Please enable JavaScript.

Coggle requires JavaScript to display documents.

ระบบต่อมไร้ท่อ Endocrine system, S__4997133 - Coggle Diagram

- - - - ควบคุมกระบวนการเมแทบอลิซึมบางอย่าง และหน้าที่อื่นๆ ของระบบประสาทอิสระ (Autonomic Nervous System)
        
        สังเคราะห์และหลั่งฮอร์โมนประสาท (neurohormones) ซึ่งมักเรียกว่า hypothalamic-releasing hormones ซึ่งทำหน้าที่ในการกระตุ้นหรือยับยั้งการหลั่งฮอร์โมนจากต่อมใต้สมอง (pituitary gland)
      - ควบคุมอุณหภูมิร่างกาย, ความหิว, ความกระหายน้ำ, ความเหนื่อยล้า, ความโกรธ
  - - - ผลิตอินซูลิน เป็นฮอร์โมนที่ทำให้ระดับน้ำตาลในเลือดต่ำลง โดยช่วยให้กลูโคสผ่าน เข้าเซลล์และเปลี่ยนส่วนหนึ่งเป็นไกลโคเจนเก็บไว้ที่ตับ ทำให้ระดับน้ำตาลในเลือดอยู่ในระดับ ปกติ
      - ผลิตกลูคากอนเป็นฮอร์โมนที่ทำงานตรงข้ามกับอินซูลิน คือ ทำให้ระดับน้ำตาลใน เลือดสูงขึ้น
    - - อินซูลิน - ลดความเข้มข้นของน้ำตาลกลูโคสในเลือด
      - กลูคากอน - เพิ่มความเข้มข้นของกลูโคสในเลือด
      - Gastrin - กระตุ้นการหลั่งกรดในกระเพาะอาหารเพื่อช่วยในการย่อยอาหารในกระเพาะอาหาร
  - - - ต่อมใต้สมองส่วนหลัง
        
        ปลายแอกซอนของนิวโรซีครีทอรีเซลล์ จากสมองส่วนไฮโปทาลามัสมาสิ้นสุด และหลั่งฮอร์โมนประสาทออกมาสู่กระแสเลือดเข้าสู่เส้นเลือดที่มาเลี้ยงต่อมใต้สมองส่วนหลังดังนั้นฮอร์โมนที่หลั่งออกมาจากต่อมใต้สมองส่วนหลังก็คือ ฮอร์โมนประสาท
        
        วาโซเพรสซินหรือแอนตี้ไดยูเรติกฮอร์โมน (antidiuretic hormone = ADH )
        
        อวัยวะเป้าหมาย : ท่อหน่วยไตและหลอดเลือดแดง
        
        หน้าที่ : กระตุ้นการดูดน้ำกลับเข้าสู่ท่อหน่วยไตเมื่อปริมาณน้ำในเลือดลดลงจึงควบคุมการเกิดน้ำปัสสาวะ
        
        ออกซิโทซิน ( oxytocin )
        
        อวัยวะเป้าหมาย : กล้ามเนื้อมดลูกและกล้ามเนื้อรอบๆต่อมน้ำนม
        
        หน้าที่ : กระตุ้นกล้ามเนื้อมดลูกให้บีบหรือหดตัวเป็นระยะๆเพื่อให้ทารกคลอด
      - ต่อมใต้สมองส่วนหน้า
        
        สร้างฮอร์โมนได้ต้องถูกกระตุ้นจากฮอร์โมนประสาทหรือรีลีสซิ่งฮอร์โมน (releasing hormone) ที่สร้างจากนิวโรซีครีทอรีเซลล์ (neurosecretory cell) ที่มีตัวเซลล์อยู่ที่สมองส่วนไฮโพทาลามัส
        
        สร้างฮอร์โมน 2 ประเภท
        
        ฮอร์โมนที่ไปมีผลต่ออวัยวะเป้าหมายโดยตรงไม่ได้กระตุ้นให้อวัยวะเป้าหมายสร้างฮอร์โมน
        
        ลูทิไนซิง ฮอร์โมน ( luteinizing hormone ) เรียกย่อว่า LH หรือ อินเตอร์สติเชียลเซลล์ สติมิวเลติงฮอร์โมน ( interstitial cell stimulating hormone) เรียกย่อว่า ICSH
        
