Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
บทที่ 2 การตรวจสภาพจิต - Coggle Diagram
บทที่ 2 การตรวจสภาพจิต
4.การรับรู้ ( Perception )
4.1 ประสาทหลอน (Hallucination )
คือการรับรู้ทางประสาทสัมผัสทั้ง 5 ที่ผิดไปจากความเป็นจริง โดยปราศจากสิ่งเร้าภายนอก
คำถามประเมินอาการประสาทหลอน
: ตัวอย่าง " คุณเคยได้ยินเสียงพูด หรือเสียงอะไรในขณะที่ไม่มีใครเลยบ้างไหม "
อาการประสาทหลอนทางหูหรือหูแว่ว
: ตัวอย่าง " คุณเคยได้ยินเสียงอะไร" "มันฟังคล้ายเสียงพูดพึมพำ หรือเสียงกระซิบกระซาบหรือเปล่า "
อาการประสาทหลอนทางตาหรือภาพหลอน
: ตัวอย่าง " คุณเห็นอะไรที่คนอื่นไม่เห็นบ้างไหม" " คุณเห็นกับตาหรือแค่ในใจคุณ "
อาการประสาทหลอนทางจมูก
: ตัวอย่าง " คุณคิดว่าตัวคุณเองมีกลิ่นซึ่งคนอื่นก็ได้กลิ่นนั้นด้วยหรือเปล่า "
อาการประสาทหลอนชนิดอื่นๆ
: ตัวอย่าง " มีอะไรผิดธรรมดาไปบ้างไหมในการรับความรู้สึกอื่นๆ เช่น การสัมผัส การรู้รส หรือการได้กลิ่น "
4.2 การแปลการรับสัมผัสผิด
คือ การรับรู้ทางประสาทสัมผัสที่ผิดปกตชนิดแปลสิ่งเร้าผิดไปจากความจริง ในผู้ป่วยโรคสมองอาจมีอาการเห็นสายให้น้ำเกลือเป็นงู
4.3 ความรู้สึกว่าตนไม่ใช่ตนเอง
คือ ผู้ป่วยรู้สึกว่าตนมิใช่ตนเอง รู้สึกตนเองแปลกไปหรือมีบางอย่างเปลี่ยนแปลงไปแต่อธิบายไม่ได้ เช่น มือขวาไม่ใช่มือขวาของเขา หรือหน้าของเขาแปลกไป เป็นต้น
4.4 ความรู้สึกว่าสิ่งแวดล้อมเปลี่ยนแปลงหรือแปลกไป
ผู้ป่วยรู้สึกว่าสิ่งแวดล้อมต่างไปจากเดิม แต่อธิบายไม่ได้ว่าเปลี่ยนไปอย่างไร
5. ความคิด ( Though process )
5.1 กระแสความคิด ได้แก่
5.1.1 การใช้ความคิด ใช้ความคิดได้มากหรือน้อย มีความคิดสะดุด มีคิดช้าหรือเร็ว ลังเล ผู้ป่วยเล่าเรื่องเองหรือต้องถามถึงจะตอบ
5.1.2 ความต่อเนื่องของความคิด ผู้ป่วยตอบตรงคำถามหรือไม่ คำตอบมีจุดมุ่งหมายได้เรื่องราวและมีเหตุผลหรือไม่ การขาดเหตุผล พูดนอกเรื่อง พูดไปเรื่อยๆ
5.1.3 ความผิดปกติของภาษาอื่นเนื่องมาจากความคิด ได้แก่ คำพูดที่ปะติดปะต่อ นำคำต่างๆมาผสมกันโดยไร้ความหมาย สร้างภาษาพูดขึ้นใหม่สำหรับตนเองซึ่งผู้อื่นไม่เข้าใจความหมาย
5.2 เนื้อหาของความคิด (Content of thought)
หมายถึง สิ่งที่ผู้ป่วยคิดซึ่งแสดงออกทางคำพูด ซึ่งผู้ป่วยอาจพูดเองหรือ พยาบาลต้องถามเพื่อให้ได้คำตอบ เช่น พยาบาลต้องถามเรื่องความคิดฆ่าตัวตาย
5.2.1 ความคิดหมกมุ่น (Preoccupation) คือครุ่นคิดในเรื่องใดเรื่องหนึ่ง เช่น เรื่องความเจ็บป่วย
ครอบครัวหรือการงาน เป็นต้น ผู้ป่วยคิดวนเวียนในเรื่องนั้นๆ จนไม่สนใจเรื่องอื่น อาจมีอาการเหม่อใจลอยลักษณะการหมกมุ่นในความคิดที่ผิดปกติอื่นๆ ได้แก่ การย้ำคิดย้ำทำ
5.2.2 อาการหลงผิด (delusion) คือ ความเชื่อในสิ่งที่ไม่เป็นความจริงแต่ต้องมิได้เป็นความเชื่อ ตามขนบธรรมเนียมประเพณี และวัฒนธรรมของสังคมของผู้ป่วย
5.2.3 ความเชื่อว่า ความคิด คำพูดหรือการกระทำของผู้อื่นเป็นเรื่องที่เกี่ยวกับตนและความเชื่อว่ามีผู้อื่นคอยควบคุมความคิดและการกระทำของตน) ควรถามถึงการได้ยินความคิดของตนเป็นเสียงภายนอก
