Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
การพยาบาลงานอนามัยสิ่งแวดล้อมที่เกี่ยวข้องกับสหสาขาวิชาชีพ - Coggle Diagram
การพยาบาลงานอนามัยสิ่งแวดล้อมที่เกี่ยวข้องกับสหสาขาวิชาชีพ
การจัดหาน้ำเพื่อบริโภคและอุปโภค
มนุษย์ใช้น้้าในการอุปโภคบริโภค น้้าที่ใช้ในการบริโภคต้องเป็นน้้าสะอาด คือ เป็นน้้าที่ใส ไม่มีสี ไม่มีกลิ่น ไม่มีรส ไม่มีเชื้อโรค ไม่มีสารกัมมันตรังสี หรือสารเคมีปะปนอยู่ หรืออาจปะปนอยู่ได้แต่ไม่เกินมาตรฐานความปลอดภัยที่ก้าหนด (ส้านักอนามัยสิ่งแวดล้อม,2551)
1.คุณลักษณะทางกายภาพ
ลักษณะของน้้าที่สามารถวิเคราะห์ได้โดยใช้ ประสาทสัมผัส
ได้แก่ ความขุ่น สี รสชาด กลิ่น และอุณหภูมิ
2.คุณลักษณะทางเคมี
น้้าที่มีค่าความเป็นกรดด่าง (pH) ต่้ากว่า 7 จะมีสภาพเป็นกรด (มีรสเปรี้ยว)
น้้าที่มีค่าpH สูงกว่า 7 จะมีฤทธิ์เป็นด่าง (มีรสฝาด)
น้้าบริสุทธิ์จะมีค่า pH เท่ากับ 7 โดยทั่วไปน้้าดื่มจะมีค่า pH อยู่ในช่วง 6.5 ถึง 8.5
3.คุณลักษณะทางชีวภาพ
จุลินทรีย์เป็นตัวก้าหนดคุณลักษณะทางชีวภาพของน้้า
การตรวจสอบคุณภาพน้าทางชีวภาพนิยมตรวจ หาโคลิฟอร์มแบคทีเรียจ้าพวก Escherichia coli (E.coli)
การผลิตน้ำสะอาด
การปรับปรุงคุณภาพน้ำทางกายภาพ
การต้ม
การใช้ตะแกรง
การกรอง
การตกตะกอน
การกลั่น
การเติมอากาศและการลดอากาศ
การปรับปรุงคุณภาพน้ำทางเคมี
การสร้างตะกอน
การดูดซับ
การฆ่าเชื้อโรคในน้ำโดยใช้สารเคมี
การผลิตน้้าประปา
มีวัตถุประสงค์เพื่อผลิตน้้าให้สะอาดปลอดภัยและเพียงพอส้าหรับประชาชน แหล่งน้้าจะเป็นน้้าผิวดินหรือน้้าใต้ดินก็ได้แต่น้้าที่ได้มาต้องสะอาดและมีปริมาณเพียงพอ การผลิตต้องเป็นวิธีที่ง่ายลงทุนน้อย และจะต้องมีน้้าจ่ายตลอดเวลา
1) การท้าให้น้้าสัมผัสกับอากาศ (Aeration) สารเคมีบางอย่างที่ละลายอยู่ในน้้ากลายเป็นสารที่ตกตะกอน
2) การผสมสารเคมีลงไปในน้้า (Coagulation) ผสมสารส้มหรือปูนขาวลงไป เพื่อปรับสภาพความเป็นกรด-ด่างของน้้า
3) การตกตะกอน (Sedimentation)
4) การกรอง (Filtration) แยกเอาตะกอนหรือความสกปรกที่มีอยู่ในน้้าออกให้หมด
5) การท้าลายเชื้อโรค (Disinfection)รใส่คลอรีนลงไปในน้้า ปริมาณคลอรีนเหลืออยู่ในน้้าประมาณ 0.2-1.0 ส่วนในล้านส่วน
6) การเก็บน้้าในถังส้าหรับเก็บน้้า (Clear wel)ทิ้งระยะเวลาในการท้าลายเชื้อโรคของคลอรีนและเป็นการส้ารองน้้าไว้จ่าย
