Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
บทที่ 6 กระบวนการพยาบาลในการให้การพยาบาลอย่างองค์รวมแก่บุคคลที่มีปัญหาสุขภ…
บทที่ 6 กระบวนการพยาบาลในการให้การพยาบาลอย่างองค์รวมแก่บุคคลที่มีปัญหาสุขภาพจิตและจิตเวช
การพยาบาลผู้ป่วยที่มีความผิดปกติทางด้านอารมณ์
ความผิดปกติทางด้านอารมณ์ Mood
อารมณ์ที่บุคคลแสดงออก
มีความแปรปรวนไม่คงที่และมีขอบเขตของการแสดงออกมากเกินไปหรือน้อยเกินไป
อารมณ์ซึมเศร้า (Depression)
1) อารมณ์ซึมเศร้าเล็กน้อย
เบื่อหน่ายเล็กน้อย หดหู่ เศร้า ซึม
อารมณ์ซึมเศร้าปานกลาง
ซึม พูดน้อยลง คิดช้า วิตกกังวล
อารมณ์ซึมเศร้ารุนแรง
สนใจสิ่งแวดล้อมน้อยลง กังวลสูง
นอนไม่หลับ
กลไกทางจิตที่ใช้
Repression เก็บกดความรู้สึก ไม่พูด เก็บตัว ไม่สนใจ
Introjection โทษตัวเองไม่ดี ท้อแท้ สิ้นหวัง เป็นมากทำร้ายตนเอง
อารมณ์คลุ้มคลั่ง (Mania)
อารมณ์คลุ้มคลั่งระดับต่ำ
อารมณ์ไม่คงที่ จากอารมณ์แจ่มใส
หากถูกขัดใจก็จะหงุดหงิดได้ง่าย
อารมณ์คลุ้มคลั่งอย่างเฉียบพลัน
สนุกสนานและครื้นเครงมากกว่าความเป็นจริง มีความคิดสับสน
อารมณ์คลุ้มคลั่งรุนแรง
อารมณ์แปรปรวนมาก ควบคุมตนเองไม่ได้
กลไกทางจิตที่ใช้
Projection การโทษผู้อื่น ทำให้เกิดลักษณะไม่เป็นมิตรก้าวร้าว
Fantasy สร้างโลกส่วนตัว ประสาทหลอน หลงผิดคิดว่ามีอำนาจ
อารมณ์คลุ้มคลั่งสลับเศร้า (Bipolar disorders)
ความผิดปกติของอารมณ์
แสดงออกในลักษณะเศร้าสลับคลุ้มคลั่ง อารมณ์เปลี่ยนไปโดยมีช่วงเศร้าโดดเด่นไปจนถึงคลุ้มคลั่ง
การรักษาผู้ป่วยที่มีความผิดปกติทางด้านอารมณ์
การรักษาด้วยยา (Pharmacological treatment)
ในผู้ป่วยอารมณ์ซึมเศร้า (Depression)
แพทย์จะให้ยารักษาอารมณ์เศร้า (Antidepressant drugs) การจะให้ยาตัวใดแล้วแต่แพทย์จะพิจารณา
การรักษาด้วยกระแสไฟฟ้า (Electroconvulsive therapy: ECT)
จะใช้รักษาหลังจากที่ใช้ยารักษาแล้วไม่ได้ผล หรือในผู้ป่วยที่มีประวัติว่ารักษาด้วย ECT แล้วได้ผลดี
หรือในรายที่เสี่ยงต่อการฆ่าตัวตาย
การรักษาทางจิตสังคม
1) จิตบำบัด (Psychotherapy)
อาจจะเป็นการทำจิตบำบัดเป็นรายบุคคลหรือเป็นกลุ่มเพื่อให้โอกาสผู้ป่วยได้มีโอกาสระบายความรู้สึก
ไม่สบายใจ มีกำลังใจ
2) การบำบัดความคิด (Cognitive therapy)
การรักษาจะช่วยให้ผู้ป่วยแก้ไขระบบความคิดที่เป็นผลเสียต่อตนเอง ซึ่งทำให้รู้สึกซึมเศร้า หมดหนทาง