        ฟอลลิเคิลสติมิวเลติงฮอร์โมน ( follicle stimulating hormone )เรียกย่อว่า FSH
        
        กระตุ้นให้อวัยวะเป้าหมายสร้างฮอร์โมน
        
        โพรแลกทิน (Prolactin = PRL )
        
        อวัยวะเป้าหมาย : เซลล์ต่อมน้ำนม
        
        หน้าที่ : กระตุ้นต่อมน้ำนมให้สร้างน้ำนมในผู้หญิงที่ตั้งครรภ์และขณะเลี้ยงทารกและพบว่าขณะที่ทารกดูดนมแม่จะมีการกระตุ้นให้หลั่งฮอร์โมนนี้เพิ่มมากขึ้นทำให้มีน้ำนมเลี้ยงทารกตลอดเวลาแต่ถ้ามารดาที่ไม่ให้นมทารกการหลั่งฮอร์โมนนี้จะน้อยลงมีผลทำให้ต่อมน้ำนมหยุดสร้างน้ำนม
        
        ฟอลลิเคิลสติมิวเลติงฮอร์โมน ( follicle stimulating horne; FSH )และ luteinizing hormone; LH
        
        หน้าที่
        
        กระตุ้นการเจริญเติบโตของไข่หลังจากกระตุ้นด้วย FSH ทำให้ไข่สุกและกระตุ้นการตกไข่
        2.ทำให้เกิด corpus luteum ในรังไข่ซึ่งทำหน้าที่สร้าง คือฮอร์โมนเพศหญิง เอสโตรเจนและกระตุ้นการหลั่งโพรเจสเตอโรน
        3.เตรียมต่อมน้ำนมสำหรับการหลั่งน้ำนม
        
        ไทรอยด์ สติมูเลติงฮอร์โมน ( thyroid stimulating hormone ) เรียกย่อว่า TSH
        
        อวัยวะเป้าหมาย : ต่อมไทรอยด์
        
        หน้าที่ : กระตุ้นต่อมไทรอยด์ให้สร้างและหลั่งฮอร์โมนตามปกติระดับในพลาสมามีค่าต่ำและจะหลั่งมากในตอนกลางคืนขณะนอนหลับ แลัวลดลงภายหลังตื่นและยังขึ้นอยู่กับระดับของฮอร์โมนต่อมไทรอยด์ TSH กระตุ้นการเจริญเติบโตและควบคุมการทำงานของต่อมไทรอยด์
        
        อะดรีโนคอร์ติโคโทรฟริกฮอร์โมน ( adrenocortico trophic hormone ) เรียกย่อว่า ACTH
        
        อวัยวะเป้าหมาย : ต่อมหมวกไตส่วนนอก
        
        หน้าที่ : กระตุ้นต่อมหมวกไตส่วนนอกให้สร้างและหลั่งฮอร์โมนตามปกติ
      - ต่อมใต้สมองส่วนกลาง
        
        ต่อมใต้สมองส่วนกลางจะมีขนาดเล็กมาก และจัดเป็นส่วนหนึ่งของต่อมใต้สมองส่วนหน้า ทำหน้าที่ผลิตและหลั่ง MSH ซึ่งมีสูตรโครงสร้างคล้ายกับ ACTH มาก แต่ไม่มีบทบาทหน้าที่ที่ชัดเจน
  - - - ต่อมหมวกไตส่วนนอก (Adrenal cortex) สร้างฮอร์โมนกลุ่มสเตอรอยด์
        
        อัลโดสเตอโรน (aldosterone) เพิ่มการดูดกลับของเกลือในไต
        
        กลูโคคอร์ติคอยด์ (glucocorticoid) เพิ่มระดับน้ำตาลในเลือด ควบคุมเมตาบอลิซึมของน้ำตาล ไขมัน ต่อต้านการอักเสบ
        
        เทสโทสเตอโรน เพิ่มลักษณะของร่างกายที่เป็นเพศชายและการเติบโต
      - ต่อมหมวกไตส่วนใน (Adrenal medulla) สร้างฮอร์โมนอีพิเนฟฟริน (Epinephrine)
        และนอร์อีพิเนฟฟริน (norepinephrine) ซึ่งเป็นฮอร์โมนที่เป็นอนุพันธ์ของกรดอะมิโน
        
