Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
พยาธิสรีรภาพของไตและระบบทางเดินปัสสาวะ, 2, 1, 2, อาการกระเพาะปัสสาวะอักเสบ…
พยาธิสรีรภาพของไตและระบบทางเดินปัสสาวะ
ปัสสาวะ
:star:เกิดจาก :star:
-มีโรคเบาหวาน :warning: การปัสสาวะมากเป็นหนึ่งในภาวะแทรกซ้อน ผู้ป่วยเบาหวานจะรู้สึกกระหายน้ำบ่อยกว่าปกติและทานอาหารมาก แต่น้ำหนักตัวลดลง
-ภาวะ Psychogenic polydipsia :warning: ผิดปกติด้านพฤติกรรม ติดนิสัยการทานน้ำปริมาณมาก
-มีภาวะโรคโรคเบาจืด :warning: เกี่ยวกับการเสียสมดุลของน้ำในร่างกาย ผู้ป่วยกระหายน้ำอย่างรุนแรง ดื่มน้ำมากปัสสาวะมาก
-โรคเกี่ยวกับไต :warning: ไตไม่สามารถเก็บน้ำเอาไว้ได้
ADH :<3:
เป็นฮอร์โมนต้านการขับปัสสาวะ ควบคุมการทำงานของไต กลไก การดูดซึมและกรองสารพิษต่างๆ รักษาสมดุลน้ำในร่างกายให้เป็นปกติ หากเสียสมดุลร่างกายจะรวนและเสียหาย
การตรวจวินิฉัย :explode:
ตรวจปัสสาวะ :recycle:
-Urine specific gravity : ตรวจเบื้องต้นง่ายที่สุด วัดค่าความถ่วงจำเพาะ (ค่าความหนาแน่นของปัสสาวะเมื่อเทียบกับน้ำ ค่าปกติ 1.010-1.025 ต่ำกว่านี้คือ water diuresis
-Urine osmolality : วัดค่าความเข้มข้นของสารละลายในปัสสาวะ (50-1200 mosm/kg) น้อยกว่า 250mosm/kg จะเป็นอาการ water diuresis
วัดปริมาณปัสสาวะ หากเก็บปัสสาวะไม่ครบจะทำให้เกิดการวินิจฉัยที่เพี้ยนไปมาก
-Urine glucose : ตรวจหาน้ำตาลกลูโคส
ตรวจเลือด :recycle:
Serum sodium : ตรวจวัดค่าโซเดียมที่อยู่ในนํ้าเลือด
Blood suger: ตรวจวัดระดับนํ้าตาลในเลือด เน้นหนักในผู้ป่วยโรคเบาหวานเป็นพิเศษ
Serum potassium : ตรวจวัดค่าโปแตสเซียมว่าอยู่ในภาวะสมดุลหรือไม่
Serum calcium : ตรวจวัดค่าแคลเซียมในเลือด
การตรวจวินิจฉัยอาการปัสสาวะมาก :forbidden:
Water deprivation test.
สาเหตุจาก water diuresis. ให้ผู้ป่วยอดน้ำ พร้อมวัดปริิมาณปัสสาวะทุก 1 ชั่วโมง และวัดค่า urine osmolality และตรวจ serum sodium/plasma osmolality ทุกๆ 2 ชั่วโมง
แนวทางการรักษา :<3:
ผู้ป่วยที่มีภาวะ Nephrogenic DI
(เบาจืด/ผิดปกติของหน่วยไต)
Low sodium,Low protein diet /ใช้ยากลุ่ม amiloride
หากผู้ป่วยเป็น Primary polydipsia
จำกัดน้ำ หากผู้ป่วยมีอาการทางจิต รักษาทางจิตเวชร่วมด้วย
ผู้ป่วยที่มีภาวะ Center DI (ภาวะเบาจืด)
ลดปริมาณปัสสาวะ -Low solute diet .ใช้อาหารความเข้มข้นต่่ำ /-Desmopressin . ใช้สารสังเคราะห์เท่า(ADH) /-ใช้ยา carbamazepine,ASAIDs,thaizid diuretic.
