Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
ภาวะตกเลือดหลังคลอด (postpartum hemorrhage : PPH), เกิดขึ้นภายใน 24…
ภาวะตกเลือดหลังคลอด
(postpartum hemorrhage : PPH)
การวินิจฉัย
Early PPH
การมีเลือดออก ซึ่งอาจไหลออกมาให้เห็นทางช่องคลอด
หรืออาจไม่มีเลือดออกมาให้เห็นแต่ขังอยู่ข้างใน
เกิดเลือดคั่งที่เอ็นยึดมดลูก จะไม่ปรากฏเลือดไหลออกมาให้เห็นภายนอก
มดลูกปลิ้นก็จะพบว่ามีเลือดพุ่งออกมาให้เห็นเป็นจำนวนมาก
และอาจมีลิ่มเลือดสีแดงคล้ำปนออกมาด้วย
กรณีที่เกิดจากการที่มดลูกหดรัดตัวไม่ดี ส่วนใหญ่เลือดจะมีสีคล้ำ
ลิ่มเลือดปนและเลือดจะหยุดไหลเมื่อมดลูกหดรัดตัวดี หากมีเศษรกค้าง ส่วนใหญ่จะเกิดการตกเลือดหลังคลอดทันที
การตรวจร่างกายเฉพาะที่
พบมีการหดรัดตัวของมดลูก คลำหน้าท้องพบยอดมดลูกอยู่เหนือระดับสะดือหรือมีขนาดใหญ่กว่าปกติ
พบการฉีกขาดของช่องทางคลอดและปากมดลูก
ตรวจดูชิ้นส่วนของรกที่อาจค้างอยู่
การตรวจทางห้องปฏิบัติการ
เพื่อหาสาเหตุการตกเลือดหลังคลอดจากความผิดปกติในการแข็งตัวเป็นลิ่มของเลือด เช่น (PT) , (PTT) , Clotting time , Platelet count
Delayed PPH
มีเลือดออกทางช่องคลอด มักเกิดภายใน 3 สัปดาห์ห์(ส่วนมากมักเกิดในชว่ ง 4-9 วัน หลังคลอด)
ประเมินความรุนแรงของการเสียเลือด และระดับยอดมดลูก
ตรวจลักษณะของน้ำคาวปลา สี กลิ่น ปริมาณ การเปลี่ยนแปลงแต่ละระยะ อาการเจ็บปวด
ตรวจบริเวณอุงเชิงกรานและหลัง อาการไข้ การกดเจ็บที่บริเวณมดลูก
ตรวจทางห้องปฏิบัติการ ดูความเข้มข้นของเลือด
ความหมาย
หมายถึง ภาวะที่มีการเสียเลือดหลังคลอดตั้งแต่ 500 มิลลิลิตรขึ้นไป หรือเมื่อมีการลดลงของความเข้มข้นของเลือด ร้อยละ 10 หรือมากกว่าร้อยละ 1 ของน้ำหนักตัว
ชนิด
1. การตกเลือดหลังคลอดระยะแรก
(Early or immediate postpartum hemorrhage)
สาเหตุ
2.Trauma การฉีกขาดของช่องทางคลอด
สาเหตุ
:
การทำคลอดและการช่วยคลอดที่ไม่ถูกต้อง
การคลอดเร็วผิดปกติ
การตัดฝีเย็บที่ไม่ถูกวิธี
มดลูกบางกว่าปกติ
ในรายที่มีปัญหาเชิงกรานไม่ได้สัดส่วนกับขนาดของทารกทำให้เกิดมดลูกแตกได้
ใส่มดลูกกลับคืน กรณีมดลูกปลิ้น
เย็บซ่อมตำแหน่งฉีกขาด
ตัดมดลูก กรณีมดลูกแตก
3.Tissue รกหรือเศษรกค้างในโพรงมดลูก
(Retained placenta)
สาเหตุ
:
การทำคลอดรกผิดวิธี
