Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
บทที่ 3 การพยาบาลบุคคลที่มีปัญหาจิตสังคม บุคคลที่มีภาวะซึมเศร้าและมีปัญ…
บทที่ 3
การพยาบาลบุคคลที่มีปัญหาจิตสังคม บุคคลที่มีภาวะซึมเศร้าและมีปัญหาฆ่าตัวตาย
ความหมาย ลักษณะอาการและอาการแสดง ระดับของ ภาวะซึมเศร้าและการฆ่าตัวตาย
1.1.1 ความหมายของ ภาวะซึมเศร้า
หมายถึง การที่บุคคลมีพฤติกรรมที่เกิดจากภาวะ จิตใจที่หม่นหมอง หดหู่ เศร้าสร้อย ท้อแท้ สิ้นหวัง และมองโลกในแง่ร้าย ซึงมี สาเหตุมาจากการสูญเสียเป็นสําคัญ ทั้งจากการสูญเสียที่เกิดขึ้นจริง หรือ การ สูญเสียที่เกิดจากการปรุงแต่งขึ้น
1.1.2 ลักษณะอาการและอาการแสดงของภาวะซึมเศร้า
1) การเปลี่ยนแปลงด้านร่างกาย มักเปลี่ยนแปลงได้
นอนไม่หลับเป็นเวลา 1-2 สัปดาห์
ระดับฮอร์โมนเปลี่ยนแปลง
ความต้องการทางเพศลดลง
2) ความสนใจในตนเองลดลง
มีอาการเศร้า เป็นสําคัญ มีความรู้สึกหดหู่ใจ ไม่สดชื่น ไม่แจ่มใส
รู้สึกอยากจะร้องไห้ หรือร้องไห้ง่าย
รู้สึกว่า ตนเองไร้คุณค่า ไม่มีประโยชน์ต่อสังคม อาจทําร้าย ตนเอง
ผู้ป่วยร้อยละ 75 หงุดหงิดง่าย และมีความรู้สึกขีกลัว
มีความคิดเชืองช้าลง ขาดสมาธิจําอะไรไม่ค่อยได้
มักคิดหมกหมุ่นเกี่ยวกับตนเอง
มีพฤติกรรมที่สื่อในการทําลายข้าวของ
1.1.3 ระดับของภาวะซึมเศร้า
1.2.1 ความหมาย ลักษณะอาการและอาการแสดงของการฆ่าตัวตาย
การฆ่าตัวตาย (suicide) หรือใช้คําว่า อัตวินิบาตกรรม หมายถึงการทีบุคคลมีความคิดอยากทําร้าย ตนเอง และพยายามทําให้ชีวิตของตนเองสินสุดลงด้วยวิธีการต่างๆ ทีไม่ใช่อุบัติเหตุ
1.2.2 ลักษณะอาการและอาการแสดงของการฆ่าตัวตาย
1) บุคคลจะพยายามทําร้ายตนเองด้วยวิธีการต่างๆ ซึ่งอาจเป็นกลุ่มผู้ที พยายามทําร้ายตนเอง แต่ไม่ได้ หวังผลจะให้ตายจริงๆ
2) บุคคลกลุ่มนีมีความคิดซ้ำๆ ทีจะทําร้ายตนเอง แต่ยังขาดความ เชือมันในการตัดสินใจกล้าๆ กลัวๆ และมักแสดงออกด้วยการพูดเปรยๆ หรือ บอกผู้อืนในเชิงขู่ว่า ตนจะทําฆ่าตัวตาย
3) บุคคลกลุ่มนีจะมีอารมณ์ซึมเศร้าชัดเจนมีความมุ่งมันทีจะฆ่าตัว ตายให้สําเร็จมีการวางแผนการกระทําและต้องการให้เกิดผลโดยแท้จริงมักจะแสดงพฤติกรรมทีเปนการเตือนทังทางอ้อม หรือบอกตรงๆ
1.2.3 ปัจจัยทีเกียวข้องทีส่งผลให้บุคคลทีมีภาวะเสี่ยงต่อการฆ่าตัว ตาย
บุคคลทีแต่งงานและมีบุตร มีอัตราการฆ่าตัวตายน้อยกว่า บุคคลที มีสถานะโสด แยกทาง หย่าร้าง หรือหม้าย
เพศหญิงมีอัตราการพยายามฆ่าตัวตายมากกว่าเพศชาย แต่พบ ว่า เพศชายจะฆ่าตัวตายสําเร็จ มากกว่าเพศหญิง
เมื่อบุคคลอายุเพิ่มมากขึนจะมีภาวะเสียงในการฆ่าตัวตายมากขึ้นโดยเฉพาะในช่วงอายุ 15-24 ป ซึงเป็นวัยรุ่นที่มีการปรับตัวมากทังด้าน ร่างกายและจิตใจรวมทั้งสิ่งแวดล้อม
สาเหตุการเกิดภาวะซึมเศร้าและการฆ่าตัวตาย
2.1 สาเหตุการเกิดภาวะซึมเศร้า
