Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
Badania profilaktyczne - Coggle Diagram
Badania profilaktyczne
Do podstawowych badań, które należy regularnie wykonywać, zaliczają się
analiza krwi
złe wyniki krwi czy moczu mogą sygnalizować m.in. problemy z wątrobą lub nerkami
morfologia krwi
Za pomocą morfologii krwi można ocenić ogólny stan zdrowia organizmu, dlatego powinieneś wykonywać ją minimum raz w roku.
przed badaniem
Badanie wykonywane jest rano, a pacjent powinien być na czczo – należy powstrzymać się od spożywania posiłków do 12 godzin przed planowanym badaniem, a kolacja w dniu poprzedzającym badanie powinna być lekkostrawna.
Zaleca się, aby 2-3 dni przed planowanym badaniem wstrzymać się od spożywania alkoholu, a także (co najmniej 12 godzin przed pobraniem) dobrze jest też powstrzymać się od picia napojów kofeinowych i herbaty ograniczyć kawę.
przed badaniem morfologicznym należy powstrzymać się od intensywnego wysiłku fizycznego, jakim jest np. bardzo obciążający trening. Wówczas warto odczekać jeden dzień i dopiero udać się na badanie
U osób dorosłych zaleca się, aby badanie wykonywane było nie rzadziej niż co 2–3 lata
badanie moczu
umożliwia wykrycie infekcji dróg moczowych, cukrzycy czy choroby nerek
Pomaga ona również w diagnozie chorób wątroby i może być informacją na temat nieprawidłowej ilości spożywanych płynów.
posiew moczu
Posiew moczu jest badaniem wykonywanym w celu sprawdzenia, czy w moczu występują bakterie, określenia gatunków tych bakterii oraz ich wrażliwości na antybiotyki (wykonywany jest tzw. antybiogram).
przed badaniem
Pobrana próbka moczu do badania ogólnego powinna mieć od 50 do 100 mililitrów. Próbka do badania moczu na posiew może mieć kilka mililitrów.
Mocz na posiew i do badania ogólnego pobiera się rano po nocnym spoczynku.
Przed badaniem moczu należy zaopatrzyć się w pojemnik jednorazowy (badanie ogólne moczu) lub sterylny (posiew moczu). Przed pobraniem próbki moczu należy dokładnie, ciepłą wodą z mydłem umyć ręce, a następnie ujście cewki moczowej. Zachowanie ścisłych zasad higieny ma na celu pozbycie się z powierzchni ciała bakterii, które, po dostaniu się do próbki mogą zafałszować wyniki badań. Do pojemnika oddaje się mocz z tzw. „środkowego strumienia” - najpierw należy oddać pierwszą niewielką ilość moczu do toalety, a dopiero potem pobrać mocz do pojemnika. Końcową porcję moczu należy znowu oddać do toalety.
Pojemnik z pobraną próbką moczu należy szczelnie zamknąć i jak najszybciej dostarczyć do Punktu pobrań. Jeśli nie można tego zrobić od razu, należy umieścić naczynie w lodówce i przynieść je do zbadania jak tylko będzie to możliwe. W przypadku badania na posiew próbka nie może pozostawać w lodówce dłużej niż 2 godziny.
wykonanie lipidogramu
nieprawidłowy poziom cholesterolu (badany za pomocą lipidogramu) może oznaczać problemy miażdżycowe
Lipidogram służy do oceny ryzyka miażdżycy i chorób sercowo-naczyniowych. Polega on na pomiarze poziomu całkowitego cholesterolu (CHOL), frakcji lipoprotein (HDL), stężenia trójglicerydów (TG), a także Nie-HDL, czyli wyniku odejmowania cholesterolu HDL od całkowitego stężenia cholesterolu. Odpowiednie stężenia tych parametrów zmniejszają prawdopodobieństwo zawału serca i udaru.
kontrola ciśnienia tętniczego
Nieleczone i długotrwałe nadciśnienie może prowadzić do uszkodzenia serca, nerek czy oczu. Skraca również życie o ok. 15 lat!
poziom cukru we krwi
Podwyższony poziom glukozy, nawet jeśli nie masz stwierdzonej cukrzycy, może wiązać się z większym ryzykiem chorób naczyniowych czy przewlekłej choroby nerek. Wczesne wykrycie za wysokiego poziomu cukru we krwi umożliwia szybkie wdrożenie zmian w trybie życia - zmianę diety czy rozpoczęcie aktywności fizycznej. Dzięki tym działaniom poziom cukru powinien się unormować.