ความผิดปกติของรก เช่น รกมีขนาดใหญ่ หรือรกเกาะลึกร่วมกับการทำคลอดรกผิดวิธี
การมีรกน้อย
ล้วงรก
ขูดมดลูก (ควรเช็คด้วยอัลตราซาวด์ก่อนว่ามีค้าง)
1.Tone มดลูกหดรัดตัวไม่ดี(Uterine antony)พบบ่อยสุด
สาเหตุ
:
การเจ็บครรภ์คลอดที่นาน หรือการคลอดเร็ว
การคลอดยาก
การติดเชื้อของมดลูก
มารดามีภาวะทุพโภชนาการ โลหิตจาง
ความดันโลหิตสูง
กล้ามเนื้อมดลูกมีการยืดขยายมากผิดปกติ
การใช้ยาบางชนิด
นวดคลึงมดลูก
ล้วงก้อนเลือดในช่องคลอด
Bimanual uterine compression โดยใช้มือหนึ่งวางอยู่ทางหน้าท้อง โดยพับยอดมดลูกมาทาง pubic symphysis ให้มากดกับมือที่อยู่ในช่องคลอด
ให้ยาช่วยการหดรัดตัวมดลูก แนะนำ oxytocin เป็นลำดับแรก และ/หรือ methylergonovine
4. ความผิดปกติในกลไกการแข็งตัวของเลือด (Thrombin)
สาเหตุ
:
ภาวะเลือดแข็งตัวผิดปกติโรคเลือดต่างๆ เช่น
โลหิตจาง โรคเลือดที่เกิดจากการขาดเกล็ดเลือด
ให้แก้ไข และต้องให้เลือดทดแทน
ปรึกษาอายุรแพทย์
2. การตกเลือดหลังคลอดระยะหลัง
(Late or Delay postpartum hemorrhage)
สาเหตุ
มีก้อนเลือด หรือเศษรกค้างอยู่ภายในโพรงมดลูก เป็นสาเหตุที่พบได้บ่อยที่สุดมักเกิดภายหลังคลอดประมาณ 1 – 2 สัปดาห์
ภาวะติดเชื้อภายในโพรงมดลูก ผู้ป่วยมักมีอาการของการติดเชื้อ เช่น มีไข้
น้ำคาวปลามีกลิ่นเหม็น ปวดท้องน้อย มดลูกเข้าอู่ไม่ดี
เลือดออกจากแผลภายในช่องคลอดมักเกิดจากการติดเชื้อบริเวณแผลภายในช่องคลอด
เลือดออกจากแผลของมดลูกภายหลังผ่าตัดคลอดทางหน้าท้องและมะเร็งไข่ปลาอุก เป็นสาเหตุที่พบได้น้อยมาก มักเกิดภายหลังคลอด 4 สัปดาห์
สาเหตุร่วมกันที่พบได้บ่อย ได้แก่ ภาวะมีเศษรกค้างในโพรงมดลูกร่วมกับการติดเชื้อภายในโพรงมดลูก
อาการ
Early PPH
มีอาการแสดงของการเสียเลือด เช่น ซีด ใจสั่น เหงื่อออก ตัวเย็น ชีพจรเบาเร็ว ความดันโลหิตต่ำ หายใจเร็วในระยะเเรกและช้าลง ปัสสาวะออกน้อย ไม่รู้สึกตัว และอาจเสียชีวิต
คลำหน้าท้อง พบยอดมดลูกอยู่เหนือระดับสะดือ มีขนาดใหญ่ นิ่ม
มีเลือดออก
Delayed PPH
ความสูงของยอดมดลูกไม่ลดลงตามปกติ
เจ็บปวดบริเวณมดลูก อุ้งเชิงกราน และหลัง
มีเลือดออกทางช่องคลอด น้ำคาวปลาผิดปกติ(foul lochia)
มีไข้ อ่อนเพลีย และไม่สุขสบาย
การรักษา
Delayed PPH
รายที่มีเศษรกค้าง หรือมีก้อนเลือดค้างอยู่ในโพรงมดลูก ให้Oxytocin แล้วทำการขูดมดลูกด้วยความระมัดระวัง เนื่องจากผนังมดลูกมีลักษณะนุ่ม และทะลุได้ง่าย
