Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
บทที่ 2 การพยาบาลเด็กที่มีปัญหาการติดเชื้อ - Coggle Diagram
บทที่ 2 การพยาบาลเด็กที่มีปัญหาการติดเชื้อ
โรคหัด
(MEASLES/RUBEOLA)
สาเหตุ เชื้อไวรัส (paramyxovirus)
อาการและอาการแสดง
ไข้สูง อ่อนเพลีย ไอ นา้มูกนา้ตาไหล เยื่อบุตาอักเสบ กลัวแสง หนังตาบวม ทอนซิลโตและแดงตรวจพบ Koplick’s spot ลักษณะเมด็ขาวเล็กๆขนาดเท่าหัวเข็มหมุดบนเย่อืบุกระพุ้ง
แก้มที่แดงจัด
การวินิจฉัย
Koplick’s spot
ตัวอย่างเสมหะ เยื่อเมือกที่จมูก
การตรวจทางน้าเหลือง
การตรวจเลือด
โรคแทรกซ้อน
สมองอักเสบ (Encepalitis) ไข้ อาเจียน ซึม ชัก และระคายเคืองของเยื่อหุ้มสมอง
การรักษา
ให้พักผอ่ น ยาลดไข้ และให้นา้เพียงพอกับความต้องการของร่างกาย ถ้าติดเชือ้แบคทีเรียซา้ ต้องให้ยาต้านจุลชีพทีเหมาะสม
โรคหัดเยอรมัน
(Rubella)
อาการและอาการแสดง
parotid and occipital
lymph nodes, they are painful when pressed
pharynx hyperemic
(red)
the rise in body temperature up to 39 C
malaise, anorexia
Congenital rubella
การวินิจฉัยโรค
แยกเชือ้ไวรัสจากนา้มูก swab จากคอ เลือด
ปัสสาวะ และนา้ไขสันหลัง
แยกผู้ป่วยครบ 7 วันหลังผื่นขึน้ ใน Congenital rubella อาจ
มีเชือ้ได้นานถึง 1 ปี
ติดตามตรวจเชือ้ไวรัสใน nasopharynx และในปัสสาวะเมื่อ
อายุ 3-6 เดือนแล้วไม่พบเชือ้
ให้วัคซีนป้องกัน
การพยาบาลผู้ป่วยโรคหัด
การแยกเด็กแบบ Respiratory Isolation ตั้งแต่มีอาการถึง 5-7วัน หลังผื่นข้นึ
Tepid sponge
การดูแลทั่วๆไป ผิวหนัง ตา หู ปากฟันและจมูก
ระยะไข้สูง ให้อาหารอ่อน หรืออาหารเหลว ดื่มน้า มากๆ
สังเกตอาการแทรกซ้อนอื่นๆ ข้ออักเสบให้แอสไพริน กรณีเกร็ดเลือดต่า และเลือดออกไม่หยุด อาจต้องใช้ยาสเตียรอยด์ ให้เกร็ดเลือด หรืออิมมูโนกลอบูลิน
โรคสุกใส
(Chickenpox/Vericella)
สาเหตุ
:เชือ้ ไวรัส Varicella virus หรือ
Human herpes virus type 3
โรคแทรกซ้อน
การติดเชือ้แบคทีเรียที่ผิวหนัง
ปอดอักเสบ ข้ออักเสบ กระดูกอักเสบ
สมองอักเสบ
การวินิจฉัย
ขูดพืน้ ของตุ่มใสมา smear บน slide
การป้องกัน ระยะแพร่เชือ้ เริ่มตัง้แต่ 24 ชวั่ โมงก่อนที่ผื่นขึน้ จนตุ่มแห้งหมดแล้ว ควรอยู่ในห้องแยก strict isolation ควรหยุดเรียน
การพยาบาล
แยกผู้ป่วยไว้จนกว่าแผลตกสะเก็ดหมด พักผ่อน ใช้
dermapon ฟอก
ตัดเล็บมือให้สัน้ ใส่ถุงมือในเด็กเล็ก
อาหารธรรมดา
สังเกตภาวะแทรกซ้อน
วัคซีนป้องกันโรคสุกใส ถ้าสัมผัสโรคไม่เกิน 3 วัน