Badanie glukozy wykonuje się z próbki krwi.
Glukoza stanowi podstawowe źródło energii dla większości komórek organizmu, dlatego jest niezbędna do ich prawidłowego funkcjonowania – jest potrzebna do pracy m.in. mięśni szkieletowych i mózgu. Spożyte węglowodany są szybko przekształcane w organizmie do glukozy, dlatego ich spożycie może szybko podnieść jej stężenie we krwi.
Badanie glukozy wykonywane jest w oparciu o pobraną od pacjenta próbkę krwi. Jest ona pobierana na czczo (8-14 godzin od ostatniego posiłku, włączając okres nocny). Poziom glukozy zależny jest od rytmu dobowego organizmu (pory dnia), dlatego powinna być pobierana rano. Zaleca się, aby przed badaniem pacjenci unikali intensywnego wysiłku fizycznego.
badanie poziomu elektrolitów (potas, sód, magnez, fosfor, wapń),
cholesterol
Cholesterol jest związkiem tłuszczowym produkowanym zarówno przez organizm jak i dostarczanym z pożywieniem. Jego obecność w organizmie jest niezbędna dla zdrowia, jednak nadmiar może uszkodzić tętnice oraz zwiększyć ryzyko chorób serca.
Cholesterol jest produkowany w wątrobie oraz dostarczany do organizmu z pożywieniem i uwalniany do krwiobiegu. Jest potrzebny m.in. do prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego, ale jego nadmiar może niestety zwiększać ryzyko zawału i udaru.
Wykonuje się oznaczenia cholesterolu całkowitego oraz jego frakcji: cholesterolu HDL (tzw. „dobrego cholesterolu”), LDL (tzw. „złego cholesterolu”) i non-HDL (czyli cholesterolu całkowitego pomniejszonego o cholesterol HDL).
LDL
Frakcja cholesterolu LDL, tzw. „zły cholesterol”, jest głównym czynnikiem prowadzącym do rozwoju blaszek miażdżycowych, które zwężają światło tętnic, co znacznie utrudnia przepływ krwi przez naczynia.
Cholesterol LDL transportuje cząsteczki cholesterolu z wątroby do tkanek organizmu w przeciwieństwie do cholesterolu HDL
Badanie to po 55 roku życia powinno być wykonywane przynajmniej raz na 1-2 lata.
Badanie cholesterolu całkowitego wykonywane jest w oparciu o pobraną próbkę krwi z żyły łokciowej. Krew powinna zostać pobrana rano, na czczo (10-12 godzin od ostatniego posiłku, włączając okres snu – zapewnia to stan całkowitego strawienia spożytego pokarmu i niweluje jego wpływ na wynik testu).
HDL
Głównym zadaniem cholesterolu HDL jest transport cząsteczek cholesterolu z różnych tkanek organizmu do wątroby, gdzie są metabolizowane i zużywane do tworzenia kwasów żółciowych. Przy niskim stężeniu cholesterolu HDL cząsteczki cholesterolu są w mniejszym stopniu transportowane do wątroby i “odkładają się” w ścianach tętnic, prowadząc do wzrostu ryzyka rozwoju miażdżycy i chorób sercowo-naczyniowych.
Zaleca się, aby badanie wykonywane było profilaktycznie, nie rzadziej niż co 1-2 lata u osób powyżej 45 roku życia.
badanie OB
Odczyn Biernackiego) jest jednym z podstawowych badań zlecanych przez lekarzy.
badanie jąder
samobadanie jąder raz w miesiącu
badanie jąder przez specjalistę co 3 lata
częstotliwość
Badania te powinno się wykonywać przynajmniej raz na 3 lata w przypadku osób, które nie mają żadnych problemów ze zdrowiem.
Jakie badania powinna zrobić 30-latka?
badania piersi dla 30-latki obejmują samobadanie, USG piersi, a po 35 roku życia także mammografię.
badanie dna macicy i wymaz cytologiczny (pobierany z dna szyjki macicy); rekomendowany do wykonania co roku
bardziej zaawansowane ale polecane badania
EKG
wykryjemy wszelkie nierówności w pracy serca czy chorobę wieńcową
próby wątrobowe
Systematyczna kontrola stanu wątroby pozwala na wczesne wykrycie uszkodzeń toksycznych, stanów zapalnych, a także niewydolności krążenia czy problemów z trzustką.
Badanie to jest pomocne również w monitorowaniu skutków ubocznych zażywanych leków.
