Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
ยาออกฤทธิ์ต่อระบบทางเดินอาหารและยารักษาแผลในกระเพาะอาหาร,…
ยาออกฤทธิ์ต่อระบบทางเดินอาหารและยารักษาแผลในกระเพาะอาหาร
ยารักษาโรคแผลในทางเดินอาหาร
ออกฤทธิ์โดยการลดกรด (Antacids)
ตัวยา
Magnesium hydroxide ำให้เกิดท้องเสีย
Sodium bicarbonate ทําให้เกิดภาวะเลือดเป็นด่าง ต้องระมัดระวังการใช้ยาในผู้ป่วยโรคไต
Calcium carbonate ทําให้เกิดอาการท้องผูกได้ และไม่ควรรับประทานร่วมกับนม
Aluminium hydroxide ทำให้เกิดท้องผูก กระดูกพรุน
.
มีฤทธิ์ยับยั้งการหลั่งกรด (Antisecretory drugs)
ตัวยา
Cimetidine
Ranitidine
Famotidine
Nizatidine
ผลข้างเคียง
ท้องเสีย ปวดศีรษะ
ปวดกล้ามเนื้อ อ่อนเพลีย
ผื่นคัน
เต้านมโตในผู้ชาย
ห้ามใช้กับหยิงตั้งครรภ์ และมารดาให้นมบุตร
ยาที่ออกฤทธิ์ยับยั้งการขับโปรตอน
ตัวยา
Omeprazole
Esomeprazole
Lansoprazole
Pantoprazole
ผลข้างเคียง
ปวดศีรษะ ท้องเสีย คลื่นไส้
ผื่นคัน
ออกฤทธิ์ปกป้องเยื่อบุทางเดินอาหาร
Sucralfate
ไม่ควรให้ยานี้ร่วมกับยาที่มีฤทธิ์ยับยั้งการหลั่งกรด
เช่น H2 blocker หรือ PPIs รวมทั้งยาลดกรด (Antacid)
ผลข้างเคียง
คลื่นไส้ อาเจียน ปากแห้ง ปวดศีรษะ
Colloidal Bismuth Compounds
ออกฤทธิ์โดยการเคลือบแผลในทางเดินอาหารและปกป้องแผลจากกรดและ pepsin
ผลข้างเคียง
ทําให้ปาก ลิ้น และอุจจาระดํา คลื่นไส้ อาเจียน ท้องผูก ใช้เป็นเวลานานอาจพบพิษต่อสมอง
Prostaglandin
ผลข้างเคียง
ท้องเสีย ปวดท้อง และทำให้แท้งบุตรได้
ยาที่ใช้ขจัดเชื้อ Helicobacter pylori
ให้ยา 1 ชนิดจนถึง 4 ชนิด โดยให้ยายับยั้งการหลั่งกรดกลุ่ม PPIs 1 ตัว ร่วมกับยาปฏิชีวนะ 2 ตัว
ยาระบาย (Laxatives)
ยาระบายที่เพิ่มกากในอุจจาระ
เมล็ดแมงลัก (Psyllium seed), เมธิลเซลลูโลส (methylcellulose) เป็นพวกเส้นใย ซึ่งเมื่อถูกน้ำจะพองตัวในลําไส้
ยาระบายที่เพิ่มน้ำในลำไส้
ยาระบายกลุ่มเกลือ ทําให้เกิดพิษต่อไตได้ ห้ามใช้ในผู้ป่วยโรคไต
Lactulose เป็นน้้ำตาลที่ไม่ถูกดูดซึมที่ลําไส้เล็ก แต่จะถูกแบคทีเรียที่ลําไส้ใหญ่เปลี่ยนเป็นกรดแลคติกและกรดอะซีติก ทำให้อุจจาระเหลวและมีสภาพเป็นกรด
Glycerin เป็นยาระบายได้ถ้าให้ในรูปแบบของยาเหน็บทางทวารหนัก ส่วนใหญ่ใช้ในเด็ก
ยาหล่อลื่นอุจจาระ(lubricant laxatives)
น้ำมันแร่ (Mineral oil) หรือยาระบายพาราฟิน (Emulsion of liquid paraffin) ใช้ในผู้ป่วยที่ไม่ต้องการออกแรงเบ่ง
ห้ามใช้ในผู้ป่วยสูงอายุและเด็กเพราะอาจจะสำลักยาลงปอดได้
ยาระบายที่ทำให้อุจจาระอ่อนนุ่ม (Stool softeners)
Docusate sodium ออกฤทธิ์โดยการลดแรงตึงผิว สําหรับโรคริดสีดวงทวารและกรณีที่มีแผลที่ทวารหนัก
ยาที่มีฤทธิ์กระตุ้น (Stimulant laxatives)
บิซาโคดิล (Bisacodyl), มะขามแขก (Senna), น้ํามันละหุ่ง (Castor oil)
ข้อควรระวัง
ไม่ควรใช้ยานี้นานเกิน 1 สัปดาห์
ยารักษาอาการท้องเดิน (Antidiarrheals)
ยาที่มีฤทธิ์ดูดซับสารพิษ
ตัวยา
ผงถ่าน (Activated charcoal)
Kaolin
Pectin
ห้ามใช้กับยาตัวอื่นเพราะจะดูดซึมยาตัวอื่นไปด้วย
ยาที่ดูดซึมน้ำ
ตัวยา
Polycarbophil
Psyllium
ออกฤทธิ์ช้าอาจถึง 48 ชม.