โรคคอตีบ
(Diphtheria)
สาเหตุ
เชือ้แบคทีเรีย Corynebactrium diphtheriae (C.diphtheriae) รูปทรงแท่ง ย้อมติด
สีแกรมบวก
อาการและอาการแสดง
ไข้ต่า ๆ อาการคล้ายหวัด ไอเสียงก้อง เจ็บคอรุนแรง เบื่ออาหาร ต่อม
น้า เหลืองที่คอโตและบริเวณรอบๆ รุนแรงคอบวม “Bullneck”
โรคแทรกซ้อน
การอุดตันของทางเดินหายใจส่วนบน
การวินิจฉัยโรค
การเพาะเชื้อ C.diphtheriae
การรักษา
การให้ Diphtheria Antitoxin (DAT) ต้องรีบให้เร็วที่สุด
ให้ยาปฏิชีวนะเพนนิซิลิน เป็นเวลา 14 วัน หรือ Erythromycin แทน
เจาะคอเพื่อช่วยให้หายใจได้
ไอกรน
(Pertussis, Whooping cough)
สาเหตุ
เกิดจาก “เชื้อไอกรน” ซึ่งเป็นเชื้อแบคทีเรียที่มีชื่อว่า (Bordetella pertussis)
อาการของโรคไอกรน
ระยะเป็นหวัด หรือ ระยะเยื่อเมือกทางเดินหายใจอักเสบ (Catarrhal phase)
ระยะไอรุนแรง หรือ ระยะอาการกาเริบ (Paroxysmal phase)
ระยะฟื้นตัว หรือ ระยะพักฟื้น (Convalescent phase)
ภาวะแทรกซ้อนของโรคไอกรน
ปอดอักเสบ/ปอดบวม (Pneumonia)
ปอดแฟบ (Atelectasis)
การไอที่รุนแรงและต่อเนื่อง
หลอดลมอักเสบ (Bronchitis), หูชั้นกลางอักเสบ (Otitis media), มีจุดเลือดออก(Petechiae)
วิธีรักษาโรคไอกรน
ควรรีบไปพบแพทย์เมื่อมีอาการชัดเจนว่าเป็นโรคไอกรน มีอาการไอเกิดขึ้นติดกันเป็นชุด ๆ ในช่วงสุดท้ายของการไอจะมีเสียงดังวู้ปหรือวู้
อาการไม่รุนแรงและไม่มีภาวะแทรกซ้อน แพทย์จะให้การรักษา
ให้เด็กอยู่ในที่ที่มีอากาศปลอดโปร่ง ให้ดื่มน้า อุ่นมาก ๆ
หลีกเลี่ยงสาเหตุที่ทา ให้เกิดอาการไอ เช่น การออกแรง การถูกฝุ่นละออง ควันบุหรี่ ควันไฟ หรืออากาศที่ร้อนหรือเย็นจนเกินไป
บาดทะยัก
(Tetanus)
สาเหตุ
การติดเชื้อบาดทะยัก Clostridium tetani
การติดต่อ
ทางบาดแผล ลักษณะลึก เป็นแผลปิด ทา ให้ออกซิเจนเข้าไปไม่ถึง เช่น ถูกของแหลมต่าโดยเฉพาะบริเวณฝ่าเท้า ลึก สกปรก มีเนื้อตาย หูนา้ หนวก
พยาธิสภาพ
เทตะโนไลซิน (tetanolysin)
เทตะโนสปาสมิน (tatanospasmin)
อาการและอาการแสดง
ระยะที่บาดแผลมีเชื้อบาดทะยัก (wound bacterial stage)
ระยะที่เชื้อบาดทะยักสร้างท็อกซินและเข้าสู่กระแสเลือด(tetanotoxemic stage)
ระยะสุดท้ายของบาดทะยัก (neurologic stage)
การรักษา
ให้ tetanus antitoxin (TAT) ทางหลอดเลือดดา และให้ toxiod หรือ TIG
ให้ยาปฏิชีวนะ เช่น peniccilin, methacillin, gentamycin
ควบคุมอาการชัก ให้ยาคลายกล้ามเน้อื
การพยาบาล