ผู้บำบัดจะร่วมกับผู้ป่วยในการค้นหารูปแบบความคิดที่เป็นปัญหา วางแนวความคิดใหม่
และนำไปทดลองปฏิบัติ จนผู้ป่วยสามารถปรับความคิดและพฤติกรรมได้เหมาะสม
3) พฤติกรรมบำบัด (Behavior therapy)
ในผู้ป่วยซึมเศร้าจะเป็นการนำพฤติกรรมที่เป็นปัญหาของผู้ป่วยมาเป็นเป้าหมายในการรักษา เช่น
การมองคุณค่าในตนเองต่ำกว่าความเป็นจริง จะรักษาโดยฝึกความกล้าในการแสดงออก
การจำแนกโรคที่เกิดจากความผิดปกติทางด้านอารมณ์
โรคซึมเศร้า (Major depressive disorder: MDD)
เป็นโรคที่มีอาการสำคัญ คือ มีอารมณ์เศร้ารุนแรง
ทางด้านร่างกาย
ความอยากรับประทานอาหารแปรปรวน การนอนแปรปรวน ความต้องการทางเพศลดลง มีอาการท้องผูก ไม่มีพลัง
ทางด้านอารมณ์
มีอารมณ์เศร้ารุนแรง
ที่ไม่สมเหตุสมผลกับเหตุการณ์จริงในชีวิต เบื่อหน่าย ไม่มีความสนใจในการทำกิจกรรม
ทางด้านความคิด
คิดซ้ำๆ คิดอะไรไม่ค่อยออก ไม่มีสมาธิ มีความคิดซ้ำๆ
เกี่ยวกับความตาย อาจมีความคิดฆ่าตัวตาย
ทางด้านพฤติกรรม
ผู้ป่วยจะมีอาการ เชื่องช้า เดินช้าไม่พูดไม่โต้ตอบ
ไม่อยากทำอะไร อยู่เฉยๆ ได้นาน
โรคอารมณ์ซึมเศร้าเรื้อรัง (Dysthymic disorder)
ผู้ป่วยจะมีอาการของโรคเรื้อรัง
แต่อาการรุนแรงน้อยกว่าโรคซึมเศร้า
ทางด้านร่างกาย
เบื่ออาหาร หรือ
รับประทานอาหารได้มากขึ้น นอนไม่หลับ
ทางด้านอารมณ์
ผู้ป่วยจะรู้สึกเบื่อหน่าย ท้อแท้
ความภาคภูมิใจในตนเองต่ำ
ทางด้านความคิด
คิดช้า คิดเรื่องเดิมหรือคิดซ้ำๆ
คิดถึงตนเองในด้านไม่ดี ขาดความเชื่อมั่นในตนเอง
ทางด้านพฤติกรรม
ผู้ป่วยจะบ่นว่ารู้สึกเหนื่อยเรื้อรัง
รู้สึกอ่อนเพลียจากการทำกิจกรรมปกติ
กลุ่มโรคอารมณ์สองขั้ว (Bipolar disorders)
เป็นกลุ่มโรคที่มีอารมณ์ผิดปกติสองด้าน คือ
ระยะอารมณ์ซึมเศร้า (Depressive episode) และระยะคลุ้มคลั่ง (Manic episode)
ทางด้านร่างกาย
ไม่รู้สึกง่วงนอนหรือนอนไม่หลับ
แม้จะพักผ่อนเพียง 2-3 ชั่วโมง ก็รู้สึกว่าเพียงพอ
ทางด้านอารมณ์
ผู้ป่วยจะรู้สึกมีความสุขมาก มีอารมณ์ครึกครื้น รื่นเริง
สนุกสนานเกินความเป็นจริง
ทางด้านความคิด
ผู้ป่วยมีความคิดสร้างสรรค์มากมาย
ความคิดเปลี่ยนแปลงรวดเร็วจากเรื่องหนึ่งไปอีกเรื่องหนึ่งหรือความคิดแล่นเร็ว
ทางด้านพฤติกรรม
ผู้ป่วยจะทำกิจกรรมมากไม่อยู่เฉย เดินไปเดินมา
ความต้องการนอนลดลง ผู้ป่วยจะหลับเพียง 2-3 ชั่วโมงต่อคืนก็รู้สึกเพียงพอ
