Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
บทที่ 5 การพยาบาลเด็กที่มีปัญหา ระบบประสาทเเละกล้ามเนื้อ, image, image,…
บทที่ 5 การพยาบาลเด็กที่มีปัญหา
ระบบประสาทเเละกล้ามเนื้อ
การพยาบาลเด็กที่มีปัญหา
ระบบประสาท
การประเมินความผิดปกติทางระบบประสาทในเด็ก
การซักประวัติ
สภาพร่างกายทั่วไป v/s การตรวจร่างกายทางระบบประสาท
เช่น mental status,cranial n.
การประเมินอาการทางระบบประสาท (Neurological signs) เช่น
Level of consciousness ให้เริ่มประเมินโดยใช้คำพูด ให้ทำตามคำสั่ง
ถ้าไม่ตอบสนองจึง
กระตุ้นด้วยความเจ็บปวด ที่โคนเล็บ (Nail bed) ,ที่กล้ามเนื้อ Trapezius pinch
Pupil, Occular signs รูม่านตา (Pupils) ,การกลอกตา
Motors responses กำลังของกล้ามเนื้อ 0-5 ระดับ ,ความตึงตัวของกล้ามเนื้อ ,
การเคลื่อนไหวของแขนขา การเดินเซ การสั่น
รูปแบบการหายใจ การประเมินความสามารถในการหายใจ ,กลไกการไอ การขย้อน
การกลืน ,Arterial blood gas
Vital signs Temperature มีไข้ ,41 องศา---จะชัก ,44 องศา---สมองตาย
Meningeal irritation signs
คอแข็ง Stiff neck ให้ผู้ป่วยนอนหงายราบไม่หนุนหมอน ผู้ป่วยจะก้มศีรษะให้คางชิดอกไม่ได้
Kernig sign ให้ผู้ป่วยนอนหงายราบหนุนหมอน ใช้มือข้างหนึ่งประคองจับข้อเท้าอีกข้างวาง
บริเวณข้อเข่าผู้ป่วย จากนั้นงอข้อสะโพกและเข่าเป็นมุมฉาก แล้วค่อยๆเหยียดเข่าออกถ้าผู้ป่วย
ปวดและมีอาการหดเกร็งของกล้ามเนื้อ hamstrings
Brudzinki’s sign จะให้ผลบวกเมื่องอศีรษะและคอให้คางชิดอกแล้วมีการตอบสนองโดยการ
งอต้นขาและขาทั้งสองข้าง
การตรวจพิเศษทางระบบประสาทและการตรวจทางห้องปฏิบัติการ
การถ่ายภาพสมอง ,การถ่ายภาพสมองด้วยคลื่นแม่เหล็ก ,การทำ PET scan ,การตรวจคลื่น
ไฟฟ้าสมอง
การเจาะน้ำไขสันหลัง
เพื่อการวินิจฉัย โรคติดเชื้อของเยื่อหุ้มสมอง ,โรคที่มีพยาธิสภาพ
หรือรอยโรคใน subarachnoid space ,โรคอื่นๆที่เกิดในเนื้อสมอง,
ไขสันหลังหรือรากประสาท
เพื่อการรักษา ลดความดันในกะโหลกศีรษะ ,ให้ยาทางวิสัญญีวิทยา
ให้ยาเข้าสันหลัง
ข้อห้าม มีภาวะเลือดออกง่าย ,มีภาวะติดเชื้อบริเวณที่จะแทงเข็มเจาะหลัง
การจัดท่า โดยใหเด็กนอนตะแคงชิดขอบโตีะช้อนแขนใตศีรษะเด็กใหก้มคาง
ชิดหน้าอก สอดแขนอีกข้างใต้เข่าเด็กและงอเข่าขึ้นมาชิดหน้าท้อง ผู้ช่วยจับ
ข้อมือของตัวเองให้แน่น
ตําแหนง..posterior superior iliac crests
การพยาบาล ดูแลแผลบริเวณที่เจาะให้แห้ง ,ควรให้ผู้ป่วยนอนพัก 6-8 ชั่วโมง
