Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
ยาที่ออกฤทธิ์ต่อระบบประสาทส่วนกลาง (Drugs acting on central nervous…
ยาที่ออกฤทธิ์ต่อระบบประสาทส่วนกลาง
(Drugs acting on central nervous system)
Bipolar disorders
ทำให้เกิด
neurochemical ในสมองเปลี่ยนแปลงไป รวมถึงserotonin receptor blockade นอกจากนี้ยังลดการเกิดneuronal atrophy และเพิ่มneuronal growth neuronal
ผลข้างเคียง
คลื่นไส้ ท้องเสีย ปวดท้องมือสั่น ปัสสาวะบ่อย น้าหนักขึ้น พิษต่อไต
ยาที่ใช้ mood-stabilizing medications เช่น
lithium carbonate (Lithane, Eskalith, Lithotabs)
Anti-Parkinson’s agents
เกิดจากความผิดปกติของระบบประสาทส่วนกลางที่จะ
ส่งผลให้เกิดอาการสั่น (tremor), เกร็ง (rigidity), เคลื่อนไหวช้าไม่มีแรง
เคลื่อนไหว (akinesia), ท่าเดินผิดปกติ, การแสดงสีหน้า ใบหน้าของ
ผู้ป่วยจะเฉยเมยไม่มีอารมณ์เหมือนใส่หน้ากาก เวลาพูดมุมปากจะขยับ
เพียงเล็กน้อย(masking face), พูดเสียงเบา
การรักษา
รักษาด้วยยา
ทำกายภาพบบัด
ผ่าตัด (ในคนอายุน้อย และมีอาการไม่มาก)
ผลข้างเคียง
คลื่นไส้ อาเจียน เกิด Orthostatic hypotension เห็นภาพหลอน ฝันร้าย ปัสสาวะเปลี่ยนสี
ยา Levodopa/carbidopa
Anxiolytics, sedative and hypnotics
Benzodiazepines
ออกฤทธิ์
โดยการจับที่ benzodiazepine receptor sites ที่ GABA receptor
ผลข้างเคียง
ง่วงซึม ปากแห้ง ปวดศีรษะ ซึมเศร้า น้ำหนักขึ้น ท้องผูกสับสน เวียนศีรษะ คลื่นไส้ การมองเห็นเปลี่ยนไป
ทารกแรกเกิดพิการ (ในกรณีที่ใช้ยาระหว่างตั้งครรภ์)
ใช้เป็นยา
กันชัก รักษาอาการนอนไม่หลับ ช่วยให้กล้ามเนื้อหายเเข็งตึง ใช้เป็นยานำการสลบ ให้เป้นยาก่อนผ่าตัด ป้องกันการลงเเดง
เเบ่งตามการออกฤทธิ์
Intermediate -Acting (10 -20 hours) ได้แก่ยา Temazepam (Restoril), Lorazepam (Ativao), Alprazolam (Xanax)
Long -Acting (1-3 days) ได้แก่ยา Chlordiazcpoxide (Libriunt), Diazepam (Valium ), Flurazepam (Oalmane)
Short -Acting (2-8 hours) ได้แก่ยา Oxazepam (Serax), Clonazepam (Klonopin), Midazolam (Versed), Triazolam (Halcion)
Barbiturate
เเบ่งตามการออกฤทธิ์
Short และ intermediate acting ออกฤทธิ์ได้นาน 2-6 ชั่วโมง ได้แก่ยา Pentobarbital (Nembutal), Secobarbital (Seconal), Amobarbital (Amytal)
Long action ออกฤทธิ์ได้ 6-12 ชั่วโมง ได้แก่ยา Phenobarbital (Gardenal)