1) แนวคิดด้านการใช้กลไกทางจิตใจ อธิบายว่า ผู้ทีมีพฤติกรรมซึม เศร้า มีสาเหตุมาจากความเจ็บปวด ทีเกิดจากความสูญเสีย (loss) ในสิงทีมี ความหมายต่อตนเอง
2) แนวคิดด้านการเปลียนแปลงของสารชีวเคมีในร่างกาย พบว่า ผู้ ทีมีอารมณ์ซึมเศร้าเกิดจากการลด น้อยลงของสารจําพวกไบโอจินิก อะมีนส์ (biogenic amines) ในทางระบบประสาทส่วนกลาง ซึงมีคุณสมบัติของสาร กลุ่มนีจะทําหน้าทีกระตุ้นสมองส่วนทีทําให้มนุษย์ตืนตัว เมือสารกลุ่มนีลดลง บุคคลจึงเกิดอารมณ์เศร้าหดหู่ในระดับที แตกต่างกัน
2.2 สาเหตุการฆ่าตัวตาย
1) สาเหตุด้านชีวภาพ
-5-Hydroxyindoleaceticacid(5-HIAA)ทําให้บุคคลมีอารมณ์เศร้ามี เพิ่มมากขึ้น พบว่า ผู้ที่เสียชีวิตด้วยการฆ่าตัวตาย
การเจ็บปวยทางด้านร่างกายทีเรือรังทีมีความทุกข์ทรมาน เช่น ผู้ป่วยที่เป็นโรคพิษสุราเรื่อรัง
2) สาเหตุด้านจิตใจ
การเจ็บปวยทางจิตใจได้แก่ โรคทางอารมณ์, โรคซึมเศร้า, ผู้ทีมี อาการหลงผิด, ผู้ทีมีประสาทหลอน,บุคคลทีติดสารเสพติดในระยะขาดยา/สารเสพติด
ด้านจิตวิเคราะห์ (psychoanalytic theory) ซิกมัน ฟรอยด์ (Sigmund Freud) ได้อธิบายถึง การฆ่าตัวตาย ว่า เป็นการทํางานของ จิตใต้สํานึกในบุคคลทีไม่มีความเข้มแข็งพอทีจะจัดการกับความวิตกกังวล หรือ ความขัดแย้งภายในจิตใจตน
ด้านพฤติกรรมและการรู้คิด (cognitive-behavioral theory) อธิบาย ว่า การฆ่าตัวตายเป็นผล มาจากการเรียนรู้ต่อสิงเร้าทีเป็นอันตราย (noxious stimulus) ว่าไม่สามารถแก้ไขหรือจัดการกับปัญหาเหล่านันได้ จึง เกิดความรู้สึกหมดหวัง
-ทฤษฎีความสัมพันธ์ระหว่างบุคคลอธิบายว่าการฆ่าตัวตายเกิด จากสัมพันธภาพระหว่างบุคคลที ไม่ดีในระยะ 2 ปีแรกของช่วงชีวิต ได้แก่ สัมพันธภาพระหว่างมารดาและบุตร หรือผู้เลียงดูกับทารก
ประเพณีบางอย่างทีมีข้อกําหนดให้บุคคลฆ่าตัวตาย เช่น การทําฮา ราคีรี (hara-kiri)
4) สาเหตุด้านจิตวิญญาณ
บุคคลทีขาดทีพึงหรือสิงทียึดเหนียวจิตใจ จะทําให้บุคคลรู้สึก โดดเดียว สินหวัง ไม่สามารถ มองเห็นศักยภาพของตนเอง ขาดพลังงานใน ชีวิต
การพยาบาลบุคคลที มีภาวะซึมเศร้าและทีมีปญหาฆ่าตัวตาย
3.1 การพยาบาลบุคคลที่มีภาวะซึมเศร้า
1) การประเมินภาวะซึมเศร้า
2) การวินิจฉัยทางการพยาบาล
เสี่ยงต่อการฆ่าตัวตายเนื่องจากมีภาวะซึมเศร้าระดับรุนแรง
เสี่ยงต่อการฆ่าตัวตายซ้ำเนื่องจากเคยมีประวัติการทําร้าย ร่างกายตนเอง
นอนหลับพักผ่อนไม่เพียงพอเนื่องจากมีภาวะซึมเศร้าระดับ รุนแรง
ขาดทักษะการเผชิญปญหาเนืองจากคิดว่าตนเองไร้ค่าและไร้ ความหมาย
3) กิจกรรมการพยาบาล
สร้างสัมพันธภาพแบบตัวต่อตัวตามแบบแผนการสร้าง สัมพันธภาพ เพือให้เกิดความไว้วางใจใน ตัวพยาบาล
กล่าวทักทายผู้ปวยสมาเสมอ พร้อมเรียกชือผู้ปวยทุกครัง
เสนอตัวให้ความช่วยเหลือผู้ปวยและนังเปนเพือนผู้ปวยแม้ว่าผู้ ปวยปฏิเสธ
