Please enable JavaScript.

Coggle requires JavaScript to display documents.

การบาดเจ็บจากการคลอด (Birth Injury) 0 - Coggle Diagram

- - - - สาเหตุ
        
        คลอดทารกท่าศีรษะที่ไหล่คลอดยาก ทารกตัวโตหรือคลอดท่าก้นที่แขนเหยียดซึ่งผู้ทำคลอดดึงแขนออกมา
      - การตรวจร่างกาย
        
        ทดสอบ moro reflex พบว่าแขนทั้งสองข้างของทารกเคลื่อนไหวไม่เท่ากัน ทารกจะยกแขนข้างที่ดีได้เท่านั้น
      - อาการและอาการแสดง
        
        ารกจะมีอาการหงุดหงิดหรือร้องไห้เมื่อสัมผัสบริเวณที่กระดูกหัก
        
        มีอาการบวมห้อเลือด (ecchymosis) ตรงบริเวณที่ได้รับบาดเจ็บ
        
        ทารกเคลื่อนไหวแขนข้างที่กระดูกไหปลาร้าหักน้อยหรือไม่เคลื่อนไหวเลย
        
        อาจมีก้อนนูนที่ไหปลาร้าหรือคลำได้ก้อนแข็ง ซึ่งแสดงถึงการมีกระดูกเกิดขึ้นใหม่แทนที่กระดูกที่หัก
        
        ปมประสาทใต้ไหปลาร้า (brachial plexus) ของทารกอาจได้รับอันตรายร่วมด้วย
      - แนวทางการรักษา
        
        ส่วนใหญ่หายได้เองค่อนข้างเร็ว มักเกิดกระดูกงอกใหม่ภายใน 1 สัปดาห์
        
        รักษาโดยให้แขนและไหล่ด้านที่กระดูกไหลปลาร้าหักอยู่นิ่ง ๆ โดยการกลัดแขนเสื้อติดกับตัวเสื้อประมาณ 10 – 14 วัน
    - - สาเหตุ
        
        คลอดท่าก้น ผู้ทำคลอดดึงขาทารกขณะที่ติดอยู่ที่ทางเข้าเชิงกราน
      - การตรวจร่างกาย
        
        ทดสอบ moro reflex พบว่าทารกไม่ยกขา ไม่เคลื่อนไหวขาข้างที่หัก
      - อาการและอาการแสดง
        
        มื่อจับทารกเคลื่อนไหวหรือถูกบริเวณที่กระดูกต้นขาหักทารกจะร้องไห้
        
        อาจได้ยินเสียงกระดูกหักขณะทารกคลอด
        
        อาจไม่ทราบว่ากระดูกหักจนผ่านไปหลายวันจะพบขาทารกมีอาการบวม
      - แนวทางการรักษา
        
        ถ้ากระดูกหักแยกจากกัน (complete) รักษาโดยการห้อยขาทั้งสองข้างไว้กับราวที่ขวางปลายเตียง ขาเหยียดตรง ให้ก้นและสะโพกลอยจากพื้นเตียง นาน 2-3 Wks
        
        ถ้ากระดูกไม่หักแยกจากกัน (incomplete) รักษาโดยการใส่เฝือกขายาว ประมาณ 3 -4 สัปดาห์
    - - สาเหตุ
        
        คลอดท่าก้น ผู้ทำคลอดดึงทารก แขนเหยียดหรือการไหล่คลอดยาก
      - การตรวจร่างกาย
        
        ทดสอบ moro reflex ทารกจะไม่งอแขน เมื่อจับแขนขยับทารกจะร้องไห้
      - อาการและอาการแสดง
        
        รายที่กระดูกหักสมบูรณ์ (complete) อาจได้ยินเสียงกระดูกหักขณะคลอด แขนข้างที่หักจะมีอาการบวมและทารกไม่เคลื่อนไหวแขนข้างที่หัก
      - แนวทางการรักษา
        