มีภาวะบกพร่องของการหายใจ เนื่องจากมีการหดเกร็งข องกล่องเสียงและกล้ามเนื้อที่ใช้ในการหายใจ
มีโอการเป็นบาดทะยักซา้ เนื่องจากไม่มีภูมิต้านทานโรค
โรคคางทูม
(Mumps)
สาเหตุ
Paramyxovirus
อาการ
ไข้ ครั่นเนือ้ครั่นตัว อ่อนเพลีย ขากรรไกรบวมแดง
ปวด ร้าวไปที่หูขณะกลืน เคยี้ว อ้าปาก อาการบวมจะค่อยๆยุบหายไปใน 7-10 วนั
โรคแทรกซ้อน
เยื่อหุ้มสมองอักเสบ * พบบ่อย
หูชัน้ ในอักเสบ ไตอักเสบ
ส่วนน้อยพบ orchitis
การรักษา
รักษาตามอาการปวด บวม : ประคบ บ้วนปากด้วยนา้เกลือบ่อยๆ
2.อัณฑะอักเสบ : ให้ prednisolone 1 mg/kg/day
วัณโรค
(Tuberculosis)
สาเหตุ
เกิดจากเชือ้แบคทีเรีย Mycobacterium tuberculosis เป็น Acid
Fast Bacillus ย้อมติดสีแดง
อาการ
ระยะแรกไม่แสดงอาการ
1-6 เดือนต่อมา LN.โต
ผู้ป่วยสัมผัส (TB exposure, TB contact)
ผู้ป่วยติดเชือ้ (Latent TB infection,LTBI)
วัณโรค (Tuberculosis disease, TB)
การวินิจฉัยโรค
ประวัติการสัมผัสโรค
การทดสอบทูเบอร์คูลิน ใช้วิธีทดสอบMantoux
ภาพถ่ายรังสีปอด
การตรวจ CT MRI
การรักษา
กินยาต่อเนื่องอย่างน้อย 6 เดือน
เด็กอายุน้อยกว่า 4 ปี TT+ve ให้ INH นาน 2-4 เดือน
เด็กอายุน้อยกว่า 4 ปี วัณโรค
แยกผู้ป่วย 1-2 เดือนจนเสมหะไม่พบเชื้อ
อาหารโปรตีนสูง วิตามินสูง
Rest
วัคซีนBCG
ไข้เลือดออก
Dengue hemorrhagic fever
สาเหตุ
เป็นโรคติดเชื้อที่นา โดยยุงลายบ้าน :Aedes aegypti
เชื้อไวรัสเดงกี เป็น single stranded RNA
อาการทางคลินิก
ไข้สูงลอย 2-7 วัน
อาการเลือดออก
ตับโต กดเจ็บ
ภาวะเลือดไหลเวียนล้มเหลว/ภาวะช็อก
Dengue Fever
ไข้สูงไม่มีนา้ มูก หน้าแดงปวดศีรษะ ปวดกระบอกรอบตา ปวดกล้ามเนื้อ กระดูก มีผื่น มีจุดเลือดออกมีเลือดกา เดา เม็ดเลือดขาวต่า เกร็ดเลือดต่า แต่ไม่มีอาการช็อก
Dengue hemorrhagic fever
ไข้สูง
ลอย แต่อาการที่สา คัญ คือมีการรั่วของพลาสมา
ระยะไข้สูง (febrile stage)
ระยะวิกฤต/ช็อก (critical stage)
ระหว่างเกิดภาวะ shock
มีการรั่วของพลาสมา ซึ่งนา ไปสู่ hypovolemic shock
ระดับperipheral resistance เพิ่มขึ้น
Shock Syndrome
ระดับฮีมาโตคริตเพิ่มสูงข้นึ มีนา้ ในช่องท้องและช่องปอด
การพยาบาล
การเช็ดตัวลดไข้
การให้ ORS น้อยๆบ่อยๆ
อาหารย่อยง่าย
การทา ความสะอาดร่างกาย
การบันทึกสัญญาณชีพทุก 15-30 นาที
การเจาะ Hct ทุก 4-8 ชั่วโมง
การดูผลเกร็ดเลือด ถ้า Hct สูง Plat. ต่า เป็นสัญญาณอันตราย
การให้สารน้า ทางหลอดเลือดดา สังเกตภาวะหอบ หายใจลาบาก การสังเกตปัสสาวะ2 มล./กก./ชม.
