทุกแง่ทุกมุมจึงหันมาสนใจการศึกษาพฤติกรรมขององค์การเพราะคนเป็นส่วนหนึ่งของระบบองค์การ และองค์การเป็นส่วนหนึ่งของระบบสังคม ดังนั้น คำว่า “ระบบ”ในเชิงบริหาร จึงหมายถึงปัจจัยต่างๆที่มีความสัมพันธ์กันและมีส่วนกระทบต่อปัจจัยระหว่างกันในการดำเนินงานเพื่อให้บรรลุวัตถุประสงค์ขององค์การ
        
        ประกอบด้วย 4ประการ
        
        1) สิ่งนำเข้า (input) หมายถึง ทรัพยากรที่นำมาใช้ประโยชน์ในกระบวนการจัดการ เช่น เงิน คนวัสดุอุปกรณ์ เครื่องจักร วิธีการทำงาน เป็นต้น
        
        2) กระบวนการจัดการ (process) หมายถึงกระบวนการนำสิ่งนำเข้ามาใช้ในการจัดการ เช่นการวางแผน การจัดการองค์การ การอำนวยการ การควบคุม เป็นต้น
        
        3) ผลผลิตหรือผลลัพธ์ (output) หมายถึง ผลลัพธ์โดยตรงที่เป็นผลจากกระบวนการจัดการโดยวัดหรือประเมินจากสิ่งต่างๆ เช่น ประสิทธิผล ประสิทธิภาพ คุณภาพ ความพึงพอใจของผู้ปฏิบัติงานความพึงพอใจของผู้รับบริการ เป็นต้น
        
        4) ข้อมูลย้อนกลับหรือการป้อนกลับของข้อมูล (feedback)เป็นการนำข้อมูลจากผลผลิตหรือผลลัพธ์ย้อนกลับไปยังสิ่งนำเข้าเพื่อนำไปใช้ในการปรับปรุงกระบวนการบริหารอย่างต่อเนื่อง
      - ทฤษฏีการบริหารเชิงสถานการณ์ (Contingency Theory)
        
        เป็นทฤษฎีที่ใช้หลักการจัดการที่ว่าองค์การเป็นระบบเปิดและสภาพภายในและภายนอกองค์การมีการเปลี่ยนแปลงตามบริบทของโลก ดังนั้นผู้จัดการหรือผู้บริหารต้องใช้ดุลยพินิจในการนำวิธีการจัดการมาใช้ให้เหมาะสมกับสถานการณ์ที่เปลี่ยนแปลง
        
        มีสาระสำคัญดังนี้
        
        1) การบริหารจะดีหรือไม่ขึ้นอยู่กับสถานการณ์
        
        2) ผู้บริหารจะต้องสามารถวิเคราะห์สถานการณ์ให้ดีที่สุด
        
        3) สถานการณ์จะเป็นตัวกำหนดการตัดสินใจและรูปแบบการบริหารที่เหมาะสม
        
        4) เป็นการผสมผสานแนวคิดระหว่างระบบปิดและระบบเปิดและยอมรับหลักการของทฤษฎีระหว่างทุกส่วนของระบบจะต้องสัมพันธ์และมีผลกระทบซึ่งกันและกัน
        
        5)คำนึงถึงสิ่งแวดล้อมและความต้องการของบุคคลในหน่วยงานเป็นหลักมากกว่าที่จะแสวงหาวิธีการอันดีเลิศมาใช้ในการทำงาน โดยใช้ปัจจัยด้านจิตวิทยาในการพิจารณาด้วย
        
        6) การออกแบบองค์การต้องสอดคล้องกับสถานการณ์
        
        7) ผู้บริหารต้องรู้จักการพิจารณาความแตกต่างที่มีอยู่ในหน่วยงาน