โรค Bipolar I disorder
ผู้ป่วยมีอาการระยะคลุ้มคลั่ง (Manic episode) สลับกับระยะอารมณ์
ซึมเศร้า (Depressive episode)
โรค Bipolar II Disorder
ผู้ป่วยมีอาการระยะคลุ้มคลั่งระดับต่ำ (Hypomanic episode) สลับกับระยะ
อารมณ์ซึมเศร้า (Depressive episode)
โรคอารมณ์แปรปรวนเรื้อรัง (Cyclothymic disorder)
จัดเป็น mild form of bipolar disorder
จะมีอาการของ hypomania สลับกับอาการซึมเศร้าที่ไม่รุนแรงถึงขั้น major depressive disorder
ประมาณครึ่งหนึ่งของผู้ป่วยมีอาการซึมเศร้าเป็นส่วนใหญ่
ระยะเวลาที่เป็นในแต่ละด้านจะค่อนข้างสั้นเมื่อเทียบกับ bipolar disorder
สาเหตุของการเกิดความผิดปกติทางด้านอารมณ์
ปัจจัยด้านชีวภาพ (Biological factors)
1) พันธุกรรม
มีการถ่ายทอดทางพันธุกรรมในครอบครัวที่มีบิดามารดาคนใดคนหนึ่งป่วยเป็นโรคซึมเศร้า
2) สารสื่อประสาท
norepinephrine
มีปริมาณลดลงทำให้เกิดอารมณ์ซึมเศร้าและถ้ามีปริมาณสูงขึ้นทำให้เกิดอาการคลุ้มคลั่ง
3) การทำงานของต่อมไร้ท่อ
ผู้ป่วยโรคซึมเศร้ามีความผิดปกติของฮอร์โมน เช่น thyroid-
stimulating hormone (TSH) มีการลดลงของ growth hormone
ปัจจัยด้านจิตสังคม (Psychosocial factors)
1) ทฤษฎีจิตวิเคราะห์
ฟรอยด์ (Freud) กล่าวว่า อารมณ์ซึมเศร้า (Depression) เกิดจากการสูญเสียสิ่งอันเป็นที่รัก
และหันความโกรธเข้าหาตนเอง โดยใช้กลไกทางจิตแบบโทษตนเอง (Introjection)
บุคคลมีการสูญเสียใน oral phase of psychosexual development
จะทำให้บุคคลมีอาการdepression ได้ ถ้ามีการสูญเสียในเวลาต่อมา
ผู้ป่วยจะแสดงความไม่เป็นมิตรออกมาต่อผู้อื่น
2) ทฤษฎีเกี่ยวกับความคิด
การที่บุคคลมีอารมณ์ซึมเศร้า (Depression)
เกิดจากความคิดมากกว่าอารมณ์ โดยเกิดจากการมีความคิดด้านลบ
มองสิ่งแวดล้อม บุคคลในแง่ลบ
มองตนเองในแง่ลบ คิดว่าตนเองไร้ค่าไม่มีความสามารถ
มองอนาคตในแง่ลบ คิดว่าอนาคตของตนเองคงจะล้มเหลว
3) เหตุการณ์ในชีวิตและทฤษฎีเกี่ยวกับความเครียด
เหตุการณ์ที่ทำให้เกิดความเครียด ได้แก่ การไม่มีบุคคลใกล้ชิด การไม่มีสัมพันธภาพกับบุคคลอื่น
ไม่มีงานทำและการสูญเสียบุคคลอันเป็นที่รัก
4) ทฤษฎีบุคลิกภาพ
ลักษณะบุคลิกภาพที่สัมพันธ์กับโรคซึมเศร้า ได้แก่
การมองสิ่งต่างๆ ในแง่ร้าย รู้สึกตนเองไร้ค่า วิตกกังวลง่าย ไม่ยอมรับตนเอง