ปัสสาวะออกน้อย
จะทำให้เกิดน้ำคั่งในร่างกายมากเกินไป ค่าโซเดียวและแร่ธาตุอื่นๆไม่ได้ถูกขับออก ร่างกายเกิดบวมน้ำ ความดันโลหิตสูง
AKI :warning:
เป็นภาวะไตวายเฉียบพลัน อวัยวะส่วนไตเกิดการเสียสมดุล/ประสิทธิภาพในการทำงานอย่างรวดเร็ว
Burn and acute pancreatitis :explode: สูญเสียน้ำมากอย่างฉับพลัน ตับอ่อนเกิดการอักเสบ
Nephrotoxic drug associated AKI :explode: รับสารพิษเข้าไปมาก ไตทำงานหนักมาก ส่งผลให้เสื่อมสภาพลง
Postoperative AKI :explode: ส่วนใหญ่เกิดจากการผ่าตััด หากเสียเลือดมากร่างกายขาดสมดุล ความดันโลหิตต่ำกว่ามาตรฐาน
Endogenous toxin :explode: อาการติิดพิษจากสารที่ร่างกายสร้างขึ้นมาเอง เช่น myoglobin,hemoglobin
Post-renal AKI :explode: อุดตันที่ Bladder outlet และทางเดินปัสสาวะ วินิจฉัยดดยอัลตร้าวาวด์
Tumor lysis syndrome :explode: เกิดหลังจากบำบัดด้วยเคมี
INtrinsic AKI :explode: เกิดพยาธิสภาพที่ renal parenchymal
Sepsis-associated AKI :explode: เป็นการติดเชื้อในกระแสเลือด
Pre-renal AKI :explode: เป็นภาวะ effective arterial blood volume เกิดกับผู้ป่วยที่มีการเสียเลือด/น้ำอย่างมาก
ผลกระทบ :warning:
-เกิดนิ่วในกระเพาะปัสสาวะ
-มีอาการบวมของร่างกาย เนื่องจากไม่สามารถขับของเสียออกได้ตามปกติ
-หลั่งสารเรนินจากเซลล์ผนังหลอดเลือดในส่วนของไตมากขึ้น ตับสร้างangiotensin I ขึ้นมา กระตุ้นการหดตัวของหลอดเลือด ส่งผฃวนไปที่ไต ดูดกลับโซเดียมมากขึ้น
-ฮอร์โมนอดรีนัลสูงขึ้นกว่าปกติ เิดการดูดกลับของโซเดียมมากขึ้น
การตรวจ/วินิจฉัยโรค :check:
ประวัติเกี่ยวกับโรคไตโดยเฉพาะหากเคยมีโรคหรือเจ็บป่วยอื่นที่เกี่ยวกับไตก็ต้องบันทึกไว้
ลักษณะของปัสสาวะ หากผิดปกตอเช่นมีเลือดปนออกมามีของเเข็งคล้ายก้อนกรวดเม็ดเล็ก อาจระบุว่าการทำงานของไตบกพร่อง
ความเสี่ยงต่อการเจ็บป่วยและติดเชื้อ
ประวัติโรคมะเร็ง
ประวัติการใช้ยา ทั้งที่ใช้ประจำและบางครั้ง
อาการอื่นๆเช่นอาการปวดปัสสาวะที่ผิดปกติ/หน่วงบริเวณช่องท้อง
ประวัติการสูญเสียน้ำออกจากร่ากายในช่วงระยะผิดปกติ
การรักษา :recycle:
ทานน้ำให้มากขึ้น ค่อยๆเพิ่มทีละนิด เพื่อปรับสมดุลในร่างกายให้ปกติ
ป้องกัน/ลดการเสียน้ำ
สารอาหารสมดุล เน้นผักผลไม้มากขึ้น
ไม่อั้นปัสสาวะเป็นเวลานาน
ใช้ยาบำบัดเชิงเทคนิคในทางการแพทย์
:no_entry:โรคกลั้นปัสสาวะไม่อยู่ :no_entry:
สาเหตุ :warning: เกี่ยวข้องโดยตรงกับสตรี เนื่องจากกล้ามเนื้ออึ้งเชิงกรานหย่อนลง
ประเภทของโรค
1.ปัสสาวะกลั้นไม่อยู่ที่เป็นมาแต่กำเนิด
4.ปัสสาวะเล็ดเมื่อออกแรงเบ่ง
10.ปัสสาวะปวดกลั้น
2.ปัสสาวะรดที่นอน
6.ปัสสาวะเล็ดและราดร่วมกัน
9.ปัสสาวะบ่อยในช่วงกลางคืน
7.ปัสสาวะล้น ซึม
8.ปัสสาวะบ่อยมากในช่วงกลางวัน
11.กระเพาะปัสสาวะไวเกิน (อาการจากข้อ5,8,9,10)