สร้างสัมพันธภาพกับผู้ปวยอย่างสมาเสมอด้วยการให้กําลังใจ เห็นใจ และเข้าใจผู้ปวย ใส่ใจกับ การสือความหมายทังภาษาพูดและภาษา ท่าทาง
การใช้เทคนิคการสร้างสัมพันธภาพเพือการบําบัดทีกระตุ้นให้ผู้ ปวยแสดงความคิด ความรู้สึก เศร้าหรือความรู้สึกท้อแท้ สินหวัง
จัดสิงแวดล้อมเพือการบําบัด ด้วยการจัดหอผู้ปวยให้สะอาด มี อากาศถ่ายเท มีแสงสว่างเพียงพอ
4) การประเมินผลทางการพยาบาล
ผู้ปวยมีภาวะซึมเศร้าลดลงโดยสังเกตจาก สีหน้าผู้ป่วยว่า สีหน้าแจ่มใสมากขึ้น สนใจบุคคลอื่น และสิงแวดล้อมเพิม มากขึ้น
ผู้ป่วยและผู้อื่นปลอดภัย ไม่มีพฤติกรรมก้าวร้าว ไม่มีพฤติกรรม ทําร้ายตนเองหรือผู้อื่น
ผู้ปวยพูดถึงตนเองด้วยความพอใจ
ผู้ปวยสามารถปฏิบัติกิจวัตรประจําวันและสามารถรักษาสุข อนามัยของตนเองได้
ผู้ปวยทักทายพูดคุยกับผู้อืนได้มากยิงขึน และสามารถเข้าร่วม กิจกรรมในหอผู้ปวยได้
ผู้ปวยสามารถรับประทานอาหารเองโดยไม่ต้องกระตุ้น
ผู้ปวยรับสารนาและอาหารเพียงพอต่อความต้องการของ ร่างกาย ไม่มีอาการอ่อนเพลีย หรือไม่มี
3.2 การพยาบาลบุคคลที่มีปัญหาการฆ่าตัวตาย
1) การประเมินปัญหาการฆ่าตัวตาย
2) การวินิจฉัยทางการพยาบาล
เสี่ยงต่อการฆ่าตัวตายซ้ำเนื่องจากมีภาวะซึมเศร้ารุนแรงและ เคยมีประวัติการทําร้ายตนเอง
เสี่ยงต่อการฆ่าตัวตายเนื่องจากรู้ว่าตนเอง ไม่มีคุณค่าและใช้กลไกทางจิตในการแก้ไขปญหาไม่ เหมาะสม
3) กิจกรรมทางการพยาบาล
• การเฝ้าระวังหรือป้องกันการฆ่าตัวตาย พยาบาลควรดําเนินการ
-ประเมินความเสียงและวางแผนป้องกันการฆ่าตัวตายจาก พฤติกรรมของผู้ปวย ได้แก่ คําพูด ความคิด ความรู้สึก และสถานการณ์สิง แวดล้อม
• ส่งเสริมความรู้สึกมีคุณค่าในตนเองของผู้ป่วย โดยพยาบาลควร ดําเนินการ
-สร้างสัมพันธแบบตัวต่อตัว ให้เกิดความไว้วางใจในตัวพยาบาล ได้ระบายความรู้สึกเมือระดับ ภาวะซึมเศร้าบรรเทาลดลง พิจารณาการกระ ตุ้นเข้าร่วมกิจกรรมกลุ่มเพือสร้างสัมพันธภาพกับผู้อืน
• การส่งเสริมสนับสนุนให้ครอบครัวมีส่วนร่วมในการดูแลผู้ป่วย พยาบาลควรดําเนินการ
-ส่งเสริมสัมพันธภาพที่ดีของผู้ป่วยและ ครอบครัว ให้พูดคุยอย่างเข้าใจ เปิดใจยอมรับ เห็นใจ ผู้ปวยและครอบครัว ให้เกิดมีกําลังใจลดความรู้สึกการไร้ทีพึง
• ฝึกทักษะการเผชิญปัญหาในชีวิตอย่างสร้างสรรค์พยาบาล ควรปฏิบัติการพยาบาล
-ค้นหาแรงกดดันและรูปแบบ ลักษณะการดําเนินชีวิตทีกระตุ้นให้ฆ่าตัวตาย
4) การประเมินผลทางการพยาบาล
ผู้ป่วยปลอดภัยไม่มี พฤติกรรมการพยายามฆ่าตัวตาย
ผู้ป่วยรู้สึกมีคุณค่าในตนเองเพิ่มมากขึ้น
ผู้ป่วยสามารถตั้งเป้าหมายในชีวิตและมีความหวังในชีวิตมากยิ่งขึ้น มีพลังในการปฏิบัติตนให้ บรรลุผลตามเป้าหมาย
ผู้ป่วยสร้างสัมพันธภาพกับผู้อื่นได้มากยิ่งขึ้น และสามารถ แสวงหาแหล่งสนับสนุนช่วยเหลือที่ เหมาะสมกับศักยภาพของตนได้
ผู้ปวยมีวิธีการเผชิญปัญหาที่เหมาะสมเพิ่มมากขึ้น
น.ส.เปมิกา เพิ่มชีวา รหัส180101126