        มีหน้าที่เพิ่มระดับน้ำตาลและกรดไขมันในเลือด เพิ่มอัตราเมตาบอลิซึม เพิ่มการเต้นของหัวใจ เพิ่มการบีบตัวของเส้นเลือด
  - - - หลอดเลือดแดงซุพีเรียร์ลาริงเจียล (Superior laryngeal artery) แขนงจากหลอดเลือดแดงเอกซ์เทอร์นัลคาโรติด (external carotid artery) ลงมาทางขอบด้านข้างของกล้ามเนื้อไทโรไฮออยด์ (thyrohyoid muscle) แล้วเข้าสู่ทางด้านบนของต่อม แล้วแยกออกเป็นสองแขนงย่อย คือแขนงทางด้านหน้า (anterior branch) ซึ่งเลี้ยงทางส่วนบนของต่อมและไปรวมกับเส้นเลือดอีกข้างที่บริเวณคอคอดไทรอยด์ อีกแขนงคือแขนงทางด้านหลัง (posterior branch) ไปเลี้ยงทางหลังของต่อม และอาจไปรวมกับหลอดเลือดแดงอินฟีเรียร์ลารินเจียล (inferior laryngeal artery)
      - หลอดเลือดแดงอินฟีเรียร์ลาริงเจียล (Inferior laryngeal artery) แขนงจากหลอดเลือดแดงใหญ่ไทโรเซอร์ไวคอล (thyrocervical trunk) ซึ่งมาจากส่วนแรกของหลอดเลือดแดงใต้กระดูกไหปลาร้า (subclavian artery) โดยจะผ่านเข้ามาจากขอบทางด้านในของกล้ามเนื้อแอนทีเรียร์สคาลีน (anterior scalene muscle) ไปด้านหลังของกลุ่มหลอดเลือดบริเวณคอ เข้าสู่ทางด้านล่างของต่อม แยกเป็นแขนงด้านล่าง (inferior branch) ไปเลี้ยงส่วนล่างของต่อม แขนงด้านบน (ascending branch) ไปเลี้ยงต่อมพาราไทรอยด์ (parathyroid gland)
  - - - ภายนอก
        
        ถุงอัณฑะ (Scrotum)
        
        ป้องกันการลุกลามในกรณีที่มีการอักเสบจากข้างหนึ่งไปยังอีกข้างหนึ่ง
        
        องคชาต (Penis)
        
        นำอสุจิจากเพศชายไปยังเพศหญิง เป็นทางผ่านน้ำปัสสาวะออกสู่ภายนอก
      - ภายใน
        
        ท่อต่างๆ
        
        ท่อนำอสุจิ (ductus defferens)
        
        การทำหมันในเพศชายนิยมตัดท่ออสุจิ
        
        ท่อฉีดอสุจิ (Ejeculatory duct)
        
        ฉีดอสุจิขณะมีเพศสัมพันธุ์
        
        ท่อพักอสุจิ (accessory duct)
        
        ทำให้เซลล์อสุจิมีความสมบรูณ์
        
        ท่อปัสสาวะ (๊Urethra)
        
        ทางผ่านน้ำปัสสาวะและน้ำอสุจิ
        
        ต่อมต่างๆ
        
        ต่อมลูกหมาก (Prostate gland)
        
        สร้างของเหลว (Milky fluid)
        
        ประกอบด้วย Citric acid , acid phosphatase , clotting enzyme
        
        ถุงนำอสุจิ (Seminal vasicle)
        
        แหล่งผลิต seminal fluid มี prostaglandins ช่วยให้เมือกเหนียวที่มดลูกของเพศหญิงบางลง
        
        ต่อมคาวเปอร์ (Cowper's gland)
        
        สร้างเมือกใส เป็นด่างช่วยหล่อลื่นท่อปัสสาวะ จะถูกหลั่งออกมาในช่วงแรกก่อนการฉีดอสุจิ
        
        อัณฑะ (Testis)
        
        สร้างอสุจิ
        
        สร้างฮอร์โมนเพศชาย (Testosterone)
        
        เยื่อหุ้ม 3 ชั้น
        
        Tunica vaginalis
        
        Tunica albugina
        
        Tunica vasculosa
    - - ภายนอก
        
        Labia majora (แคมใหญ่)
        