        ถ้าอาการไม่รุนแรง รักษาโดยการตรึงแขนให้แนบกับลำตัวเพื่อไม่ให้แขนเคลื่อนไหว 1-2 Wks. แต่ถ้าหากกระดูกแขนหักสมบูรณ์ จะรักษาโดยการจับแขนตรึงกับผนังทรวงอก ศอกงอ 90 C แขนส่วนล่างและมือทาบขวางลำตัวใช้ผ้าพันรอบแขนและลำตัว หรือใส่เฝือกอ่อนจากหัวไหล่ถึงสันหมัด
  - - - สาเหตุ
        
        การคลอดยาก การใช้คีมช่วยคลอดทำให้กดเยื่อประสาทสมองคู่ที่ 7 (facial nerve injury) ที่ไปเลี้ยงใบหน้า
      - การตรวจร่างกาย
        
        จากการสังเกตสีหน้าของทารกเวลานอน เวลาร้องไห้หรือแสดงสีหน้าท่าทาง
      - อาการและอาหารแสดง
        
        มีอัมพาตชั่วคราวของกล้ามเนื้อใบหน้า โดยทั่วไปมักเป็นด้านเดียว ทำให้ใบหน้าด้านที่เป็นไม่มีการเคลื่อนไหว ทารกจะลืมตาได้เพียงครึ่งเดียว ตาปิดไม่สนิท
      - แนวทางการรักษา
        
        ถ้าประสาทที่เลี้ยงใบหน้าถูกกดอาจหายไปได้เองภายใน 2-3 วัน ถึง สัปดาห์แต่ถ้าเส้นประสาทขาดต้องได้รับการทำศัลยกรรมซ่อมประสาท
      - การพยาบาล
        
        ดูแลบรรเทาความวิตกกังวลของมารดาและบิดา
        
        ดูแลให้ทารกได้รับการตอบสนองด้านจิตใจ
        
        ดูแลให้ทารกได้รับอาหารเหมาะสมตามความต้องการของทารก
        
        ดูแลไม่ให้ดวงตาของทารกได้รับอันตราย
      - ตัวอย่างข้อวินิจฉัยทางการพยาบาล
        
        ทารกเสี่ยงต่อการสูดสำลักเนื่องจากกล้ามเนื้อใบหน้าเป็นอัมพาต
        
        มารดาและบิดาวิตกกังวลเกี่ยวกับการเป็นอัมพาตของกล้ามเนื้อใบหน้าของทารก
        
        ทารกเสี่ยงต่อการเกิดแผลที่จอตาเนื่องจากไม่สามารถปิดตาให้สนิทได้
    - - สาเหตุ
        
        เกิดจากข่ายประสาท Brachial ถูกดึงหรือกด พบในทารกที่คลอดโดยมีส่วนนำเป็นก้นหรือคลอดยากบริเวณแขนหรือไหล่จากการที่ดึงไหล่ออกไปจากศีรษะในระหว่างการคลอด
        
        อันตรายต่อส่วนล่าง (C7-C8 และ T1)
        
        อันตรายต่อส่วนบน (C5-C6)
      - อาการและอาหารแสดง
        
        มีการอัมพาตของแขน กล้ามเนื้อแขนข้างที่เป็นจะอ่อนแรง วางแนบลำตัว ศอกเหยียด แขนช่วงล่างหมุนเข้าด้านใน มือคว่ำ
        
        อมือตก นิ้วคลายกำมือไม่ได้ เรียกว่า Klumpke’ s paralysis
      - การตรวจร่างกาย
        
        Klumpke’ s paralysis ทดสอบ moro reflex ข้อมือ นิ้วมือตกไม่มีแรง ทดสอบการตอบสนองต่อการกำมือจะไม่ตอบสนองต่อการกำมือ
        
        Erb Duchen Paralysis ทดสอบ moro reflex แขนข้างที่เป็นยกขึ้นไม่ได้หรือยกได้น้อย การเคลื่อนไหวและการงอของแขนลดลง
      - แนวทางการรักษา
        