อาการแน่นอึดอัดท้อง เจ็บชายโครงขวา ตับโต นอนศีรษะสูง
จุดเลือดออก จา้ เลือด เลือดกา เดาไหล เลือดออกตามไรฟัน
การขับถ่ายอุจจาระ ปัสสาวะ ห้ามสวน การบันทึกปริมาณน้า เข้าและปัสสาวะที่ผู้ป่วยขบั ออก
การพยาบาลในระยะฟื้นตัว เริ่มอาหารอ่อน แล้วเปลี่ยนเป็นอาหารธรรมดา วัดสัญญาณชีพทุก 4 ชม.
โรคติดเชื้อ
HIV/AIDS ในเด็ก
Pediatric AIDS
สาเหตุ
เกิดภาวะภูมิคุ้มกันบกพร่องหรือเสื่อมไปเพราะถูกทา ลาย
โดยเชื้อไวรัสที่เรียกว่า HIV
การติดต่อ
-จากแม่สู่ลูก การกินมมารดา
-การได้รับเชื้อ ได้รับเลือด
-การมีเพศสัมพันธ์
อาการและอาการแสดง
Weight loss or failure to thrive
Chronic diarrhea > 1 mo
Chronic fever > 1 mo
Persistent of severe lower respiratory tract infection
Window period
ระยะเริ่มติดเชื้อ : เชื้อ HIV(human immuno defiency)
ระยะติดเชื้อเฉียบพลัน
ระยะโรคเอดส์
ระยะของการติดเชื้อในเด็กและวัยรุ่น
Stage I : Asymptomatic ต่อมนา้ เหลืองทั่วไปโต
Stage II : ม้ามโต ผื่นคัน เนื้องอกตามผิวหนัง ติดเชื้อราที่เล็บ เหงือกบวม ปากเป็นแผล
Stage III : อุจารระร่วงเรื้อรังนานกว่า 14 วัน ขาดอาหาร มีไข้เรื้อรัง > 1 เดือน มีฝ้าขาวในปาก
Stage IV : ขาดอาหารุนแรง ติดเชื้อรุนแรงและกลับซา้ มะเร็งผิวหนัง ติดเชื้อราในทางเดินอาหารทางเดินหายใจ meningitis ติดเชื้ออื่นๆ
การป้องกัน
ให้ยาต้านเชื้อไวรัส คือ AZT
เลือกทา การผ่าตัดออกทางหน้าท้องก่อนเจ็บครรภ์คลอดและนา้ เดิน
ลดให้นมแม่ ให้นมผสมแทน
การดูแลเด็กติดเชื้อเอชไอวี
การส่งเสริมโภชนาการ
การส่งเสริมพัฒนาการ
การสร้างเสริมภูมิคุ้มกันโรค
ข้อวินิจฉัยทางการพยาบาล
มีภาวะขาดสารนา้และสารอาหาร
ไม่สุขสบายจากการติดเชือ้ฉวยโอกาสและเสี่ยงต่อการติดเชือ้ฉวยโอกาสเพิ่ม
พัฒนาการล่าช้าและหยุดชะงัก
เสี่ยงต่อภาวะพร่องออกซิเจน
ซึมเศร้าเนื่องจากติดเชือ้ HIV
โรคมือ เท้า และปากเปื่อย
Hand Foot Mouth Disease
สาเหตุ
coxsackie
A16
enterovirus 71
อาการและอาการแสดง
มีไข้ต่า ๆ เจ็บคอ มีผื่นข้นึ
ผื่นเริ่มจากจุดนูนแดงเล็กๆ เจ็บ ต่อมาเป็นต่มุ นา้
อาการเจ็บปาก ตรวจร่างกายจะพบมีรอยโรคใน
บริเวณปาก มือ และเท้าตามมา
รอยโรคที่ปาก
มีรอยโรคจา นวน 5-10 แห่ง พบได้ทุกบริเวณในปาก
พบบ่อย คือ เพดานปาก ลิ้น และเยื่อบุกระพุ้งแก้ม
ลักษณะเป็นรอยสีแดง อาจนูนเล็กน้อย
