Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
Chủ nghĩa tư bản độc quyền - Coggle Diagram
Chủ nghĩa tư bản độc quyền
Sự hình thành
Lênin nghiên cứu chủ nghĩa tư bản mới
Các nhà kinh tế tư bản cho rằng chủ nghĩa tư bản không còn là chủ nghĩa tư bản như C.Mác đã đề ra
Để bảo vệ CN Mác và vạch rõ bản chất kinh tế của chủ nghĩa TB trong giai đoạn mới, Lênin đi vào nghiên cứu CNTBĐQ và CNTBĐQNN
Cuối thế kỉ 19 - đầu thế kỉ 20, CNTB chuyển sang một giai đoạn mới với những biểu hiện mới, độc quyền thống trị nền kinh tế
Mác và Ăng-ghen dự đoán chủ nghĩa tư bản trong thời kì tự do cạnh tranh sinh ra tích tụ và tập trung sản xuất, phát triển đến mức nào đó sẽ dẫn tới độc quyền
Nguyên Nhân
Sự phát triển của lực lượng sản xuất dưới tác động của tiến bộ KHKT
Các doanh nghiệp phải ứng dụng những tiến bộ kĩ thuật mới vào sản
Do vậy đẩy mạnh quá trình tích tụ và tập trung sản xuất, hình thành các doanh nghiệp có quy mô lớn
2.Sự PT của KHKT thúc đẩy quá trình phân công lao động xã hội, hình thành các ngành sản xuất mới với những ứng dụng công nghệ mới
Đòi hỏi doanh nghiệp phải có quy mô lớn, đồng thời thúc đẩy tăng năng suất, thúc đẩy sản xuất quy mô lớn
VD: ứng dụng công nghiệp hóa chất, phát triển ngành đường sắt, công nghệ thông tin, công nghệ đóng tàu thủy....
6.Sự phát triển của hệ thống tín dụng trở thành đòn bẩy mạnh mẽ, thúc đẩy tập trung sản xuất nhất là sự hình thành và phát triển của các công ty cổ phần, tạo tiền đề cho sự ra đời của các tổ chức độc quyền
3.Sự tác động của quy luật kinh tế thị trường ngày càng mạnh mẽ làm biến đổi cơ cấu kinh tế của xã hội theo hướng tập trung sản xuất quy mô lớn
Các cuộc khủng hoảng kinh tế
4.Cạnh tranh gay gắt làm cho các xí nghiệp vừa và nhỏ bị phá sản, các doanh nghiệp lớn suy yếu => Để tiếp tục phát triển buộc họ phải tăng cường tích tụ, tập trung sản xuất, liên kết với nhau thành các doanh nghiệp với quy mô ngày càng lớn
Đặc điểm kinh tế cơ bản của chủ nghĩa tư bản độc quyền
Xuất khẩu tư bản
Xuất khẩu tư bản trực tiếp là đưa tư bản ra nước ngoài để trực tiếp kinh doanh thu lợi nhuận cao.
Xuất khẩu tư bản gián tiếp là cho vay để thu lợi tức.
Sự phân chia thế giới về mặt kinh tế giữa các liên minh độc quyền quốc tế
Cuộc đấu tranh giành thị trường tiêu thụ, nguồn nguyên liệu và lĩnh vực đầu tư có lợi nhuận cao ở nước ngoài trở nên gay gắt.
Hình thành các liên minh độc quyền quốc tế, các tập đoàn xuyên quốc gia…
Tư bản tài chính
Ngân hàng đã trở thành người có quyền lực vạn năng chi phối các hoạt động kinh tế - xã hội.
Tổ chức độc quyền ngân hàng và tổ chức độc quyền công nghiệp hai bên đều quan tâm đến hoạt động của nhau, tìm cách thâm nhập vào nhau.
Tư bản tài chính là sự thâm nhập và dung hợp vào nhau giữa tư bản độc quyền ngân hàng và tư bản độc quyền trong công nghiệp.
Sự phân chia thế giới về mặt lãnh thổ giữa các cường quốc đế quốc
Chủ nghĩa đế quốc là một đặc trưng của chủ nghĩa tư bản độc quyền biểu hiện trong đường lối xâm lược nước ngoài, biến những nước này thành hệ thống thuộc địa của các cường quốc nhằm đáp ứng yêu cầu thu siêu lợi nhuận độc quyền của tư bản độc quyền.
"siêu lợi nhuận độc quyền"
giá nhân công rẻ mạt…
nguồn nguyên liệu dồi rào giá rẻ, hoặc lấy không
sự can thiệp của nhà nước
giành giật thị trường và môi trường đầu tư
cạnh tranh khốc liệt giữa các tổ chức độc quyền thuộc các quốc gia khác nhau
nhằm thu được siêu lợi nhuận độc quyền ở ngoại quốc.
chủ nghĩa đế quốc là sự kết hợp giữa yêu cầu vươn ra và thống trị ở nước ngoài của tư bản độc quyền với đường lối xâm lăng của nhà nước.
Sự tập trung sản xuất và sự thống trị của các tổ chức độc quyền
Tích tụ và tập trung sản xuất cao dẫn đến hình thành các tổ chức độc quyền.
Tổ chức độc quyền là liên minh giữa những nhà tư bản lớn để tập trung vào trong tay một phần lớn (thậm chí toàn bộ) sản phẩm của một ngành, cho phép liên minh này phát huy ảnh hưởng quyết định đến quá trình sản xuất và lưu thông của ngành đó.
SỰ HOẠT ĐỘNG CỦA QUY LUẬT GIÁ TRỊ VÀ QUY LUẬT GIÁ TRỊ THẶNG DƯ TRONG GIAI ĐOẠN CNTBĐQ.
Biểu hiện hoạt động của quy luật giá trị và quy luật giá trị thặng dư
Do chiếm được vị trí độc quyền nên các tổ chức độc quyền đã áp đặt giá cả độc quyền; giá cả độc quyền thấp khi mua, giá cả độc quyền cao khi bán.
Giá cá độc quyền vẫn không thoát ly và không phủ định cơ sở của nó là giá trị.
Quy luật lợi nhuận độc quyền cao là hình thức biểu hiện của quy luật giá tri thặng dư trong giai đoạn chủ nghĩa tư bản độc quyền.
Quy luật lợi nhuận độc quyền cao phản ánh quan hệ thống trị và bóc lột của tư bản độc quyền trong tất cả các ngành kinh tế của xã hội tư bản và trên toàn thế giới.
Quan hệ giữa độc quyền và cạnh tranh tự do
Nhưng sự xuất hiện của độc quyền không thủ tiêu được cạnh tranh, trái lại nó còn làm cho cạnh tranh trở nên đa dạng, gay gắt và có sức phá hoại to lớn hơn.
cạnh tranh giữa các tổ chức độc quyền với nhau
cạnh tranh giữa các tổ chức độc quyền khác ngành có liên quan với nhau về nguồn nguyên liệu, kỹ thuật...
cạnh tranh giữa các tổ chức độc quyền trong một ngành
cạnh tranh trong nội bộ các tổ chức độc quyền
cạnh tranh giữa các tổ chức độc quyền với các xí nghiệp ngoài độc quy
Độc quyền đối lập với cạnh tranh tự do