5.2.4 ความเพ้อฝันและความฝัน (fantasy and dream) ความเพ้อฝัน (fantasy) คือการนึกคิดในขณะที่ตื่นอยู่เป็นการนึกเหตุการณ์ที่มิได้เป็นจริงที่ผู้นั้นปรารถนาให้เป็นความจริงแล้วจะทำให้เกิดพอใจ บางคนมีความคิดฝันมากและเป็นอยู่นานจนทำให้บกพร่องในการดำเนินชีวติประจำวัน
5.3 ความคิดแบบนามธรรม (Abstract thinking)
) คือ ความคิดที่มีวุฒิภาวะสูงของผู้ใหญ่ซึ่งสามารถสร้างความคิดรวบยอด และนำไปใช้เข้าใจสิ่งต่างๆ
5.3.1 ความสามารถในการบอกความเหมือนกัน และความแตกต่างกันของสิ่งต่างๆพยาบาลตรวจความคิดของผู้ป่วยวา่ เป็นแบบนามธรรม หรือรูปธรรม
5.3.2 การบอกความหมายของคําพังเพยและภาษิต คําพังเพย หมายถึง คำกลาง ที่กล่าวไว้ให้ตีความเข้าใจกับเรื่อง ภาษิต คือ คำกล่าวที่เป็นกลางๆ มุ่งจะให้เป็นคติสอนใจในการตรวจ ขอให้บอกความหมายของคำพังเพยและภาษิต
5.3.4 การบอกเล่าเรื่องราวของผู้ป่วยก็สามารถแสดงถึงความบกพร่อง ของความคิดแบบนามธรรมได้เช่น การแสดงความคิดเห็นขณะเล่าประวัติการตอบคำถามในการตรวจสภาพจิตด้านอื่นๆ
5.4 สมาธิ(Concentration)
คือความสามารถของผู้ป่วยในการมีความสนใจและตั้งใจกระทำสิ่งใดสิ่งหนึ่งอยู่ได้ในระยะเวลาหนึ่ง เช่น สามารถคิดคำนวณเลขได้การทดสอบสมาธิที่ใช้กัน คือให้ผู้ป่วยลบ 100 ด้วย 7 ได้ ผลลัพธ์เท่าไรก็ให้ลบด้วย 7 ไปตามลำดับถ้าผู้ป่วยทำไม่ได้ก็อาจให้คิดเลขง่ายๆ เช่น 20 ลบด้วย 5 หรือ 10 ลบด้วย 3
6. การรับรู้สภาวะตนเองและสิ่งแวดล้อม (Sensorium)
6.1 ความรู้ตัว(Consciousness) คือความสามารถของผู้ป่วยที่จะสนใจรับรู้และสนองตอบต่อผตู้รวจและสถานการณ์แวดล้อม ควรตรวจระดับความตื่นตัว ตรวจว่า ผู้ป่วยมีความรู้ตัวอย่างเต็มที่ตามปกติ หรือมีความรู้น้อยกว่าปกติคือไม่ค่อยรับรู้สิ่งแวดล้อม
6.2 การรู้เวลา สถานที่และบุคคล(Orientation) ได้แก่ การที่ผู้ป่วยสามารถบอกวัน เดือน ปีฤดูกาลและเวลา บอกสถานที่ที่เขาอยู่ ขณะที่สัมภาษณ์บอกได้ว่า เขาคือใครคือการรู้เรื่องเวลา สถานที่และบุคคล
6.3 ความจำ (Memory)ได้แก่
6.3.1 ความสามารถในการรับข้อมูล
6.3.2 ความสามารถในการจํา
(1) ความจําเฉพาะหน้า
(2) ความจำระยะส้ันหรือความจำในปัจจุบัน
(3) ความจําระยะไกลหรือความจําในอดีต
6.4 เชาว์ปัญญา(Intellectual function) ได้แก่ การประเมินระดับสติปัญญาของผู้ป่วยว่าเหมาะสมกับระดับการศึกษาและสิ่งแวดล้อมด้านวัฒนธรรมของเขาหรือไม่อาจประเมินได้จาก
6.4.1 ความรู้ทั่วไป ได้แก่การถามความรู้ทั่วไปในเรื่องที่ผู้มีระดับเชาว์ปัญญาระดับเฉลี่ยและอยู่ในสังคมวัฒนธรรมระดับกลางควรตอบได้
6.4.2 ข้อมูลจากการซักประวัติและการตรวจสภาพจิต ได้แก่การตอบตรงคำถามและได้ใจความชัดเจน ถ้อยคำที่ใช้ผลการเรียนในระดับการศึกษาต่างๆ
6.4.3 ความสามารถในการแกปัญหาชีวิต ได้แก่ การประเมินความสามารถของผู้ป่วยเกี่ยวกับการปรับตัวต่อสิ่งแวดล้อมและสถานการณ์ใหม่ๆ
7. การควบคุมอารมณ์และการแสดงออก
ได้แก่อารมณ์ไม่พอใจโกรธกา้วร้าวกลัว
ฟุ้งซ่าน อารมณ์รักและอารมณ์ทางเพศ
ได้แก่ ความสามารถในการควบคุมการแสดงอารมณ์ต่างๆ
อาจเป็นการแสดงออกทางคำพูด หรือการกระทำที่ไม่
เหมาะสมและไม่
เป็นที่ยอมรับของสังคม
ผู้ป่วยที่ไม่สามารถควบคุมอารมณ์และการแสดงออกได้ก็คือผู้ที่มีความอดทนน้อยต่อ
ความคับข้องใจที่ตนได้รับ
เขาอาจกล่าวคำหยาบหรือมีพฤติกรรมก้าวร้าว และรุนแรงซึ่งมีผลเสียทั้งต่อตนเองและผู้อื่นได้