        Clitoris
        
        Vaginal opening
        
        Mone pubis (เนินหัวหน่าว)
        
        Vestibular gland
        
        Urethral opening
        
        Labia minora (แคมเล็ก)
      - ภายใน
        
        ท่อนำไข่ (Uterine tubes)
        
        มี 3 ชั้น Serosa, Smooth muscle layer, Epitherium
        
        รังไข่ (Ovaries)
        
        สร้างไข่และผลิต estrogen hormone
        
        ช่องคลอด (Vagina)
        
        มีผนัง 3 ชั้น
        
        ชั้นเนื้อเยื่อเกี่ยวพัน (Connective tissue layer)
        
        ชั้นกล้ามเนื้อเรียบ (Smooth muscle layer)
        
        ชั้นเยื่อเมือก (Mucosa)
        
        มดลูก (Uterus)
        
        กล้ามเนื้อกลวง ตั้งอยู่ในกระดูกเชิงกราน
        
        มดลูกจะตั้งฉากกับช่องคลอด
- - - - เตี้ยเล็กแต่สมส่วน อ้วนกลมมีไขมันสะสมบริเวณลำตัวมาก
      - เด็กผู้ชายมีอวัยวะเพศเล็กไม่สมวัย
      - ภาวะขาด GH ไม่มีผลกระทบต่อสติปัญญาของเด็ก
      - หน้าตาอ่อนกว่าอายุจริง
- - - - บริเวณด้านนอก (outer layer)
        เรียกว่า Adrenal cortex
        
        เจริญมาจาก mesenchyme สามารถแบ่งออกได้เป็น 3 ชั้นตาม histology ซึ่งแต่ละชั้นจะสร้างฮอร์โมนชนิดต่างๆ ชั้นของ ACTH คือ
        
        Zona fasciculata เป็นชั้นกลาง สร้างฮอร์โมนกลุ่ม glucocorticoids ซึ่งออกฤทธิ์ควบคุม metabolism ของสารต่างๆ ในร่างกาย ฮอร์โมนที่สำคัญในกลุ่มนี้ คือ cortisol
    - - ( Glucocorticoid )
        ทำหน้าที่ควบคุมเมทาบอลิซึมของคาร์โบไฮเดรต ฮอร์โมนที่สำคัญได้แก่ คอร์ติซอล (cortisol)
      - (Mineralocorticoids)
        เป็นฮอร์โมนที่ช่วยรักษาสมดุลของน้ำและแร่ธาตุภายในร่งกาย ฮอร์โมนที่สำคัญ
        ในกลุ่มนี้คือ แอลโดสเทอโรน (aldosterone) ซึ่งจะหลั่งออกมามากขึ้นในขณะที่ร่างกายขาดน้ำหรือความเข้มข้นของโซเดียมในเลิอดลดต่ำลง โดยทำหน้าที่กระตุ้นท่อไต
        ให้ดูดซึมน้ำ และโซเดียมเข้าสู่กระแสเลือด และขับถ่ายโพแทสเซียมออกสู่ท่อไต
    - - ผิวหนังเป็นแหล่งสร้าง ACTH ด้วย ซึ่งมีผลต่อเซลล์ของสีผิว รากขน (hair follicle) และระบบภูมิคุ้มกันที่ผิวหนัง(skin immune system) ซึ่งอาจเป็นสาเหตุของโรคผิวหนังบางชนิด และอาการแพ้หรือการอักเสบจากผิวหนังที่พบเนื่องจากภาวะเครียด
- - - - เปลี่ยนไกลโคเจนเป็นกลูโคสเข้าสู่กระแสเลือด การเผาผลาญอาหารเพิ่มขึ้น ทำให้ร่างกายเรามีพลังงานมากขึ้น
      - กระตุ้นให้หัวใจบีบตัวแรงและเร็วขึ้น เลือดจึงนำออกซิเจนและกลูโคสไปให้เซลล์ร่างกายได้มากขึ้น
      - หลอดเลือดแดงขนาดเล็กที่อวัยวะภายในขยายตัว และ หลอดเลือดแดงขนาดเล็กบริเวณผิวหนังหดตัว
    - - เปลี่ยนไกลโคเจนในตับให้เป็นกลูโคสเข้าสู่กระแสเลือด ทำให้มีระดับกลูโคสใสนกระแสเลือดเพิ่มขึ้น
      - กระตุ้นให้หัวใจบีบตัวแรงและเร็วขึ้น เลือดจึงนำออกซิเจนและกลูโคสไปให้เซลล์ร่างกายได้มากขึ้น
      - หลอดเลือดแดงขนาดเล็กที่อวัยวะภายในหดตัว
- - - - เป็น simple cuboidal epithelium
      - สร้างและหลั่ง idoine-containing hormone T4 หรือ tetraiodothyonine และ T3 triiodothyronine
    - - แทรกอยู่กับ follicular cells สร้างและหลั่ง calcitonin
      - Calcitonin
        