Ultrashort acting ออกฤทธิ์สั้น (half-life 6 ชั่วโมง) ได้แก่ยา Thiopental (Pentothal), Ibuprofen
ออกฤทธิ์
เหมือนกับ BDZ โดยเพิ่มการทำงานของ GABA ทำให้ Cl -เข้า cell มากขึ้น (โดยจับกับ receptor receptor คนละตาแหน่งกับ BDZ)
ผลข่างเคียง
สูญเสียความทรงจำ กดการหายใจ (หายใจเบา ตื้น) ไตทำงานผิดปกติ ตกใจง่าย จิต/ประสาทหลอน อ่อนเพลีย ปวดกระดูก เบื่ออาหาร กล้ามเนื้ออ่อนแรงน้ำหนักลดผิดปกติ ตัวเหลือง
ใช้เป็น
ยานอนหลับและยาคลายเครียด ยาคลายกล้ามเนื้อและ ยารักษาโรคลมชัก
Antiepileptics
ยาออกฤทธิ์ หลายกลไก
ลด seizure activity โดยเพิ่มthe inhibitory effects of gamma butyric acid (GABA)
กดการส่งสัญญาณ (neuronal firing) ทำให้การชักลดลง
ลดการแพร่กระจายของ cell ที่เหนี่ยวนำให้เกิดการชักในสมอง
ทำให้ nerve ใช้เวลากลับเข้าสู่ active state
ช้าเนื่องจาก Na และ Ca ไหลเข้าสู่ cell ช้าลง
ยา Gabapentin (Neurontin)
บำรุงประสาท กันชักไม่ค่อยได้
ยา Lamotrigine (Lamictal )
กดระบบประสาทเกิดอาการซึมเศร้าได้ ใช้กับคนท้องไม่ได้ มึนงง ตาพร่า คลื่นไส้ อาเจียน เกิดผื่นเเพ้
ยา Levetiracetam (Keppra )
ใช้กับคนท้องได้ มึนงง กล้ามเนื้ออ่อนเเรง
ยาTopiramate (Topamax)
ง่วงนอน มึนงง เกิดต่อหินได้ ความดันในลูกตาสูง ไม่สามารถใช้กับคนท้องได้ เลือดเป็นกรด
ยา Valproicacid
คลื่นไส้ อาเจียน อาหารไม่ย่อย พิษต่อตับ ไม่สามารถใช้ในคนท้องได้ เกร็ดเลือดต่ำ
ยา Carbamazepine
วิงเวียน ตาพร่า ปวดหัว ไม่สามารถใช้ในคนท้องได้ มีการสร้างเม็ดเลือดขาว เม็ดเลือดแดง เกร็ดเลือดลดลง เสี่ยงของการแพ้ยาได้ เกิดผื่นแพ้รุนแรง ประสิทธิภาพของยาเม็ดคุมกำเนิดลดลง
ยา Phenytoin
ง่วงนอน ตาพร่า ความจำลดลง Gingival hyperplasia (เหงือกโตบวมผิดปกติ เลือดออกตามไรฟัน) ผื่น ไม่สามารถใช้ในคนท้องได้ ประสิทธิภาพของยาเม็ดคุมกำเนิดลดลง ความดันต่ำ ทำให้ระดับยาในเลือดเปลี่ยนแปลงได้
กลุ่มยานอนหลับที่ใช้เป็นยากันชักได้
คือ
ยา Diazepam (Valium), Lorazepam (Ativan)
ยา Phenobarbital, Primidone
ง่วงนอน ซึมเศร้า ในบางรายการเกิดอาการตรงข้ามคือ hyperactive โดยเฉพาะในเด็ก ถ้าให้สูงตากระตุก ลดการสร้างวิตามิน K และ D (ประสิทธิภาพของยา Warfarin ลดลง) ไม่สามารถใช้ในคนท้องได้ ประสิทธิภาพของยาเม็ดคุมกำเนิดลดลง
Depressive disorders
Atypical antidepressants
ผลข้างเคียง
ปวดหัว ปากแห้ง ท้องผูก หัวใจเต้นเร็ว คลื่นไส้ นอนไม่หลับ กดความอยากอาหาร น้าหนักลง ชัก
การพยาบาล