โดยนอนราบไม่หนุนหมอน
ภาวะความดันในกระโหลกศีรษะสูง Increased Intracranial Pressure : IICP
IICP : เป็นอันตรายอย่างยิ่งต่อสมอง CNS ทำให้ เลือดไปเลี้ยงสมองลดลง ,
กดเบียดเนื้อสมอง ,เนื้อสมองเลื่อนไหล
IICP in Infant
อาการ ซึมลง ร้องเสียงแหลม ,กระหม่อมโป่งตึง ,อาเจียนพุ่ง ชักเกร็ง ,BP สูง
รูม่านตาขนาดไม่เท่ากัน หดตัวช้า
Late signs of IICP
ระดับความรู้สึกตัวลดลง หมดสติ ,ทำตามคำสั่งลดลง/ไม่ทำ ,รูม่านตาไม่เท่ากัน
หดตัวช้าลง ,Decerebrate or decorticate posturing ,Papilledema ,
Cheyne-Stokes respiratory
โรค/ความผิดปกติของระบบประสาทในเด็ก
ความพิการในระบบประสาทแต่กำเนิด
Hydrocephalus
สาเหตุ
ผลิตมากเกินไป
ดูดซึมไม่ปกติ
การอุดตันของทางเดินน้ำไขสันหลัง
ชนิดของ Hydrocephalus
Communicating Hydrocephalus : ภาวะน้ำคั่งในสมองที่เกิดขึ้น
แต่ยังมีช่องทางให้น้ำไขสันหลังไหลผ่านได้
Non-Communicating Hydrocephalus: ภาวะน้ำคั่งใน สมองที่มี
การอุดกั้นจนไม่สามารถทำให้น้ำไขสันหลัง
พยาธิสรีรวิทยา
จาก 3 สาเหตุดังกล่าว ทำให้น้ำไขสันหลังคั่งอยู่ในกะโหลก
ศีรษะเพิ่มขึ้น
โพรงในกระโหลกศีรษะจึงขยายกว้างขึ้นเพื่อรองรับน้ำไขสันหลัง
ที่มากขึ้นและส่งผลให้ความดันในกระโหลกศีรษะสูงขึ้น
อาการ : เด็กทารก – 2 ปี
ศีรษะโตมาก กระหม่อมโป่งตึง
อาเจียน กล้ามเนื้ออ่อนแรง กระตุก
Suture กว้าง เส้นเลือดดำขยาย
Reflex และ Tone ของขา 2 ข้างไวกว่าปกติ
N/S, V/S ผิดปกติ เช่น ซึม เกร็ง ชัก pulse pressure กว้าง
ร้องเสียงเเหบ
IICP
อาการ
กระหม่อมโป่งตึง
ศีรษะโต
ปวดศีรษะ
กระสับกระส่าย อ่อนเพลีย
อาเจียนตอนเช้า โดยไม่มีคลื่นไส้
V/S เปลี่ยนแปลง -- BP ↑, PR+RR ↓
การมองเห็นเปลี่ยนแปลง ภาพซ้อน ตาเข
การวินิจฉัย
การซักประวัติ
อาการและอาการแสดง
CT scan ,MRI
U/S ,Transillumination
การรักษา
การให้ยาลดการคั่งของ CSF ยา steroid drug ,ยากันชัก
การลดการสร้าง CSF โดยการใช้ยา เช่น Acetazolamide
ทำ Shunt
การพยาบาลก่อนผ่าตัดทำ Shunt
มีโอกาสเกิดภาวะความดันในกะโหลกศีรษะสูง
อาจเกิดภาวะขาดสารน้้าและอาหาร
ความแข็งแรงของผิวหนังผิดไปจากคนปกติ
ดูแลผิวหนังป้องกันระคายเคือง
ป้องกันการติดเชื้อ
การพยาบาลหลังผ่าตัดทำ Shunt
อาจเกิดการติดเชื้อหรือมีภาวะแทรกซ้อน
ท่อ Shunt อาจเกิดการอุดตัน
อาจท้าให้พัฒนาการล่าช้าเนื่องจากความเจ็บป่วย
ปัญหาแทรกซ้อนจากการผ่าตัดทำ Shunt
การอุดตันของท่อระบาย