รายที่มีการติดเชื้อภายในโพรงมดลูก พิจารณาให้ยาช่วยการหดรัดตัวของมดลูกเพื่อช่วยให้มดลูกหดรัดตัวดี ร่วมกับให้ยาปฏิชีวนะ
รายที่มีเลือดออกจากแผลภายในช่องคลอด ให้ทำความสะอาดและเย็บแผลให้เลือดหยุด
Early PPH
การตกเลือดก่อนรกคลอด
วัด V/S
ให้สารน้ำทางหลอดเลือดดำ คือ 5% D/W หรือ 5% D/NSS หรือ RLS 1,000 ml. ร่วมกับ Oxytocin 10 – 20 unit
เจาะเลือดมารดาเพื่อตรวจหาระดับความเข้มข้นของเลือด พร้อมทั้งขอเลือดสำรองไว้
ใส่สายสวนปัสสาวะ
Oxytocin 10 – 20 unit ทางIM เมื่อไหล่หน้าคลอด
ทำคลอดรกโดยวิธี Cord traction
ตรวจรกอย่างละเอียด
คลึงมดลูกให้หดรัดตัวตลอดเวลา
ถ้าจำเป็นให้ฉีด Methergin 0.2 mg เข้าทางหลอดเลือดดำอีกเพื่อกระตุ้นการหดรัดตัวของมดลูก
การตกเลือดภายหลังรกคลอด
กรณีมดลูกหดรัดตัวไม่ดี
คลึงมดลูกตลอดเวลา
สวนปัสสาวะออกให้หมดแล้วคาสายสวนไว้
ให้ 5%D/W หรือ 5% D/NSS หรือRLS 1,000 ml.ร่วมกับ Oxytocin 10 – 20 unit ผสมอยู่ (กรณีที่ยังไม่ได้ให้) และขอเลือดเตรียมไว้ 2 – 4 unit
ฉีด Methergin 0.2 mg เข้าทางหลอดเลือดดำ
ประคบเย็นบริเวณหน้าท้อง และคลึงมดลูกตลอดเวลา
กรณีมีการฉีดขาดของช่องทางคลอด
ตรวจเลือดหา venus clotting time, clot retraction time และ clot lysis
ทำ bimanual compression บนตัวมดลูก
กรณีการตกเลือดหลังคลอดทันทีจากการหดรัดตัวของมดลูกไม่ดี และทำตามขั้นตอนดังกล่าวแล้วเลือดไม่หยุด ควรพิจารณาฉีด prostaglandin ที่นิยมใช้มี 2 ชนิดให้เลือกใช้ชนิดใดชนิดหนึ่ง ได้แก่
prostaglandin E 2 analogue ได้แก่ sulprostone (nalador) 0.5 mg IM อาจฉีดซ้ำทุก10-15 นาที และให้ได้ไม่เกิน 6 ครั้ง
prostaglandin E 2 alpha 0.25 mg IM อาจฉีดซ้ำทุก 15 – 90 นาทีและให้ได้ไม่เกิน 8 ครั้ง
การดูแลหลังตกเลือด
ดูแลอย่างใกล้ชิดโดยเฉพาะ 24 -48 ชั่วโมงแรกหลังคลอด
ตรวจวัดชีพจร ความดันโลหิต การหายใจ และระดับความรู้สึกตัวของผู้ป่วย
ตรวจหาระดับความเข้มข้นของเลือด และอาจต้องให้เลือดเพิ่มเติมถ้าจำเป็น
การพยาบาล
Early PPH
ระยะก่อนคลอด
การซักประวัติอย่างละเอียดเพื่อหาปัจจัยเสี่ยงที่จะเกิดการตกเลือดหลังคลอด
การตรวจร่างกาย ค้นหาภาวะโลหิตจาง รวมทั้งแก้ไขและให้ธาตุเหล็กเสริมกับผู้ป่วยที่มาฝากครรภ์ทุกราย