ขนาด 2-8 มิลลิเมตร เปลี่ยนเป็นตุ่มนา้ สีเทาขนาดเล็กขอบแดง
รอยโรคที่ผิวหนัง
อาจเกิดขึ้นพร้อม/หลังรอยโรคที่ปาก จา นวนต้งัแต่ 2-3 แห่งไปจนถึง 100
แห่ง
มีลักษณะเป็นตุ่มนา้ ใสขอบแดง มีกระจายขนานไปกับแนวของ
ผิวหนัง อาจเจ็บหรือไม่ก็ได้
อาจพบรอยโรคได้ เช่นกัน คือ ก้น แขน ขา และอวัยวะ
สืบพันธ์ุ ในเด็กทารกอาจพบกระจายทั่วตัว
การติดต่อ
การสัมผัสโดยตรงกับสารคัดหลัง
fecal - oral route
ไม่สามารถติดต่อจากคนสู่สัตว์ หรือจากสัตว์สู่คน
ภาวะแทรกซ้อนที่พบบ่อย
ภาวะแทรกซ้อนทางระบบประสาท
ภาวะแทรกซ้อนระบบปอด
ภาวะแทรกซ้อนระบบหัวใจ
การป้องกัน
แยกผู้ป่วยที่เป็นโรคออกจากกลุ่มเพื่อน ในโรงเรียน สถานเลี้ยงเด็ก
ผู้ดูแลเด็กล้างมือบ่อยๆ โดยเฉพาะหลังเปลี่ยนผ้าอ้อม
ทา ความสะอาดพื้น ห้องนา้ สุขา เครื่องใช้ ของเล่น สนามเด็กเล่น ตลอด
เชื้ออยู่ในอุจจาระได้นาน 6-12 สัปดาห์
โรคไข้ซิก้า
(Zika fever)
สาเหตุ
เชื้อไวรัสซิก้า (Zila Virus-ZIKV)
อาการ
ไข้ อ่อนเพลีย ปวดศีรษะ ผื่น ตาแดง ปวดข้อ ป วดกล้ามเนื้อ
การรักษาโรคติดเชื้อไวรัสซิกา
ดื่มนา้ มาก ๆ เพื่อป้องกันภาวะขาดนา้
นอนหลับพักผ่อนให้เพียงพอ
รับประทานยาพาราเซตามอลห้ามรับประทานยาแอสไพริน ยาบรรเทาอาการปวดหรืออักเสบในกลุ่ม NSAIDs
การติดเชื้อ
จากแม่สู่ลูกขณะตั้งครรภ์หรือคลอด กรณีที่แม่มีเชื้อไวรัสชนิดน้อี ยู่อาจส่งผ่านไวรัสไปสู่ทารกในครรภ์
การแพร่เชื้อผ่านทางเพศสัมพันธ์
การแพร่เชื้อผ่านการบริจาคเลือด
การติดเชื้อที่ผิวหนัง
ผิวหนังมีการติดเชื้อแบคทีเรีย
1.โรคแผลพุพอง (Impetigo)
Nonbullous streptococal impetigo
Bullous impetigo
Cellulitis เป็นการอักเสบของผิวหนังชั้นลึก su bcutaneous tissue
Erysipelas พบบ่อยในเด็กทารกและเด็กเล็ก เป็น superficial cellulitis
การรักษา
ทา ความสะอาดด้วยสบู่หรือนา้ ยาฆ่าเชื้อโรค
หลีกเลี่ยง skin trauma
ให้ยาปฏิชีวนะครอบคลุมเชื้อ
ผิวหนังมีการติดเชื้อไวรัส
หูด (warts)
สาเหตุ เกิดจากเชื้อ Human papilloma virus (HPV)
ลักษณะ
หูดธรรมดา
หูดชนิดราบ
หูดที่ฝ่าเท้า
หูดชนิดติ่ง
หูดหงอนไก่
การรักษา ใช้สารเคมี การรักษาด้วยความเย็น การผ่าตัด การใช้แสงเลเซอร์ การรักษาด้วยระบบอิมมูน
หูดข้าวสุก
สาเหตุ mollusum contagiosum virus
การรักษา การสะกิดออก ใช้สารละลายขุย ให้ยา cimethidine
ผิวหนังมีการติดเชื้อรา