        ทำกายภาพบำบัด
        
        ถ้าไม่หายอาจต้องทำศัลยกรรมซ่อมประสาท
        
        ให้แขนไม่เคลื่อนไหว ในท่ากางหมุนแขนออก ข้อศอกตั้งฉากกับลำตัว
      - การพยาบาล
        
        ดูแลให้ส่วนที่ได้รับอันตรายไม่เคลื่อนไหว โดยจัดแขนให้อยู่ในท่าตามแผนการรักษา ในท่าที่ผ่อนคลายที่สุด และให้มืออยู่ในท่าหงาย
        
        ดูแลให้แขนที่ได้รับอันตรายได้ออกกำลัง
        
        ดูแลความสุขสบายและการผ่อนคลายให้ทารก
        
        ดูแลตอบสนองความต้องการทั้งด้านร่างกายและจิตใจ
        
        ช่วยให้มารดาและบิดามั่นใจในการดูแลทารก
      - ตัวอย่างข้อวินิจฉัยทางการพยาบาล
        
        ทารกมีโอกาสเกิดอัมพาตที่แขนถาวร เนื่องจากเส้นประสาทที่มาเลี้ยงแขนได้รับบาดเจ็บ
        
        มารดาและบิดาวิตกกังวลเกี่ยวกับการบาดเจ็บที่เส้นประสาทที่มาเลี้ยงแขนทารก
  - - - เกิดจากการคั่งของของเหลวในระหว่างชั้นของหนังศีรษะกับชั้นเยื่อหุ้มกระดูกกะโหลกศีรษะ ก้อนบวมโนนี้จะข้ามรอยต่อของกระดูกกะโหลกศีรษะ มีขอบเขตไม่แน่นอน
      - สาเหตุ
        
        เกิดจากแรงดันที่กดลงบนศีรษะทารกระหว่างการคลอดท่าศีรษะ ทำให้มีของเหลวไหลซึมออกมานอกหลอดเลือดในชั้นใต้เยื่อหุ้มหนังศีรษะ หรือมีสาเหตุมาจาการใช้เครื่องดูดสุญญากาศช่วยคลอด
      - การวินิจฉัย
        
        คลำศีรษะทารก จะพบก้อนบวมโน มีลักษณะนุ่ม กดบุ๋ม ขอบเขตไม่ชัดเจน ข้ามแนวรอยต่อของกระดูกกะโหลกศีรษะและพบทันทีภายหลังคลอด
      - แนวทางการรักษา
        
        ไม่จำเป็นต้องรักษาแบบเฉพาะทาง จะหายไปได้เองภายหลังคลอด ประมาณ 2 -3 วันหลังคลอด ถ้าเกิดจากการคลอดโดยใช้เครื่องดูดสูญญากาศจะหายได้ช้ากว่าเกิดจากการคลอดปกติ
      - อาการและอาการแสดง
        
        สังเกตพบได้ด้านข้างของศีรษะ การบวมของก้อนโนจะมีความกว้างและมีขนาดโตประมาณไข่ห่าน ทำให้ศีรษะมีความยาวมากกว่าปกติ
      - มารดาและบิดาวิตกกังวลเกี่ยวกับก้อนบวมน้ำที่ใต้ศีรษะทารก
        
        เกณฑ์การประเมิน
        
        ก้อนบวมน้ำที่ใต้ศีรษะทารกมีขนาดเล็กลงหรือหายไป
        
        มารดาและบิดาบอกว่าวิตกกังวลเกี่ยวกับก้อนบวมน้ำที่ใต้ศีรษะทารกลดลง
        
        กิจกรรมการพยาบาล
        
        ให้การพยาบาลด้วยความนุ่มนวล พร้อมทั้งสอนมารดาและบิดา
        
        ถ้าพบกว่าก้อนบวมน้ำที่ใต้ศีรษะทารกมีขนาดโตขึ้น ต้องรายงานแพทย์ทันที
        
        ประเมินความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับก้อนบวมน้ำที่ใต้ศีรษะทารก
        