ระยะคลอด
ดูแลไม่ให้เกิดการคลอดยาวนาน
ระวังการให้ยาแก้ปวดในขนาดที่มากเกินไป
หลีกเลี่ยงการทำสูติศาสตร์หัตถการอย่างยาก
ตรวจรกและช่องทางคลอดอย่างละเอียด
ระยะหลังคลอด
ดูแลให้กระเพาะปัสสาวะว่าง โดยกระตุ้นให้ถ่ายปัสสาวะภายใน 2 ชั่วโมงแรกหลังคลอด
ในรายที่ได้รับยากระตุ้นให้เกิดการเจ็บครรภ์ อาจให้ Oxytocin ต่อภายหลังการคลอดอย่างน้อย 2 ชั่วโมง
กระตุ้นให้บุตรดูดนมมารดาทันทีหลังคลอด เพื่อกระตุ้นให้ฮอร์โมน Oxytocin หลั่งมากขึ้นเพื่อให้มดลูกหดรัดตัวดี
Delayed PPH
การพยาบาลขณะตกเลือก
V/S ทุก 15 นาที จนกว่าจะคงที่
จัดท่าให้นอนราบ
คลึงมดลูกให้แข็งเป็นระยะ
ดูแลการให้สารน้ำ และยากระตุ้นการหดรัดตัวของมดลูก
ดูแลให้กระเพาะปัสสาวะว่าง
ตรวจการมีเลือดออก และการหดรัดตัวของมดลูก
Record I/O
ติดตามปริมาณน้ำคาวปลา สี กลิ่น จากจำนวนผ้าอนามัย
ตรวจสอบผลการตรวจเลือด ติดตามค่า CBC
การพยาบาลระยะหลังการตกเลือด
ใส่ผ้าอนามัยเพื่อสังเกตปริมาณเลือดที่ออกทางช่องคลอด
ดูแลให้ได้รับการพักผ่อนอย่างเพียงพอ
ดูแลให้รับประทานอาหารและยาวิตามิน ธาตุเหล็ก ตามแผนการรักษา
ระวังอุบัติเหตุที่อาจเกิดขึ้นจากอาการหน้ามืดเมื่อลุกนั่ง
แนะนำการคลึงมดลูก
แนะนำการปฏิบัติตัวหลังคลอด ได้แก่การเปลี่ยนแปลงของน้ำคาวปลา ระดับยอดมดลูกการดูแลความสะอาดอวัยวะสืบพันธุ์
แนะนำอาการผิดปกติที่ควรมาพบแพทย์ ได้แก่ อาการของการติดเชื้อมีเลือดออกทางช่องคลอด น้ำคาวปลามีกลิ่นเหม็น เป็นต้น
การกระตุ้นการรรู้เกี่ยวกับบุตร
การพยาบาลเพื่อป้องกันการตกเลือด
ประเมินปัจจัยเสี่ยง เช่น น้ำหนักน้อย ภาวะโลหิตจาง ประวัติการตังครรภ์ และกาคลอด
ระมัดระวังการทำคลอดทุกระยะให้ถูกวธี
ในรายที่คาดว่าจะมีการตกเลือด ให้มีการเตรียมสารน้ำยา และอุปกรณ์กู้ชีวิต
ตรวจหากลุ่มเลือดขณะตั้งครรภ์
ดูแลในระยะ 2 ชั่วโมงหลังคลอดอย่างใกล้ชิด
ผลของการตกเลือดหลังคลอดระยะ
Delayed PPH
ภาวะซีด อ่อนเพลีย สุขภาพทรุดโทรม
ภูมิต้านทานโรคต่ำ ติดเชื้อได้ง่าย
เกิด Necrosis ของต่อมใต้สมองส่วนหน้า (Sheehan’ s syndrome)
อาจเกิด diabetes insipidus
เกิดขึ้นภายใน 24 ชั่วโมงแรกของการคลอด
เกิดขึ้นภายหลังคลอด 24 ชั่วโมงไปแล้วจนถึง 6 สัปดาห์หลังคลอด
การพยาบาล
การพยาบาล
การพยาบาล
การพยาบาล
นางสาวอุุทุมพร บุญเดช 611001072