Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
ยาที่ออกฤทธิ์ต่อระบบประสาทส่วนกลาง - Coggle Diagram
ยาที่ออกฤทธิ์ต่อระบบประสาทส่วนกลาง
Depressive disorders
Monoamine oxidase inhibotors
(MAOIs)
Phenelzine (Nardil)
ยับยั้ง MAO enzyme (enzyme ที่ใช้ในการทำลาย NE, DA, 5-HT) ในสมอง ทำให้มีปริมาณ NE, DA,NE, DA, 5-HT เพิ่มขึ้น
อาการข้างเคียง : วูบ ความดันสูง กระตุ้นระบบประส่วนกลาง วิตกกังวล คลุ้มคลั่ง เกิดอาการSerotonin syndrome เมื่อใช้ร่วมกับ SSRIs, TCAs
Atypical antidepressants
bupropion HCL (Wellbutrin)
อาจออกฤทธิ์ผ่านทางการยับยั้ง dopamine uptak
อาการค้างเขียง : ปวดหัว ปากแห้ง ท้องผูก หัวใจเต้นเร็ว คลื่นไส้ นอนไม่หลับ กดความอยากอาหาร น้าหนักลง ชัก
Tricyclic antidepressants (TCAs)
Amitriptyline (Elavil)
ยับยั้งการ NE และ 5-HT reuptake HT reuptake
จากบริเวณ synapse synapse ทำให้ NE และ 5-HT ทำงานได้เยอะขึ้น
อาการข้างเคียง : วูบ ง่วงซึม ทําให้เกิดการชักได้ง่ายขึ้น ปากแห้ง คอแห้ง
ตาพร่า ปัสสาวะคั่ง ท้องผูก หัวใจเต้นเร็ว
ห้ามใช้ร่วมกับยากลุ่ม MAOIs
ระวังการใช้ร่วมกับยาที่มีฤทธิ์ antihistamines หรือ anticholinergic
Selective serotonin inhibitors
(SSRIS)
Fluoxetine (Prozac),Sertraline (Zoloft)
ยับยั้งการ reuptake reuptake ของ serotonin
(5-HT) ทาใหม้ ีปรมิ าณ 5-HT สูงขึ้นบรเิวณ synapse synapse Side
อาการค้าเคียง : น้ำหนักลด ไม่ถึงจุดสุดยอด คลื่นไส้ท้องเสีย นอนไม่หลับ เกิดอาการ Serotonin
ห้ามใช้ร่วมกับยากลุ่ม MAOIs
หยุดยาเลยจะเกิดอาการ Withdrawal syndrome
Anxiolytics, sedative and
hypnoticsAnxiolytics
Barbiturate
แบ่งตามการออกฤทธิ์
1.Ultrashort acting ออกฤทธิ์สั้น (half-life 6 ชั่วโมง)
เช่น Thiopental (Pentothal) ,Ibuprofen
2.Short และ intermediate acting 2-6 ชั่วโมง
เช่น Pentobarbital
(Nembutal) , Pentobarbital (Nembutal) , Amobarbital (Amytal)
3.Long action 6-12 ชั่วโมง
เช่น Phenobarbital (Gardenal)
ออกฤทธิ์เหมือนBDZ โดยเพิ่ม การทำงานของ GABA GABA ทำให้ Cl - เข้า cell มากขึ้น (โดยจับกับ receptor receptor คนละต่ำแหน่งกับBDZ)
อาการข้างเคียง : สูญเสียความทรงจํา กดการหายใจ ไตทํางานผิดปกติตกใจง่าย จิต/ประสาทหลอน อ่อนเพลีย ปวดกระดูก เบื่ออาหาร กล้ามเนื้ออ่อนแรง น้ำหนักลดผิดปกติ ตัวเหลือง
ยานอนหลับและยาคลายเครียด ยาคลายกล้ามเนื้อและ
ยารักษาโรคลมชก
Benzodiazepines
เเบ่งตามการออกฤทธิ์
1.Short -Acting
(2-8 hours) เช่น Oxazepam(Serax) , Clonazepam ( Klonopin ) , Midazolam (Versed) , Triazolam (Halcion)**
2.Intermediate -Acting
( 10 - 20 hours) เช่น Temazepam (Restoril),Lorazepam( Ativao ), Alprazolam (Xanax)
3.Long -Acting
(1-3 days) เช่น Chlordiazcpoxide (Libriunt), Diazepam (Valium ) ,Flurazepam (Oalmane )
จับที่ benzodiazepine receptor sites ที่ GABA receptor
อาการข้างเคียง : ง่วงซึม ปากแห้ง ปวดศีรษะ ซึมเศร้า น้ำหนักขึ้น ท้องผูก สับสน
เวียนศีรษะ คลื่นไส้ การมองเห็นเปลี่ยนไป ทารกแรกเกิดพิการ
(ในกรณีที่ใช้ยาระหว่างตั้งครรภ์)
ยากันชัก รักษาอาการนอนไม่หลับ ช่วยให้กล้ามเนื้อหายเเข็งตึง
ยานําการสลบ ให้เป็นยาก่อนผ่าตัด ป้องกันการลงเเดง