        ติดตามประเมินผลการดูแลทารกของมารดาและบิดา
        
        สร้างสัมพันธภาพกับบิดามารดา เปิดโอกาสให้ระบายความรู้สึก
        
        ประเมินความวิตกกังวลซ้ำภายหลังให้การพยาบาล
        
        วัตถุประสงค์
        
        มารดาและบิดาวิตกกังวลเกี่ยวกับก้อนบวมน้ำที่ใต้ศีรษะทารกลดลง
    - - เป็นการคั่งของเลือดบริเวณใต้เยื่อหุ้มกระดูกกะโหลกศีรษะ มีขอบเขตชัดเจน
      - สาเหตุ
        
        เกิดจากมารดามีระยะเวลาการคลอดยาวนาน ศีรษะทารกถูกกดจากช่องทางคลอดหรือการใช้เครื่องดูดสูญญากาศช่วยคลอด
      - ภาวะแทรกซ้อน
        
        รายที่อาการรุนแรง ก้อนโนเลือดมีขนาดใหญ่ จะเกิดภาวะระดับบิลลิรูบินในเลือดสูงภายหลังเกิดหรือเกิดการติดเชื้อ
      - การวินิจฉัย
        
        ซักประวัติการเบ่งคลอดนานหรือการช่วยคลอดโดยใช้เครื่องดูดสูญญากาศ ตรวจร่างกายทารกพบบริเวณศีรษะมีก้อนบวมโนบนกระดูกกะโหลกศีรษะชิ้นใดชิ้นหนึ่ง มีลักษณะแข็งหรือค่อนข้างตึง คลำขอบเขตได้ชัดเจน เมื่อใช้นิ้วกดจะไม่เป็นรอยบุ๋ม
      - อาการและอาการแสดง
        
        จะปรากฏให้เห็นชัดเจนหลัง 24 ชม. ลักษณะบวมจะมีขอบเขตชัดเจนบนบริเวณกระดูกกะโหลกศีรษะชิ้นใดชิ้นหนึ่ง ในรายที่เป็นรุนแรงอาจพบอาการแสดงทันทีหลังเกิดและพบว่าก้อนโนเลือดมีสีผิดปกติ คือ เป็นสีดำหรือน้ำเงินคล้ำ และอาจพบว่าทารกมีภาวะซีดได้
      - แนวทางการรักษา
        
        ถ้าไม่มีภาวะแทรกซ้อน ก้อนโนเลือดจะค่อยๆหายไปเองได้ ปกติจะค่อย ๆ หายเองภายใน 2 เดือน แต่ถ้ามีภาวะตัวเหลืองร่วมด้วยและมีระดับบิลลิรูบินในเลือดสูงจำเป็นต้องได้รับการส่องไฟ หรือในรายที่ก้อนเลือดขนาดใหญ่อาจรักษาโดยการดูดเลือดออก
      - บทบาทการพยาบาล
        
        ดูแลเกี่ยวกับการหาค่า microbilirubin
        
        อธิบายมารดาและบิดาให้เข้าใจถึงอาการที่เกิดขึ้นของทารกเพื่อลดความวิตกกังวล
        
        สังเกตอาการซีด การเจาะหาค่า Hct และดูแลให้เลือดตามแผนการรักษาของแพทย์
        
        ให้ทารกนอนตะแคงด้านตรงข้ามกับก้อนโนเลือด
        
        สังเกต ลักษณะ ขนาด และการเปลี่ยนแปลงอื่น ๆ เกี่ยวกับภาวะเลือดออกในสมอง
      - ทารกเสี่ยงต่อการเกิดภาวะตัวเหลืองเนื่องจากมีภาวะเลือดออกใต้เยื่อหุ้มกะโหลกศีรษะที่เกิดจากการคลอด
        
        เกณฑ์การประเมิน
        
        ระดับบิลลิรูบินในเลือดของทารกแรกเกิดอยู่ในเกณฑ์ปกติ (ไม่เกิน 12 mg%)
        