7) การจ่ายน้้า (Distribution) เพื่อให้ประชาชนได้ใช้น้้าในการอุปโภคบริโภคตลอดเวลา
การบำบัดน้ำเสียและการควบคุมมลพิษทางน้ำ
ลักษณะของน้้าเสียที่เป็นมลพิษ
ลักษณะทางกายภาพ
ของแข็งหรือสารที่แขวนลอยละลายในน้้า ความขุ่น น้้าเสียมีอุณหภูมิสูงกว่าน้้าธรรมดาเล็กน้อย มีสีเทาปนน้้าตาลอ่อนๆ หากไม่ได้รับการ บ้าบัดจะกลายเป็นสีด้า
ลักษณะทางเคมี
สารอินทรีย์
ส่วนใหญ่มาจากพืชและสัตว์ เช่น โปรตีน คาร์โบไฮเดรต ไขมัน การย่อยสลายสารอินทรีย์ต้องใช้ออกซิเจนจ้านวนมากส่งผลให้ปริมาณออกซิเจนละลายน้้าลดลง
คุณภาพน้้าที่นิยม คือ 1) ออกซิเจนละลาย (Dissolved Oxygen [DO])คุณภาพดีต้องมีค่า DO มากกว่า 6.0
มิลลิกรัมต่อลิตร 2)ความสกปรกในรูปสารอินทรีย์ (Biochemical Oxygen Demand (BOD))
สารอนินทรีย์
พารามิเตอร์ส้าคัญของการตรวจวัดสารอนินทรีย์ในน้้า ได้แก่ ในโตรเจน
คลอไรด์ ความเป็นกรด-ด่าง (pH) น้้าที่มีปัญหามลพิษ คือ น้้าที่มีค่า pH สูงกว่า 9.0 หรือ ต่้ากว่า 5.0
ก๊าซ
ก๊าซที่ท้าให้เกิดมลพิษ คือ ไฮโดรเจนซัลไฟด์และมีเทน
ลักษณะทางชีวภาพ
ปริมาณโคลิฟอร์มทั้งหมด (Total Coliform)เป็นกลุ่มของแบคทีเรีย ที่มีอยู่ในล้าใส้ของสัตว์เลือดอุ่นและถูกปล่อยออกมาพร้อมกับอุจจาระ น้้าบริโภคก้าหนด ให้มีค่าพีเอ็นของโคลิฟอร์มไม่เกิน 2.2 ต่อน้้า 100 มิลลิลิตร
แบคทีเรียกลุ่มฟิคอลโคลิฟอร์ม (Fecal Coliform) ที่ส้าคัญคือ อี.โคไล (Escherichiacoli (E.coli]) ซึ่งมีความทนทานต่อคลอรีนมากกว่าจุลินทรีย์ชนิดอื่น น้้าบริโภคต้องไม่พบฟิคอลโคลิฟอร์ม
การบำบัดน้ำเสีย
การบำบัดทางกายภาพ
ใช้ตะแกรงดักขยะ ถังดักกรวด ทราย ถังดักไขมันและน้้ามัน และถังตกตะกอน เป็นการลดปริมาณของแข็งทั้งหมดที่มีใน น้้าเสีย
การบำบัดทางเคมี
ถังกวนเร็ว ถังกวนช้า ถังตกตะกอน ถังกรอง และถังฆ่าเชื้อโรค
การบำบัดทางชีวภาพ
เช่น ระบบแอกทิเวเต็ดสลัดจ์ (Activate Sludge)
ระบบแผ่นจานหมุนชีวภาพ (Rotating Biological Contactor)
กรรมวิธีกำจัดน้้าเสีย
1 การกำจัดโดยไม่ใช้กรรมวิธี
การทำให้เจือจางโดยน้าน้้าเสียปล่อยทิ้งในแม่น้้าล้าคลอง หนอง บึง ทะเล ต้องพิจารณาให้มีอัตราส่วนของน้้าเสียต่อน้้าอย่างน้อย 1 ต่อ 50 ส่วน