Polega ono na weryfikacji pracy wątroby i sprawdzeniu, czy poprawnie radzi sobie ona z wytwarzaniem białka, usuwaniem bilirubiny i bakterii z krwi. Sprawdza, także czy wątroba produkuje cholesterol, białka i enzymy oraz czy reguluje cukier i utrzymuje równowagę hormonalną.
analiza hormonów tarczycy
Błędna praca tarczycy może z kolei wpłynąć na nasz metabolizm, a także prowadzić do anemii czy problemów z nerkami.
Tarczyca odpowiada za regulację metabolizmu i wytwarzanie hormonów, wpływa także na układ nerwowy, serce, stan kości, stawów oraz równowagę fosforu i wapnia.
profilaktyka onkologiczna
Panie powinny raz na kilka lat wykonywać test za pomocą antygenu CA 125 który może sygnalizować zmiany nowotworowe jajników lub szyjki macicy
Warto również regularnie wykonywać mammografię oraz badanie markerem nowotworowym CA 15-3 celem wykrycia raka piersi.
Panowie muszą za to zadbać o regularne sprawdzanie poziomu PSA całkowitego pod kątem raka prostaty. Ważnym badaniem dla 30-latka jest także USG moszny. To bezbolesna procedura, która umożliwia odkrycie w jądrze guzków.
Najczęstsze nowotwory u mężczyzn
Rak prostaty
jest najczęściej występującym nowotworem u mężczyzn.
jest on drugą, zaraz po raku płuc, przyczyną zgonów.
rak prostaty zostaje prawidłowo zdiagnozowany tylko u jednego na siedmiu mężczyzn. Ogolem odpowiada za 23 proc przypadków raka.
objawy
w pierwszym stadium zazwyczaj nie daje objawów. Jeśli więc one wystąpią – świadczą o zaawansowanym etapie choroby.
nagła potrzeba oddania moczu. A to może sugerować raka.
trudności w utrzymaniu moczu,
ból w kroczu
częste wstawanie do toalety nocą.
Rak płuc
jeden na 14 mężczyzn zachoruje na raka płuc. Dane te obejmują zarówno osoby palące, jak i niepalące
Umieralność po zdiagnozowaniu - 24 proc.
objawy
silne i nie mijające uczucie zmęczenia i znużenia.
szybkie chudnięcie. Utrata 6 kg w ciągu kilku tygodni jest częstym symptomem raka płuca.
kaszel - Jeśli trwa ok. 2-3 tygodnie, należy o nim poinformować lekarza.
Rak jelita grubego i odbytu
Ważna jest profilaktyka, tj. aktywność fizyczna, brak papierosów i spożywanie małej ilości alkoholu.
objawy
zaparcia,
niedrożność przewodu pokarmowego
krwawienie z odbytnicy.
ból brzucha - Występuje w ok. 44 proc. przypadków.
krwawienia podczas oddawania stolca w połączeniu z silnym, ogólnym osłabieniem oraz niedokrwistością, występującą bez innych dolegliwości układu pokarmowego, mogą świadczyć o rozwoju nowotworu.
Rak pęcherza
90 proc. przypadków raka pęcherza występuje u mężczyzn powyżej 55. roku życia, a średni wiek w chwili rozpoznania wynosi 73 lata. Ten rodzaj nowotworu diagnozowany jest u jednego na 26 mężczyzn.
objawy
daje symptomy podobne do raka prostaty
bóle pleców i bóle miednicy - często zwalane są na karb przemęczenia lub kłopotów z kręgosłupem. Kiedy jednak dochodzi krwiomocz oraz bolesne oddawanie moczu – należy bezwzględnie udać się do lekarza.
Rak skóry
Ryzyko wystąpienia raka skóry wzrasta wraz z wiekiem, dlatego średnio do diagnozy dochodzi w 63. roku życia. Nie jest on jednak rzadkością także u młodszych osób.
Szczególnie uważać powinny osoby o wrażliwej, jasnej skórze z piegami.
prognoza na 2021 rok - najwięcej nowych zachorowań ma dotyczyć: raka płuca (18,5 proc.), raka prostaty (18,3 proc.), raka jelita grubego (15,0 proc.), raka pęcherza moczowego (8,6 proc.) i raka żołądka (4,1 proc.).
Rak żołądka
bóle w śródbrzuszu lub nadbrzuszu oraz ciągła zgaga
nudności, utrata apetytu, czasem chudnięcie