        ทารกแรกเกิดไม่มีอาการแสดงของภาวะตัวเหลือง
        
        ก้อนโนเลือดที่ศีรษะทารกมีขนาดเล็กลงหรือหายไป
        
        กิจกรรมการพยาบาล
        
        ติดตามผลของระดับบิลลิรูบินในเลือดของทารกแรก และเตรียมความพร้อมของอุปกรณ์ส่องไฟ
        
        สังเกตภาวะตัวเหลือง
        
        ให้ทารกนอนตะแคงด้านตรงข้ามกับก้อนโนเลือด
        
        วัตถุประสงค์
        
        ทารกแรกเกิดไม่เกิดภาวะตัวเหลือง
    - - ภาวะที่เลือดออกภายในกะโหลกศีรษะ
      - สาเหตุ
        
        ทารกคลอดก่อนกำหนด
        
        าวะขาดออกซิเจนเป็นเวลานานในขณะคลอดหรือเกิดภายหลังคลอด
        
        การคลอดท่าก้น CPD การให้ยาช่วยเร่งคลอดไม่เหมาะสม การคลอดเฉียบพลัน ศีรษะทารกถูกดันมาตามช่องทางคลอด การคลอดยาก
      - ภาวะแทรกซ้อน
        
        เลือดออกกดศูนย์หายใจทำให้ทารกหายใจลำบาก
        
        ทารกอาจเกิดปัญญาอ่อน (mental retardation)
      - อาการและอาการแสดง
        
        Reflex ลดน้อยลง
        
        ซึม ไม่ร้อง
        
        มีภาวะซีด หรือมีอาการเขียว (cyanosis)
        
        ดูดนมไม่ดี หรือไม่ยอมดูดนม
        
        ร้องเสียงแหลม
        
        การหายใจผิดปกติ มีหายใจเร็ว ตื้น ช้า ไม่สม่ำเสมอ หรือหยุดหายใจ
        
        กำลังกล้ามเนื้อไม่ดี มีอาการอ่อนแรง
        
        กระหม่อมโป่งตึง
        
        ชัก
      - แนวทางการรักษา
        
        ให้ความอบอุ่นแก่ร่างกายทารกถ้าตัวเย็น
        
        ดูแลให้ได้รับยาระงับการชัก และให้วิตามินเค
        
        ถ้ามีความดันในกะโหลกศีรษะสูง อาจได้รับการรักษาโดยเจาะน้ำไขสัน
        
        ดูแลให้ออกซิเจนถ้าทารกมีภาวะพร่องออกซิเจน
        
        ดูแลให้ได้รับนมและน้ำอย่างเพียงพอ
      - บทบาทการพยาบาล
        
        ดูแลให้ทารกหายใจสะดวกและได้ออกซิเจนเพียงพอ นอนราบ suction
        
        กรณีที่ให้ออกซิเจน ไม่ควรเกิน 40%
        
        ดูแลให้ได้รับนมและน้ำที่เพียงพอ
        
        ให้ทารกอยู่ในตู้อบ (incubator)
        
        เตรียมเครื่องมือในการให้ความช่วยเหลือทารกไว้ให้พร้อม
        
        ตรวจสอบสัญญาณชีพ และบันทึกไว้ทุก 2- 4 ชั่วโมง
        
        ป้องกันและไม่ให้ทารกได้รับอันตรายจากการชัก
        
        ดูแลให้ทารกได้พักผ่อน
        
        ดูแลฉีดวิตามินเค
        
        ประคับประคองจิตใจมารดาและบิดาเพื่อลดความวิตกกังวล
        
        ให้การดูแลอย่างต่อเนื่อง
      - ตัวอย่างข้อวินิจฉัยทางการพยาบาล
        
        มารดาและบิดาวิตกกังวลเกี่ยวกับภาวะเลือดออกในกะโหลกศีรษะ
        
        ทารกเสี่ยงต่อภาวะตัวเหลืองเนื่องจากมีภาวะเลือดออกในกะโหลกศีรษะ
        
        ทารกเสี่ยงต่อภาวะชักเนื่องจากภาวะเลือดออกในกะโหลกศีรษะ