โรคกลาก (dermatpophytosis)
-โรคกลากที่ศีรษะ (tinea capitis)
โรคกลากที่ลา ตัว (tinea corporis)
โรคกลากที่ใบหน้า (tinea facici)
โรคกลากที่ขาหนีบ (tinea cruris)
โรคเกลื้อน (tinea vesicolor)
สาเหตุ เชื้อ dimorphic yeast malassezia furfur
การรักษา ทา ความสะอาดผิวหนัง ยาทาต้านเชื้อรา รับประทานยา
Candidiasis
สาเหตุ เชื้อ candida albicans
โรคผิวหนังจากเชื้อปรสิต
โรคหิด (scabies)
สาเหตุ เกิดจากตัวหิด sarcoptes scabiei var hominis
ลักษณะ ผื่นนูนแดงขนาดเล็ก หรือต่มุ นา้ ใสขนาดเล็ก
การวินิจฉัยโรค ตรวจ KOH
การรักษา การซักเสื้อผ้า ผ้าปูที่นอน ยาแก้คัน ใช้ยาทา ใช้ยาปฏิชีวนะ
เหาศีรษะ (head louse)
สาเหตุ Pediculus humanus var capitis
ลักษณะ คันศีรษะ เกาจนถลอก
การวินิจฉัยโรค ตรวจไข่เหา
การรักษา การตัดผมสั้น การทา ความสะอาดเครื่องนอน การสระผมด้วยแชมพูยา
โรคผิวหนังอักเสบ
ผิวหนังอักเสบ (Eczematous dermatitis)
สาเหตุ มักพบในเด็กอายุ 2-3เดือน และ2-3 ปี
การรักษา
ยาลดคัน
ต้องแห้งสะอาด ไม่หมักหมม
ทาวาสลินหรือ zinc oxide cream เพื่อไม่ให้ผิวหนังสัมผัสกับปัสสาวะ อจุจาระ
ถ้าผิวหนังอักเสบมากอาจให้ยาต้านเชื้อราร่วมด้วย
Atopic dermatitis
อาการและอาการแสดง มักกา เริบในฤดูหนาว ทา ให้ผิวแห้ง หรือฤดูร้อน เหงื่อออกมาก การติดเชื้อ
การรักษา ระยะเฉียบพลัน ผื่นแดง บวม ตุ่มนา้และมีนา้เหลืองไหล
ทาความสะอาดด้วยนา้ยา Burrow’s solution 1:40
Seborrheic dermatitis
การรักษา ใช้สา ลีชุบน้ามันมะกอก หรือวาสลิน เช็ดออกเบาๆ แล้วฟอกผิวทา ความสะอาด
ให้ทั่ว ล้างออกด้วยน้า สะอาด
Diaper dermatitis
สาเหตุ เกิดจากความเปียกชื้น ผิวหนังสัมผัสกับอุจจาระ ปัสสาวะเป็นเวลานาน โดยไม่ทา ความสะอาด
อาการ ผื่นแดง ตุ่มแดง ตุ่มน้า ใส บวม เป็นขุย บริเวณหน้าท้องด้านล่าง หัวเหน่า หน้าขา ก้น
การรักษา ทาด้วยครีมสเตียรอยด์ชนิดอ่อนหรือปานกลาง ทานาน 3-4 วัน
Roseola Infantum
สาเหตุมาจากการติดเชื้อไวรัส Human
herpesvirus type 6 (HHV-6)
อาการของส่าไข้ ผู้ป่วยจะมีไข้สูงประมาณ 39.5-40.5 องศาเซลเซียสบางรายก็อาจมีอาการไอ เจ็บคอ มีน้ามูกใส
การพยาบาล
เสี่ยงต่อการติดเชื้อซ้า ซ้อน เนื่องจากผิวหนังมีรอยฉีกขาดจากการมีผื่น แผลบริเวณผิวหนัง
อาจเกิดการชักจากไข้สูง
ได้รับสารน้า อาหารไม่เพียงพอ เนื่องจากเบื่ออาหาร