ยาลดอาการปวดเกร็งท้อง (Antispasmodics)
อาจทำให้หัวใจเต้นเร็ว
ตัวยา
Hyoscine
Dicyclomine
Clidinium
ยาที่ออกฤทธิ์ทำให้มีการเปลี่ยนแปลงของ Intestinal flora
lactobacillus acidophilus รักษาผู้ป่วยท้องเสียเรื้อรังได้ดี
ข้อควรระวัง
ประสิทธิผลของยากลุ่มนี้ยังไม่ได้รับการพิสูจน์แน่นอน แต่ปลอดภัย และรบกวนกับยาอื่น
ยาที่ออกฤทธิ์โดยทำให้มีการเปลี่ยนแปลงของการขนส่งอิเลคโตรไลท์
สารละลายน้ำตาลและเกลือแร่ (ORS, oral rehydration solution)
ช่วยลดการหลั่งน้ำและเกลือแร่จากลำไส้ ทำให้อุจจาระร่วงลดลง และช่วยรักษาภาวะขาดน้ำ
.
ยาขับลม (Antiflatulents)
ตัวยา
Asafoetida
Simethicone
Peppermint oil
แก้อาการท้องอืด ท้องเฟ้อ แน่นท้อง จุกเสียด มีแก๊สในทางเดินอาหารมาก
ยาช่วยย่อย (Digestants)
Pancreatic enzymes
รูปแบบยาจะทําเป็นยาเม็ดเคลือบ
ประกอบด้วย Amylase,Trypsin และLipase
Bile acid
ประกอบด้วย cholic acid, Chenodiol และUrsodiol ใช้รักษานิ่วในถุงน้ำดี
ผลข้างเคียง
มีพิษต่อตับ
ทำให้ท้องเสีย
ชนิดยา
Dopamine (D2) receptor antagonists
Metoclopramide และ Domperidone มีฤทธิ์เป็น Prokinetic กระตุ้นการบีบตัวของทางเดินอาหารทำให้ Gastric emptying time ลดลง เพิ่ม Lower esophageal sphincter tone สูงขึ้น
Cisapride กระตุ้นการหลั่ง acetyIcholine ที่ myenteric plexus ทำให้ทางเดินอาหารบีบตัวดีขึ้น แต่ทำให้เกิดภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะ จึงถูกถอนออกจาตลาด
Serotonin type 3 receptor antagonists
Ondansetron, Granisetron ยับยั้ง 5HT3 recepter ใช้ป้องกันการคลื่นไส้อาเจียนจากการรักษาโรคมะเร็ง
Histamine H1 receptor antagonists
Diphenhydramine, Dimenhydrinate ยับยั้ง histaminergic ทำให้ง่วงนอน
Subatance P antagonists
Aprepitant ใช้ร่วมกับ Serotonin 5HT3 receptor antagonists เพื่อป้องกันการอาเจียนแบบ acute และ delay หลังจากรับเคมีบำบัดและฉายรังสี
Muscarine receptor antagonists
Scopolamine ทำให้ปากแห้ง มองภาพไม่ชัด ง่วงนอน
กระตุ้นการอาเจียน (Emetics)
Central emetics
Apomorphine HCI ทำให้อาเจียนภายใน 2-3 นาที่
Local emetics
Copper sulfate, Zinc sulfate และIpecac ออกฤทธิ์เฉพาะที่ทำให้ไม่ค่อยใช้กันเพราะเพป้นพิาต่อร่างกาย
ยาที่กระตุ้นและป้องกันการอาเจียน (Emetics and Antiemetics)