        เป็นโปรตีนฮอร์โมน
        
        มีหน้าที่ลดระดับแคลเซียมในกระแสเลือด โดยนำไปเก็บที่กระดูก
        
        การสังเคราะห์ฮอร์โมน calcitonin จะถูกควบคุมโดยระดับของแคลเซียมและฟอสเฟตในกระแสเลือดและฮอร์โมนจากจ่อมพาราไธรอยด์
- - - - เกิดจากก้อนของต่อมไทรอยด์ สร้างฮอร์โมนออกมาอย่างต่อเนื่องด้วยตัวเองโดยไม่ขึ้นกับระดับการกระตุ้นของฮอร์โมน TSH
    - - ภาวะภูมิต้านทานมากไปกระตุ้นตุ้มไทรอยด์สร้างฮอร์โมนออกมา
      - ผู้ป่วยจะมีต่อมไทรอยด์โตทั้งต่อม
      - มี Long-acting thyroid-stimulating immunoglobulin (LATS) เกิดจาก lgG ทำปฏิกิริยากับ TSH Rc
    - - เกิดจากมีการบวมหรือมีก้อนเนื้อที่เบ้าตา
      - ดันให้ลูกตาโปนออกมาทางด้านหน้า โดยตาโปนเกิดขึ้นข้างเดียวหรือ 2 ข้าง แต่ละข้างจะโปนไม่เท่ากัน
    - - การแยกกันของ nail plate กับ nail bed และมักเป็นบริเวณส่วนปลายของเล็บ
  - - - ผู้ที่มีฮอร์โมนไทรอยด์ต่ำ สารประเภทวุ้น Hyaiuronic acid และ chondroitin sulfate จับกับโปรตีนใต้ผิวหนัง
      - ทำให้ผิวหนังบวมน้ำ หน้าบวม อ้วน ผมและผิวแห้ง สมองทำงานช้า ประจำเดือนผิดปกติ เรียกอาการนี้ว่า Myxedema
    - - อาจมีอาการซึมเศร้าได้ เรียกโรคนี้ว่า Hashimoto' s thyroiditis
      - เนื่องจากThyroidtis เกิดจาก autoimmune
      - ทำให้มีอาการเหมือนคนที่มีอาการเหมือนคนที่มีไทรอยด์ฮอร์โมนน้อยลงคืออ่อนเพลีย ไม่มีเเรง ตาเเละปากแแห้ง
    - - พัฒนาการทางด้านสติปัญญาด้อย อาจหูหนวกและเป็นใบ้ เรียกว่า โรคเอ๋อ หรือ Cretinsim
  - - - ความผิดปกติของต่อมพาราไทรอยด์ เป็นสาเหตุที่พบบ่อยที่สุดในผู้ป่วยที่มีภาวะแคลเซียมในเลือดสูง (Hypercalcemia)
    - - ต่อมพาราไทรอยด์ไม่มีความผิดปกติ Hysi สาเหตุที่พบบ่อยคือ ภาวะขาด (Vitamin D deficiency) และ Hypocalcemia
    - - ต่อมพาราไทรอยด์สร้งฮอร์โมนออกามมาก ควบคุมไม่ได้มักเกิดในผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง
    - - นิ่วในไตเนื่องจากภาวะ Hypercalciuria
        