การปล่อยทิ้งบนพื้นดิน เช่น การท้าบ่อซึม การปล่อยน้้าให้ไหลไปตามพื้นดิน แล้วปล่อยให้ระเหยไปในอากาศและ ซึมลงไปในดิน ใน
ชนบทนิยม
การกำจัดโดยใช้กรรมวิธ
การปรับปรุงสภาพขั้นแรกได้แก่ การใช้ตะแกรงเหล็กเพื่อแยกของแข็งที่มีขนาดใหญ่ การแยกกรวดทรายโดยใช้ถังดักกรวดทราย การใช้ถังหรือบ่อดักไขมันเพื่อแยกไขมันที่ลอยอยู่บนผิวน้้า
การปรับปรุงสภาพขั้นที่สอง เป็นการปรับปรุงทางชีววิทยาโดยใช้จุลินทรีย์ท้าลายสารอินทรีย์ที่ละลายในน้้าทิ้ง
การกำจัดตะกอน
สุขาภิบาลอาหาร
หมายถึง กระบวนการจัดการและควบคุมอาหาร ภาชนะ อุปกรณ์ ผู้สัมผัสอาหาร และสภาพแวดล้อมที่เกี่ยวข้องในทุกกิจกรรมตั้งแต่ การเตรียมวัตถุดิบ การขนส่ง การปรุง การเก็บรักษา การถนอมอาหาร และการจ้าหน่ายอาหาร เพื่อให้อาหารสะอาด ปลอดภัยจากเชื้อโรค พยาธิ และสารเคมี ซึ่งเป็นอันตรายหรืออาจเป็นอันตรายต่อร่างกาย สุขภาพอนามัย และการด้ารงชีวิตของผู้บริโภค
ดูแนวทางการด้าเนินงานด้าน
สุขาภิบาลอาหารส้าหรับสถานที่จ้าหน่ายอาหาร
สถานที่ประกอบและจำหน่ายอาหาร
ต้องสะอาด เป็นระเบียบและจัดเป็นสัดส่วน
ไม่เตรียมหรือปรุงอาหารบนพื้นและบริเวณหน้าหรือในห้องน้้า ห้องส้วม และต้องเตรียม-ปรุงอาหารบนโต๊ะที่สูงจากพื้นอย่างน้อย 60 ซม
สถานที่เตรียม-ปรุงอาหารมีการระบายอากาศ กลิ่น และควันจากการท้า อาหารได้ด
ตัวอาหาร น้ำ น้ำแข็ง เครื่องดื่ม
อาหารที่ปรุงส้าเร็จแล้ว เก็บในภาชนะที่สะอาดมีการปกปิด วางสูงจากพื้น อย่างน้อย 60 ซม
ใช้สารปรุงแต่งอาหารที่ปลอดภัย มีเครื่องหมายรับรองอาหารของทางราชการ
ภาชนะอุปกรณ์
ภาชนะอุปกรณ์ เช่น จาน ชาม ช้อม ส้อม ต้องท้าด้วยวัสดุที่ไม่เป็นอันตราย เช่น สแตนเลสกระเบื้องเคลือบขาว แก้ว อลูมิเนียม สังกะสีเคลือบขาว เมลามีนสีขาว หรือสีอ่อน ส้าหรับตะเกียบต้องเป็นไม้ไม่ตกแต่งสี หรือใช้พลาสติกสีขาว
การรวบรวมขยะและน้ำโสโครก
มีท่อหรือรางระบายน้้าที่มีสภาพดีไม่แตกร้าว
ใช้ถังขยะที่ไม่รั่วซึม และมีฝาปิด
มีบ่อดักเศษอาหารและดักไขมันที่ใช้การได้ดีก่อนระบายน้้าเสียทิ้
ห้องน้ำ ห้องส้วม
ห้องน้้า ห้องส้วมต้องสะอาด ไม่มีกลิ่นเหม็น มีน้้าใช้เพียงพอ
ห้องส้วมแยกเป็นสัดส่วน
6.ผู้สัมผัสอาหาร (ผู้ปรุง ผู้เสิร์ฟ)
มีสุขนิสัยที่ดี เช่น ตัดเล็บให้สั้น ไม่สูบบุหรี่ขณะปฏิบัติงาน แต่งกายสะอาด สวมเสื้อมีแขน ผูกผ้ากันเปื้อนที่สะอาด สวมหมวกหรือเน็ทคลุมผม