Bipolar disorders
mood mood-stabilizing เช่น lithium carbonate
เกิด neurochemical ในสมองเปลี่่่ยนแปลงไป รวมถึง serotonin receptor blockade
ลดการเกิดneuronal atrophy และเพิ่ม neuronal
growth neuronal
อาการข้างเคียง : คลื่นไส้ท้องเสีย ปวดท้องมือสั่น ปัสสาวะบ่อยน้าหนักขึ้น พิษต่อไต
Antipsychotics
Second-generation (atypical)
risperidone (Risperdal)
antipsychotic ลดได้ทั้ง positive และ negative
symptoms
Block serotonin มากกวา่ dopamine receptor
เเละ Block NE, histamine และ ACh
อาการข้างเคียง : ไขมันสูง วูบ น้ำหนักขึ้น ควบคุมระดับน้ำตาลไม่ดี
First-generation (conventional)
chlorpromazine (Thorazine) และ Haloperidol (Halpal)
antipsychotic medications ส่วนใหญ่ควบคุม
positive symptoms
Block dopamine (D2), acetylcholine,
histamine และnorepinephrine (NE) receptors ในสมองร่วมถึงระบบประสาทส่วนปลาย
อาการข้างเคียง : กระสับกระส่าย ท้องผูก เวียนศรีษะ ง่วงซึม ปากแห้ง ม่านตาขยาย สั่นรัว กระตุก คลื่นไส้ มีน้ำมูก
Antiepileptics (AEDS)
Lamotrigine (Lamictal )
กดระบบประสาทเกิดอาการซึมเศร้าได้ ใช้กับคนท้องไม่ได้
มึนงง ตาพร่า คลื่นไส้ อาเจียน เกิดผื่นเเพ้
Gabapentin (Neurontin)
บํารุงประสาท กันชักไม่ค่อยได้
Levetiracetam ( Keppra )
ใช้กับคนท้องได้มึนงง
กล้ามเนื้ออ่อนเเรง
Topiramate (Topamax)
ง่วงนอน มึนงง เกิดต้อหินได้
ความดันในลูกตาสูง ไม่สามารถใช้กับคนท้องได้ เลือดเป็นกรด
ออกฤทธิ์
ลด seizure activity โดยเพิ่ม the inhibitory effects of gamma butyricacid (GABA)
กดการส่งสัญญาณ (neuronal firing) ทาให้การชักลดลง
ลดการแพร่กระจายของ cell ที่เหนี่ยวนาใหเ้กิดการชักในสมอง
ทาให้ nerve ใช้เวลากลับเข้าสู่ active state ช้าเนื่องจาก Na และ
Ca ไหลเข้าสู่ cell ช้าลง
Valproicacid
คลื่นไส้ อาเจียน อาหารไม่ย่อย พิษต่อตับ
ไม่สามารถใช้ในคนท้องได้ เกร็ดเลือดตํ่ำ
Phenytoin
ง่วงนอน ตาพร่า ความตาลดลง Gingival
hyperplasia (เหงือกโตบวมผิดปกติ เลือดออกตามไร้ฟัน) ผื่น
ไม่สามารถใชใ้นคนท้องได้ ประสิทธิภาพของยาเม็ดคุมกําเนิดลดลง
ความดันต่ำ ระดับยาในเลือดเปลี่ยน
Carbamazepine
วิงเวียน ตาพร่า ปวดหัว ไม่สามารถใช้ในคนท้องได้ มีการสร้างเม็ดเลือดขาว เม็ดเลือดแดง เกร็ดเลือดลดลง
เสี่ยงของการแพ้ยาได้ เกิดผื่นแพ้รุนแรง
ประสิทธิภาพของยาเม็ดคุมกำเนิดลดลง
Phenobarbital, Primidone
ง่วงนอน ซึมเศร้า ในบางรายการเกิดอาการตรงข้ามคือ hyperactive โดยเฉพาะในเด็ก ถ้าให้สูงตา
กระตุก ลดการสรา้งวิตามิน K และ D (ประสิทธิภาพของยา Warfarin ลดลง) ไม่สามารถใช้ในคนท้องได้ ประสิทธิภาพของยาเม็ดคุมกำเนิดลดลง
ยานอนหลับที่ใช้เป็นยากันชักได้ :
Diazepam
(Valium),Lorazepam (Ativan)
Anti -Parkinson ’s
agents
Levodopa/carbidopa
ใช้ได้ผลในช่วงระยะเวลาหนึ่งเท่านั้น หลังจากนั้นจะเรียก
ว่า Wearing off times เพิ่มขนาดยาผลก็จะอยู่ได้ไม่นาน
เกิดจากความผิดปกติของระบบประสาทส่วนกลาง ทำให้เกิด อาการสั่น (tremor), เกร็ง (rigidity) , เคลื่อนไหวชา้ไม่มีแรงเคลื่อนไหว (akinesia) ,
ท่าเดินผิดปกต
อาการข้างเคียง : คลื่นไส้ อาเจียน Orthostatic hypotension
เห็นภาพหลอน ฝันร้าย ปัสสาวะเปลี่ยนสี