5.ปัสสาวะราดกลั้นไม่ได้
3.ปัสสาวะกลั้นไม่อยู่จากระบบประสาท
วินิจฉัย :no_entry:
เน้นที่การซักถามประวัติและอาการปัจจุบันอยางละเอียด จะสามารถแยกแยะอาการแสดงที่เป็นอยู่
ประวัติการเจ็บป่วยในอดีต
ประวัติการใช้ยารักษาในปัจจุบัน
การดื่มน้ำ/เครื่องดื่มต่างๆ
ทางการแพทย์
ความแข็งแรงของสายปัสสาวะ
ตรวจส่องกล้อง
ตรวจปัสสาวะตัดปัญหาการอักเสบ
การรักษา :recycle:
การบริหารทานยา
การผ่าตัดรักษาผ่านบริเวรช่องคลอด
การบริหารฝึกฝนกล้ามเนื้ออุ้งกราน
:forbidden:ปัสสาวะคั่งค้าง :forbidden:
ไม่สามรถขับปัสสาวะได้ตามปกติ
อาการ
เฉียบพลัน
แน่นท้อง รู้สึกไม่สบายบริเวณช่วงล่าง
ท้องอืด
ปวดแต่เบ่งไม่ออก
เรื้อรัง
ปัสสาวะบ่อย (8 ครั้งต่อวัน)
ปัสสาวะไม่สุด
แสบขัดขณะปัสสาวะ
สาเหตุ
ระบบประสาท
ประสาทที่ควบคุมการทำงานของกระเพาะปัสสาวะ/หูรูดเกิดความผิดปกติ
การใช้ยา
ยาบางชนิดรบกวนการทำงานของเส้นประสาท
ท่อปัสสาวะอุดตัน
ต่อมลูกหมากโต/อวัยวะภายในอุ้งเชิงกรานหย่อน/ท่อปัสสาวะตีบแคบ
วินิจฉัย
เอกซเรย์คอมพิวเตอร์หรือซีทีสแกน
การตรวจเอ็มอาร์ไอ
การส่องกล้องทางเดินปัสสาวะ
การตรวจพลศาสตร์ระบบทางเดินปัสสาวะ
การวัดปริมาณปัสสาวะที่ตกค้าง
การตรวจคลื่นไฟฟ้ากล้ามเนื้อหรืออีเอ็มจี
การรักษา
การระบายนํ้าปัสสาวะ-สำหรับผู้ป่วยที่ไม่สามารถถ่
ายปัสสาวะออกได้เลย
การใช้ยา -มักใช้รักษาอาการฉี่ไม่ออกที่มีสาเหตุมาจากโรคต่อมลูกหมากโต
การผ่าตัด -หากการรักษาในข้างต้นไม่ช่วยให้อาการให้ดีขึ้นหรือผู้ป่วยมีอาการรุนแรงมาก แพทย์อาจแนะนําเข้ารับการ
ผ่าตัด
การป้องกัน
อาจลดความ
เสี่ยงได้ด้วยการรักษาโรคต้นเหตุให้หายขาด
:red_flag:ภาวะโปรตีนในปัสสาวะ :red_flag:
วิธีการตรรวจ
ใช้แทบตรวจปัสสาวะจุ่มในปัสสาวะแล้วเทียบสี จะตรวจพบโปรตีนเมื่อมี
ปริมาณโปรตีน 300-500 มก ข้อเสียคือไม่สามารถวัดปริมาณโปรตีน
วัดปริมาณ Protein ที่ขับออกมาตลอด 24 ชัวโมง
การตรวจปัสสาวะหาค่า Protein Creatinine
-ผู้ป่วยโรคเบาหวานทั้งชนิด 1-2 ที่พบโปรตีนในปัสสาวะ
ผู้ป่วยความดันโลหิตสูง/โรคไตอักเสบ
การตรวจพบ proteine หรือ albumin ในปัสสาวะซึ่งมักจะมีสาเหตุจากโรคไต การรับประทานยาบางชนิด
ปัจจัยที่มีผล
การติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ
มีไข้
ภาวะหัวใจวาย
ใช้ยา NSAIDs,acel
การออกกำลังกาย
คนอ้วน
ความสำคัญ
เป็นตัวกำหนดว่าเป็นโรคไตวาย/หากมีโปรตีนในปัสสาสะน้อยเสี่ยงเป็นโรคไตวายจะต่ำ มีสูงก็มีโอกาสเป็นโรคไตวายสูง
อาการ ขณะปัสสาวะลงในโถส้วมจะเป็นฟอง หากสูญเสียโปรตีนมาจะเกิดอาการบวมบริเวณเท้า หนังตา
:<3:RENAL SYSTEM. :<3:
Bladder :star:
เป็นถุง ลักษณะรูปสามเหลี่ยมพีระมิด ความจุที่ 400-1000 ml(ขึ้นอยู่กับวัตถุ)
Renal,vein,lymphatic drainage
Ureter :star:
เป็น Retropreitoneal structures ต่่อจาก renal pelvis ถึงกระเพาะปัสสาวะ
Urethra :star:
Membranous urethra
Penile urethra
Prostatic urethra
Kidney :explode:
อยู่ที่ตำแหน่ง T1 2-L3่่
เป็น Retroperitoneal organ
มี 2 ข้างซ้ายและขวา
Nephron
เป็น anatomical unit of kidney function
Glomerulus
-มีเลือดฝอยอยู่ด้านใน
Renal tubule
Vascular supply
:recycle:หน้าที่ของไต :recycle:
กำจัดน่้ำส่วนเกิดออกจากร่างกาย
เป็นต่อมไร้ท่อ -ควบคุมความดันโลหิต/กระตุ้นการสร้างเม็ดเลืดแดง/ควบคุมปริมาณแคลเซียม
-กรองของเสียออกจากร่างกาย
สาเหตุ :no_entry:
Renal cause. -อยู่ในเนื้อไต
Post renal cause. -obstructive
Prerenal cause. -สาเหตุหลักจากไต แก้ไขโดยการให้สารน้ำ
:star:นิ่วในระบบทางเดินปัสสาวะ :star:
เกิดได้หลายรูปร่าง/ตำแหน่ง เช่น นิ่วรูปเขากวาง ทั้งทึบแสงและไม่ทึบแสง ไม่สามารถเห็นได้ด้วยการ X-ray.
เกิดจากการตกผลึกของสารก่อนิ่วในปัสสาวะ ทำให้เยื่อบุไตอักเสบ
อาการแสดง
ปัสสาวะสะดุด (ขับนิ่วออกมา)
ปัสสาวะเป็นทราย/กรวด/เม็ดหิน
ปวดตื้อบั้นเอว
การตรวจจร่างกาย
Palpate mass at maleurthra
การส่งตรวจทางห้องปฎิบัติการ
Urine analysis : ส่องกล้องพบผลึกในรูบแบบต่างๆ
Film KUB : พบabnormal opacityในurinary trac
การรักษา
การใข้คลื่นshock waveยิงสลายนิ่ว (ทำให้แตกเป็นชิ้นเล็กๆ เพื่อให้สลายออกมาได้)
การใช้ยาลดการเกิดนิ่ว/สลายนิ่ว
การผ่าตัด
รักษาตามอาการ
ข้อแนะนำ
ดื่มน้ำให้เพียงพอต่อความต้องการของร่างกายหลีกเลี่ยงภาวะขาดน้ำ
ลดการรับประทานอาหารบางประเภทที่มีสารหรือเกลือแร่มากเกินไป
ไม่กลั้นปัสสาวะ เนื่องจากจะทำให้มีโอกาสตกตะกอนเกิดเป็นผลึก
:warning:การติดเชื้อในระบบทางเดินปัสสาวะ :warning:
พบในผญ มากกว่า ผช เนื่องจากท่อปัสสาวะสั้นกว่า
เชื้อก่อโรคที่มักเป็นสาเหตุ คือ Escherichia coli (E. coli) อาศัยในลำไส้ใหญ
เป็นอันดับสองของการติดเชื้อรองจากURI
ติดเชิ้อได้หลายตำแหน่ง
-บริเวณกระเพาะปัสสาวะ cystitis
-บริเวณกรวยไต pyelonephrtis
-บริเวณท่อปัสสาวะ urethritis
อาการแสดง
ปัสสาวะขุ่น/มีฟอง/ปนเลือด
ปวดท้องน้อย
กลั้นปัสสาวะไม่ได้
ปวดบั้นเอว
เบ่งปัสสาวะ
มีไข้
ปัสสาวะแสบขัด
ตรวจร่างกาย
Tender at suprapubic are
CVA Tenderness positive
การส่งตรวจทางห้องปฎิบัติการ
Urine culture
Film KUB-พบabnormal opacityในurinary tract
Urine analysis-พบleukoce+ve, nitrite+ve, WBC>5cell/mm3
การรักษา
Medical treatment
Antibiotic ให้ยาที่ครอบคลุมเชื้ อgram negative
Supportive เช่น ยาแก้ปวด
คำแนะนำคนไข้
-รักษาความสะอาด ไม่สวมเสื้อผ้ารัดแน่น/อับชื้น
-ไม่กลั้นปัสสาวะ
-ดื่มน้ำให้เพียงพอ
-เช็ดทำความสะอาดบริเวณช่องคลอดจากหน้าไปหลัง
-ล้างอวัยวะเพศและปัสสาวะก่อนมีเพศสัมพันธ์
