Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
การให้สารน้ำในหลอดเลือดดำ - Coggle Diagram
การให้สารน้ำในหลอดเลือดดำ
ชนิดของสารน้ำ พร้อมตัวอย่างของสารน้ำแต่ละชนิด
Isotonic solution
เป็นสารน้ำที่มีความเข้มข้นเท่ากับสารน้ำในร่างกาย เมื่อให้ทางหลอดเลือดดำจะไม่มีการเคลื่อนที่ของน้ำเข้าหรือออกจากเซลล์ การให้สารน้ำชนิด Isotonic จึงช่วยเพิ่มปริมาตรของน้ำที่อยู่นอกเซลล์ ใช้รักษาผู้ที่มีการเสียน้ำนอกเซลล์มาก เช่น อาเจียน ท้องเดิน หรือ มีเลือดออกผิดปกติ
ตัวอย่างของสารน้ำ Isotonic solution มีดังนี้
0.9% NaCl (normal saline)
Ringer’s Solution
5% dextrose in water (D5W)
Hypotonic Solution
เป็นสารน้ำที่มีความเข้มข้นน้ำกว่าสารน้ำในร่างกาย สารละลายที่มีแรงดันออสโมติกน้อยกว่า Blood serum จึงทำให้เกิดการเคลื่อน ของน้ำเข้าสู่เซลล์ ซึ่งมีผลท้าให้เซลล์ขยายตัว และบวม เซลล์แตกได้ มีประโยชน์ในการทดแทนน้ำที่ร่างกาย สูญเสียโดยไม่ต้องการให้ระดับของโซเดียมในพลาสมาสูงขึ้น
ตัวอย่างของสารน้ำ Hypotonic Solution มีดังนี้
0.33 NaCl
0.45 NaCl
Hypertonic Solution
เป็นสารน้ำที่มีความเข้มข้นมากกว่าสารน้ำในร่างกาย สารละลายที่มีแรงดันออสโมติกมากกว่า Blood serum meให้น้ำออกนอกเซลล์ มาอยู่ใน Intravascular compartment ทำให้เซลล์เหี่ยวลง จะให้กับผู้ป่วยที่มีการสูญเสียโซเดียมจำนวนมากๆ เช่นเนื้อสมองบวม ควรให้ในปริมาณน้อยและให้อย่างช้าๆ
ตัวอย่างของสารน้ำ Hypertonic Solution มีดังนี้
10%Dextrose in water (D10W)
5% Dextrose in 0.9% Nacl (normal saline)
5% Dextrose in 0.45% Nacl
การคำนวณการให้สารน้ำ
สูตรการคำนวณอัตราหยดของสารน้ำใน 1 นาที
ปริมาตรสารน้ำที่ให้ใน 1 ชั่วโมง x1 จำนวนหยดใน 1 ml (หยด/นาที) หาร เวลาเป็นนาทีใน 1 ชั่วโมง
สูตรการคำนวณอัตราหยดของสารน้ำใน 1 ชั่วโมง
ปริมาตรสารน้ำที่จะให้ หาร จำนวนเวลาที่เป็นชั่วโมง
อุปกรณ์การให้สารน้ำ
IV catheter
4.หัวต่อชนิด 3 ทาง
2.ชนิดของชุดให้สารน้ำ เช่น ชุดให้สารน้ำชนิดหยดใหญ่ (Macro drip) ชุดให้สารน้ำชนิดหยดเล็ก (Micro drip) ชุดให้สารน้ำชนิดควบคุมปริมาตร (Volume controlled set (Soluset))
5.สายรัดแขน Tourniquet
ชุดให้สารน้ำ (IV infusion set)
6.ถุงมือสะอาด disposable gloves
7.สำลีแอลกอฮอล์ 70 %
การเลือกตำแหน่งที่ให้สารน้ำและตำแหน่งที่ควรหลีกเลี่ยง
การเลือกตำแหน่งที่ให้สารน้ำ
เลือกให้แขนด้านที่ไม่ถนัด เพื่อให้สามารถใช้แขนด้านที่ถนัดปฏิบัติกิจวัตรต่าง ๆ ได้
ภาวะของหลอดเลือดดำ หลีกเสี่ยงหลอดเลือดดำที่โป่งพอง ไม่แทงเข็มซ้ำในตำแหน่งเดิม
เลือกให้ในตำแหน่งส่วนปลายก่อน เพื่อหลอดเลือดดำในส่วนที่อยู่เหนือขึ้นมายังสามารถใช้งานได้หากหลอดเลือดส่วนปลายเกิดการอักเสบ
ชนิดของสารน้ำ
ตำแหน่ง และความชัดเจนของหลอดเลือดดำ การเลือกหลอดเลือดดำสำหรับให้สารน้ำควรเลือกหลอดเลือดดำที่มีลักษณะค่อนข้างตรง ในตำแหน่งที่ไม่ผ่านข้อพับ ตำแหน่งที่นิยมใช้ในการให้สารน้ำทางหลอดเลือดดำ คือหลอดเลือดบริเวณเหนือข้อมือ ไม่นิยมให้ทางหลอดเลือดดำที่เท้าเนื่องจากมีความเสี่ยงในการเกิดภาวะหลอดเลือดดำอักเสบ (thrombophlebitis)