        กล้ามเนื้ออ่อนเเรงอ่อนเพลีย
        
        กระหายน้ำและ polyuria
        
        ภาวะโลิหิตเป็นพิษและอาการท้องผูก
  - - - การกำจัดต่อมพาราไทรอยด์ในระหว่างการตัดต่อมไทรอยด์
        
        Hypoparathyroidism ไม่ทราบสาเหตุ
        
        ความบกพร่อง แต่กำเนิด (Digeorge syndrome)
    - - ระดับแคลเซียมในพลาสมาลดลง
        
        เพิ่มระดับฟอสเฟสในพลาสมา
    - - Tetany กล้ามเนื้อกระตุก
        
        การชัก
        
        Paresthesia เสียวแปลบๆอาจคล้ายมีเข็มมาทิ่ม
        
        การรบกวนทางจิตเวช
    - - ใช้เครื่องวัดความดัน จนเกิน Systolic pressure เพื่อบีบเส้นเลือดให้ตีบกล้ามเนื้อ
        
        เกิดอาการกล้ามเนื้อเกร็ง มือกระตุกงอ ภายใน 3 นาที เรียกว่า Trousseau's sign
- - - - โรคเบาหวาน ชนิดพึ่งอินซูลิน -พบน้อยแต่มีความรุนแรงและอันตราย - พบในเด็กและคนอายุต่ำกว่า 25 ปี
        
        สร้างอินซูลินได้น้อยมาก ร่างกายสร้างภูมิคุ้มกันขึ้นต่อต้านตับอ่อน จนสร้างอินซูลินไม่ได้ เกิด โรคภูมิแพ้ต่อตัวเอง เกิดจากความผิดปกติพันธุ์กรรมร่วมกับการติดเชื้อ
        
        ภาวะ Ketosis
      - โรคเบาหวาน ชนิดไม่พึ่งอินซูลิน - เป็นมากแต่ความรุนแรงน้อย
        
        พบในอายุ 40 ปีขึ้นไป
        
        ตับอ่อนสร้างอินซูลินได้ แต่ไม่เพียงกับความต้องการในร่างกาย
        
        ระดับน้ำตาลสูงมาก ต้องใช้อินซูลินฉีดเป็นครั้งคราว
        
        ไม่เกิดภาะวะคีโตซิส
- - - - Vasopressin (ADH) Deficiency
        
        ถ่ายปัสสาวะมาก อาจจะมากถึ 5-30 ลิตร ต่อวัน ปัสสาวะประกอบด้วยน้ำเกือบทั้งหมด เรียกว่า โรคเบาจืด
        
        ผู้ป่วยจะแสดงอาการกระหายน้ำและดื่มน้ำมาก ถ้าไม่ได้น้ำ จะแสดงอาการของการขาดน้ำจนอาจหมดสติได้
      - Vasopressin (ADH) Excess
        
        ทำให้น้ำคั่งในร่างกายมาก Na ในพลาสมาต่ำ อาจมีสาเหตุมาจากเนื้องอกในไฮโปธาลามัสหรือมีการกระทบกระเทือนของศีรษะ
        
        ผู้ป่วยจะมีอาการบวมทั่วตัวชนิดกดบุ๋ม เนื่องจากมีการคั่งของน้ำ
  - - - ในการคลอดถ้าฮอร์โมน Oxytocin ที่หลั่งตามธรรมชาติไม่เพียงพอ จะทำให้การคลอดล่าช้า แพทย์จะให้ Oxytocin สังเคราะห์เพื่อกระตุ้นให้ปากมดลูกถ่างขยายได้ดีขึ้น
      - เมื่อให้แก่ผู้คลอดแล้ว ต้องมีการดูแลอย่างใกล้ชิด เพราะอาจทำให้มดลูกแตก หรือทารกขาดออกซิเจนในครรภ์มารดาจากการที่มดลูกได้รับการกระตุ้นให้มีการหดรัดตัวมากเกินไป อาจทำให้ทารกเสียชีวิตในครรภ์มารดาได้
      - ในกรณีหลังคลอด ถ้ามีฮอร์โมนไม่เพียงพอ อาจทำให้มดลูกรัดหดตัวไม่ดีพอที่จะไปบีบเส้นเลือดบริเวณที่รกลอกตัวให้เลือดไหลน้อยลง จะทำให้ผู้คลอดเสียเลือดมาก จนถึงแก่ชีวิตได้