ดูแลผู้ป่วยว่าทนต่อยาได้หรือไม่ และให้คำแนะนำที่เหมาะสม
กลไกการออกฤทธิ์
ยังไม่ชัดเจน บางทฤษฎีที่อธิบายว่าอาจออกฤทธิ์ผ่านทางการยับยั้ง dopamine uptak
ยา bupropion HCL (Wellbutrin)
Tricyclic antidepressants (TCAs)
กลไกการออกฤทธิ์
ยับยั้งการ NE และ 5-HT reuptake HT reuptake จากบริเวณ synapse synapse ทำให้ NE และ 5-HT ทำงานได้เยอะขึ้น
ผลข้างเคียง
วูบ ง่วงซึม ทำให้เกิดการชักได้ง่ายขึ้น ปากแห้ง คอแห้ง ตาพร่า ปัสสาวะคั่ง ท้องผูก หัวใจเต้นเร็ว ห้ามให้ร่วมกับ MAOIs ระวังการใช้ร่วมกับยาที่มีฤทธิ์ antihistamines หรือ anticholinergic anticholinergic
ยา Amitriptyline (Elavil)
Selective serotonin inhibitors (SSRIS)
กลไกการออกฤทธิ์
ยับยั้งการ reuptake reuptake ของ serotonin (5-HT) ทำให้มีปริมาณ 5-HT สูงขึ้นบริเวณ synapse synapse Side
ยา Fluoxetine (Prozac), Sertraline (Zoloft)
ผลข้างเคียง
น้ำหนักลดช่วงเเรก ไม่ถึงจุดสุดยอด คลื่นไส้ ท้องเสีย นอนไม่หลับ เกิดอาการ Serotonin ได้ ห้ามใช้ร่วมกับยากลุ่ม MAOIs หากกินยาเเล้วหยุดยาเลยจะเกิดอาการ Withdrawal syndrome ต้องค่อยๆหยุดยา
Monoamine oxidase inhibotors (MAOIs)
กลไกการออกฤทธิ์
ยับยั้ง MAO (enzyme MAO (enzyme ที่ใช้ในการทำลาย NE, DA, 5-HT) ในสมอง ทำให้มีปริมาณ NE, DA, NE, DA, 5-HT เพิ่มขึ้น
ผลข้างเคียง
วูบ ความดันสุง กระตุ้นระบบประสาทส่วนกลางวิตกกังวลคลุ้มคลั่ง เกิดอาการ Serotonin syndrome เมื่อใช้ร่วมกับ SSRIs, TCAs
ยา Phenelzine (Nardil)
Antipsychotics
เเบ่งเป็น 2 กลุ่ม
First-generation (conventional) antipsychotic
medications ส่วนใหญ่ควบคุม positive symptoms
ยา chlorpromazine (Thorazine) มีความเเรงน้อย
และ ยาHaloperidol (Haldol) potency สูง
Block dopamine (D2), acetylcholine, histamine และ norepinephrine (NE) receptors ในสมองรวมถึงระบบประสาทส่วนปลาย
ผลข้างเคียง
กระสับกระส่าย ท้องผูก วิงเวียนศีรษะ ง่วงซึม ปากแห้ง รูม่านตาขยาย อาการสั่นรัวหรือกระตุก คลื่นไส้ น้ำมูกไหล
Second-generation (atypical) antipsychotic
ลดได้ทั้ง positive และ negative symptoms
ผลข้างเคียง
ไขมันสูง วูบ น้ำหนักขึ้น ควบคุมน้ำตาลไม่ดี
ยา risperidone (Risperdal)
Block serotonin มากกว่า dopamine receptor
เเละ Block NE, histamine และ ACh
เป้าหมายในการรักษา
ป้องกันไม่ให้กลับเป็นซ้ำ
สามารถใช้ชีวิตได้อย่างปกติ
ลดความรุนแรงของอาการที่เกิดขึ้น