ท่อระบายเลื่อนหลุด อาจหลุดเข้าไปอยู่ในโพรงสมอง ช่องท้อง
การติดเชื้อของท่อระบาย เป็นปัญหารุนแรง
คำแนะนำแก่บิดามารดาเมื่อเด็กมี Shunt
แนะน้าให้สังเกตอาการของความดันในกะโหลกศีรษะเพิ่ม
เช่น อาเจียนกระสับกระส่าย กระหม่อมหน้าโป่งตึง
สังเกตบริเวณที่มี Pump ว่าบวมหรือไม่
จัดท่านอนให้เด็กนอนศีรษะสูงเล็กน้อย
แนะน้าเกี่ยวกับเรื่องอาหาร เช่น ให้รับประทานผักผลไม้เพื่อ
ป้องกันท้องผูก
ปัญหาของผู้ป่วย Hydrocephalus
ภาวะ IICP
อาจมีแผลกดทับ ถ้าศีรษะโตมาก
อาจเกิดภาวะแทรกซ้อนจากการทำ Shunt
อาจได้รับอาหารไม่พอจากการดูดกลืนไม่ได้
ป้องกันความพิการของกระดูกข้อขา
การเจริญเติบโตและพัฒนาการล่าช้า
ป้องกันอันตรายจาก IICP
สังเกตติดตามภาวะ IICP เช่น วัด H.C. ทุกวัน สังเกตกระหม่อม
ลดภาวะ IICP จัดท่าศีรษะสูงเล็กน้อย
ป้องกันอันตรายของคอและมีแผลกดทับจากศีรษะโตมาก
จัดท่าพลิกตะแคงตัวทุก 2 ชั่วโมง
ประคองศีรษะขณะอุ้มหรือเปลี่ยนท่า
ป้องกันภาวะแทรกซ้อนจากการทำ Shunt
อาจได้รับอาหารไม่พอจากการดูดกลืนไม่ได้ จัดท่าศีรษะสูง
ให้อาหารทีละน้อย แต่บ่อยครั้ง
กลุ่มอาการชัก (Seizure Disorders)
Convulsion – กล้ามเนื้อหด คลายตัวอย่างรวดเร็ว นอกเหนืออำนาจจิตใจ
Seizure - การชักกระตุก เกิดขึ้นทันทีทันใด
Epilepsy – การชักซ้้าๆกันหลายๆครั้ง เป็นเรื้อรัง
Seizure (อาการชัก) คือภาวะที่มีการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วของ
คลื่นไฟฟ้าสมอง
Epilepsy (โรคลมชัก) ภาวะที่เกิดอาการ Seizure ตั้งแต่ 2 episodes
ขึ้นไป โดยไม่ได้เกิดจากสาเหตุภายนอก
Convulsion (อาการเกร็งและ/หรือกระตุก) หมายถึง อาการแสดงทาง
motor ผิดปกติ แสดงอาการด้วยการเกร็ง กระตุก
Status epilepticus หมายถึง การชักต่อเนื่องนานมากกว่า 30 นาที หรือ
การชักหลายครั้งในช่วงเวลานานกว่า 30 นาที ไม่รู้สึกตัว
สาเหตุ
ทารก
Birth injury
ความผิดปกติของเมตาโบลิซึม
BS ต่ำ, Ca ต่ำ
เด็กเล็ก
Genetic
Congenital anormalies
อันตรายหลังคลอด
เด็กโตและวัยรุ่น
เนื้องอกในสมอง
Genetic
โรคหลอดเลือดสมอง
ภาวะติดเชื้อที่กะโหลกศีรษะ
ภาวะเลือดออกในกะโหลกศีรษะ
ภาวะผิดปกติทาง metabolism
ภาวะผิดปกติทางไต
เนื้องอกในกะโหลกศีรษะ
โรคบาดทะยัก
ภาวะไข้สูงในเด็กเล็ก
ความผิดปกติของสมองโดยกำเนิด
โรคลมบ้าหมู/โรคลมชัก
อาการ
เกิดจากมีความผิดปกติของประจุไฟฟ้าในสมอง
ทำให้เซลล์มีความไวต่อการกระตุ้น
ชนิดและลักษณะเฉพาะของภาวะชัก
อาการชักเฉพาะที่ (Partial seizure)