การควบคุมสัตว์อาร์โทรปอดและสัตว์กัดแทะ
1) น้าโรคโดยตรง เกิดขึ้นเมื่อถูกกัดหรือต่อยจะมีการถ่ายเชื้อโรคเข้าสู่มนุษย์ เช่น ยุงน้าเชื้อไข้มาลาเรีย ไข้เลือดออก
2) การน้าโรคโดยการเป็นสื่อสัมผัส เนื่องจากแมลงมีขนเมื่อหากินในที่สกปรกจะเป็นสื่อน้าเชื้อโรคไป
ปะปนกับอาหารหรือเครื่องดื่มท้าให้แพร่โรคได้ เช่น แมลงวัน แมลงสาบ เป็นพาหะน้าโรคอุจจาระร่วง
แมลงและสัตว์น าโรคที่ต้องควบคุมและป้องกัน
ยุง
การควบคุมยุงตามระยะต่างๆของวงจรชีวิตยุง
1.การควบคุมแหล่งเพาะพันธุ์โดยการปรับปรุงสุขาภิบาลสิ่งแวดล้อม
3.ระยะตัวเต็มวัยหรือยุงก้าจัดได้หลายวิธี ได้แก่ การพ่นสารเคมี การใช้กับดัก ยุง การป้องกันมิให้ยุงกัดโดยใช้มุ่งลวด นอนกางมุ่ง ใช้ยาทากันยุง หรือใช้ยาจุดไล่ยุง
แมลงวัน
1.การควบคุมแมลงวันภายในอาคารและที่พักอาศัย เป็นการท้าลายแหล่งเพาะพันธุ์และแหล่งอาหารของแมลงวันซึ่งก็คือสิ่งสกปรกทั้งหลาย
2.การป้องกันและควบคุมแมลงวันในชุมชน เนื่องจากแมลงวันสามารถบินไปหา อาหารได้ไกลจากแหล่งก้าเนิด
แมลงสาบ
1.ป้องกันไม่ให้แมลงสาบเข้าสู่ตัวอาคารเก็บกวาดบริเวณรอบบ้านให้สะอาด อุดช่องว่างหรือรอยแยกต่าง ๆ
2.ควบคุมแมลงสาบภายในอาคารหรือที่พักอาศัย
หนู
1.การควบคุมป้องกันหนูในที่พักอาศัย ท้าได้โดยเก็บอาหารให้มิดชิด เก็บมูลฝอย
2.การควบคุมป้องกันหนูในชุมชน โดยการออกกฎหมายหรือข้อบังคับ
สุขาภิบาลที่พักอาศัย
ความต้องการพื้นฐานทางด้านร่างกาย
การระบายอากาศ (Ventilation)
เสียงรบกวน (Noise)
แสงสว่าง (Lighting)
ความต้องการพื้นฐานทางด้านจิตใจและสังคม
ความเป็นส่วนตัวของผู้อยู่อาศัยและความเป็นสัดส่วนเพื่อประโยชน
การท้าให้ผู้อยู่อาศัยเกิดความปลอดภัย
มีพื้นที่ว่างพอที่จะใช้อยู่อาศัย พักผ่อน และออกก้าลังกายโดยไม่ก่อให้เกิดการบาดเจ็บ
การตั้งบ้านเรือนอยู่ในที่ที่ห่างไกลจากบริเวณที่มีสภาพแวดล้อมไม่เหมาะสม
การป้องกันโรคติดต่อ
การป้องกันอุบัติเหตุอุบัติเหตุ
เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นโดยไม่ได้ตั้งใจ เป็นการ เกิดขึ้นอย่างกระทันหันไม่ได้คาดคิดมาก่อน ผลของอุบัติเหตุอาจท้าให้ทรัพย์สินภายใน บ้านช้ารุดเสียหาย สมาชิกในบ้านบาดเจ็บตั้งแต่เล็กน้อย ทุพพลภาพ หรือเสียชีวิตได้ แบ่ง ประเภทอุบัติเหตุที่มักเกิดขึ้นในที่พักอาศัย