ปริมาณและระยะเวลาที่ให้สารน้ำ
ตำแหน่งที่ควรหลีกเลี่ยง
บริเวณที่มีรอยช้ำ
บริเวณที่เจ็บปวด
ตำแหน่งที่อยู่ต่ำกว่าตำแหน่งที่ให้สารน้ำเดิม
หลอดเลือดแข็ง
แขนข้างที่อ่อนแรง
หลอดเลือดดำอักเสบ
หลีกเลี่ยงการแทงเข็มให้สารน้ำบริเวณที่ผูกยึด
แขนข้างเดียวกับที่ผ่าตัดเต้านมออก
แขนข้างที่เตรียมหลอดเลือดสำหรับล้างไต
หลีกเลี่ยงบริเวณข้อพับต่าง ๆ เพราะหลอดเลือดจะแตกทะลุได้
บริเวณที่มีการอักเสบ ติดเชื้อ บวม
การพยาบาลขณะผู้ป่วยได้รับสารน้ำ
-หลังใส่สายให้อาหารทางหลอดเลือดดำ ประเมินสัญญาณชีพ ถ้าพบว่ามีอัตราการหายใจมากกว่า 30 ครั้ง/นาที มีอาการแน่นหน้าอก หายใจลำบาก ชีพจรเบาเร็วความดันโลหิตต่ำ ควรรายงานแพทย์
-การเริ่มให้ระยะแรก อัตรา 4 0 - 6 0 มิลลิลิตรต่อชั่วโมง แล้วค่อยๆเพิ่มขึ้น การควบคุมการไหลของสารอาหารควรใช้เครื่อง เพื่อป้องกันภาวะน้ำตาลในเลือดสูงหรือต่ำกว่าปกติ
-ต้องทำให้ปราศจากเชื้อ
-ไม่ควรเจาะเลือดหรือฉีดยาหรือให้เลือดผ่านทางสายสวนที่ให้อาหารทางหลอดเลือดดำ เพราะอาจทำให้อากาศเข้าไปในสายให้อาหารหรืออาจทำให้สารละลายอาหารตกตะกอนหรือติดเชื้อ
วิธีการให้สารน้ำ
-สวมถุงมือสะอาดป้องกันการสัมผัสเลือดของผู้ป่วย
-ใช้สำลีแอลกอฮอล์ 70% เช็ดบริเวณที่จะเจาะให้กับผู้ป่วย
-ตรวจสอบชื่อ – สกุล ผู้ป่วย ที่ป้ายสารน้ำให้ตรงกับป้ายข้อมือผู้ป่วยก่อนให้สารน้ำ
-ใช้เข็มแทงเข้าทางหลอดเลือดดำ
-เตรียมสารน้ำให้ตรงกับคำสั่งแพทย์และเตรียมอุปกรณ์
-ให้สารน้ำและปรับอัตราการไหลของสารน้ำ ตามแผนการรักษา
-ล้างมือ
-ทำความสะอาดบริเวณที่แทงให้แห้งไม่มีคราบเลือด
-ประเมินบริเวณที่แทงเข็มว่ามีอาการบวม หรือเขียวซ้ำหรือไม่
7.ภาวะแทรกซ้อนจากการได้รับสารน้ำ
-ฟองอากาศเข้าไปอยู่ในหลอดเลือด (air embolism)
การแก้ไข รายงานแพทย์ทันที จัดทำให้ผู้ป่วยนอนตะแคงข้าย ศีรษะต่ำ ฟองอากาศจะผ่านเข้าไปสู่หัวใจห้องล่างขวาและเข้าไปในปอด เตรียมอุปกรณ์ให้ออกซิเจน ตรวจสอบสัญญาณชีพ
-การมีสารน้ำมากกว่าปกติในระบบหลอดเลือด (circulatory overload
การแก้ไข ปรับอัตราหยดลดลง จัดท่านอนให้ศีรษะสูง รายงานแพทย์
-หลอดเลือดดำอักเสบ (phlebitis)
การแก้ไข การเปลี่ยนตำแหน่งที่แทงเข็มใหม่ ประคบด้วยความเย็นสลับร้อนหรือแพทย์อาจให้ยาทา เพื่อลดความเจ็บปวดและการอักเสบ
การติดเชื้อในกระแสเลือด (Bacteremia หรือ Septicemia ) เกิดจากมีการปนเปื้อนเชื้อโรคเข้าสู่ร่างกายจากกระบวนการเตรียมสารน้ำการผสมยาลงขวดสารน้ำหรือฉีดเข้าสายให้สารน้ำที่ปราศจากเทคนิคการกีดกั้นเชื้อ การทำความสะอาดผิวหนังไม่ดีพอ ผู้ป่วยจะมีไข้ หนาวสั่นมากหลังได้รับสารน้ำ 30 นาที ความดันโลหิตลดลง คลื่นไส้ อาเจียน
การแก้ไข หยุดให้สารน้ำทันที รายงานแพทย์ ตรวจสอบสัญญาณชีพ ส่งตรวจเลือด และสารน้ำไปเพาะเชื้อ ให้ยาปฏิชีวนะตามแผนการรักษา