Simple partial seizure ผู้ป่วยไม่เสียการรู้ตัว
ขณะที่มีอาการชัก
Complex partial seizure ผู้ป่วยจะเสียการรู้ตัว
ขณะที่มีอาการชัก โดยผู้ป่วยอาจรู้ตัวดีมาก่อน
และตามด้วยอาการไม่รู้ตัว เช่น ปากขมุบขมิบ
เคี้ยวปาก เลียริมฝีปาก
อาการชักทั้งตัว (Generalized seizure)
Generalized tonic-clonic seizure ผู้ป่วยจะมี
อาการหมดสติเกร็งทั้งตัวตามมาด้วยกระตุก
Absence ผู้ป่วยมีอาการเหม่อ ตาลอย อาการ
จะเกิดขึ้นและสิ้นสุดอย่างเร็ว
Myoclonic มีลักษณะกระตุกเป็นระยะเวลาสั้นๆ
Clonic มีลักษณะกระตุกเป็นจังหวะ
Tonic มีลักษณะกล้ามเนื้อเกร็งอย่างรุนแรง
Atonic มีลักษณะสูญเสียความตึงตัวของกล้ามเนื้อ
Unclassified epileptic seizure
เป็นการชักที่ไม่สามารถจัดกลุ่มได้เนื่องจากข้อมูลไม่พอเพียง
หรือเนื่องจากการไม่สมบูรณ์ของสมองเช่นการชักชนิด subtle
ใน neonatal seizure เป็นต้น
ชักจากไข้สูง (Febrile convulsion)
สาเหตุ
พันธุกรรม
ติดเชื้อในระบบต่างๆที่ไม่ใช่ระบบประสาท
ส่วนใหญ่เกิดจากการติดเชื้อทางเดินหายใจ
อาการ
เด็กจะมีไข้สูง ตัวร้อน หน้าแดง มึนงง สับสน
ชักเกร็งหรือกระตุก
ไม่สามารถควบคุมปัสสาวะและอุจจาระได้
ไข้เกิน 39 องศาเซลเซียส
การวินิจฉัยกลุ่มอาการชัก
อายุ การมีไข้
ชนิดและสาเหตุของการชัก
การติดเชื้อในระบบต่างๆของร่างกาย
ประวัติเกี่ยวกับสมอง
สังเกตการกลอกตา การหันศีรษะ
ระดับความรู้สติ ขนาดรูม่านตา
การขับถ่าย อุจจาระ ปัสสาวะ
อาการหลังชัก
การตรวจเลือดหาระดับน้ำตาล แคลเซียม ยูเรีย ฮีโมโกลบิน
วีดีอาร์แอล ตรวจปัสสาวะเพื่อดูโปรตีน เม็ดเลือดขาว
EEG, CT scan, Film skull
การรักษาชัก
ผ่าตัด กรณีเนื้องอก
ใช้ยา DZP ,Phenobarbital ,
Dilantin ,Paraldehyde
จนกว่าจะหยุดชัก 2 ปี
การลดยาต้องค่อยๆลด
ห้ามหยุดยาเอง
การพยาบาล/การดูแล
ประเมินและบันทึกลักษณะการชักลักษณะของใบหน้า
ตา ขณะชัก ระดับการรู้สติ
ขณะชักจัดให้ผู้ป่วยตะแคงหน้าเพื่อให้น้ำลายไหลออกจากปาก
ดูแลดูดเสมหะออกจากปากและจมูกบ่อยๆเพื่อให้ทางเดินหายใจโล่ง
จัดให้ผู้ป่วยนอนราบ ใช้ผ้านิ่มๆเช่นผ้าห่มหรือผ้าเช็ดตัวหนุนใต้ศีรษะ
Observe vital signs ทุก 4 ชั่วโมง
ดูแลเช็ดตัวลดไข้ด้วยน้ าอุ่นนาน 10–15 นาที ทุก 2 ชั่วโมงเวลามี
ไข้สูง 38 องศา
ควรสังเกตว่าอาการชักเกิดขึ้นเมื่อใด นานเท่าใด ส่วนใด ลักษณะการ
เคลื่อนไหวเป็นแบบใดการหายใจ ระดับความรู้สติ รูม่านตา การขับถ่าย
ปัสสาวะอุจจาระ บาดเจ็บที่เกิดจากการชัก และ อาการหลังชัก
