Please enable JavaScript.

Coggle requires JavaScript to display documents.

บทที่ 15 การพยาบาลนรีเวช - Coggle Diagram

- - - - กลไกการเกิดระดู
        
        ปัจจัยที่มีผลต่อกลไกการเกิดระดู
        
        Hypothalamus
        
        Pituitary gland
        
        Ovary
        
        FSH และ LH จะมากระตุ้นรังไข่ ทาํ ให้มีการเจริญของถุงไข่ (Follicle) เพอื􏰀 สร้างฮอร์โมน เอสโตรเจน เมื่อFollicle โตเต็มที่และมีการตกไข่ ในช่วงก่อนการตกไข่ estrogen จะกระตุ้นให้เยื่อยุ โพรง มดลูกหนาตัวขึ้นเป็นProliferative endometrium ภายหลังการตกไข่ estrogen และProgesterone จะกระตุ้น เยื่อบุโพรงมดลูกให้เปลี่ยนเป็น secretory endometrium
    - - ระดูที่มีไข่ตก (Ovular menstruaion) การหลุดลอกของเยื่อบุโพรงมดลูกในระยะ secretary
      - ระดูที่ไม่มีไข่ตก (Anovular menstruation) มีการหลุดลอกของเยื่อบุ โพรงมดลูกในระยะ proliferative
    - - ปกติวงรอบของระดู (interval)หรือระยะห่างระหว่าง รอบระดู ประมาณ 28 วัน (21-35 วัน)
      - ระยะเวลามีระดู (duration) 3-7 วัน
    - - ภาวะขาดระดู (Amenorrhea)
      - อาการปวดระดู(Dysmenorrhea)
      - ภาวะเลือดออกหลังหมด ประจําเดือน (Post menstrual bleeding)
    - - รอบระดู น้อยกว่า 21 วัน Polymenorrhea
      - รอบระดู มากกว่า 35 วัน Oligomenorrhea
      - ระยะเวลามีระดูเกิน 7 วัน menorrhagia
      - ระยะเวลามีระดูนานและปริมาณมาก menometrorrhagia
      - ปริมาณเลือดที่ออกน้อยกว่าปกติ hypomenorrhea
      - ปริมาณของเลือดระดูที่มากกว่าปกติ hypermenorrhea
  - - - ► 1. ชนิดปฐมภูมิ (Primary amenorrhea)
      - ► 2. ภาวะขาดฤดูชนิดทุติยภูมิ (secondary amenorrhea)
      - ► เนื้องอกของต่อมใต้สมองที่สร้าง prolactin ผู้ป่วยจะมีระดับ prolactin สูง
  - - - การพักผ่อนที่เพียงพอ และการรักษาอารมณ์ให้ปกติโดยการคิดบวก
      - อาหาร ควรรับประทานให้หลากหลายเพื่อได้สารอาหารที่ครบถ้วน ลด การบริโภคอาหารไขมัน หวานจัดหรือเค็มจัด
      - ออกกําลังกายอย่างสม่ำเสมอ อย่างน้อย 3 ครั้งต่อสัปดาห์นานครั้งละ 30 นาทีขึ้นไป
    - - 1.2 อาการปวดฤดู (DYSMENORRHEA)
      - • 1. ชนิดปฐมภูมิ (PRIMARY DYSMENORRHEA) อาการ ปวดที่ไม่พบพยาธิสภาพในอุ้งเชิงกราน
      - •เป็นการหดเกร็งของมดลูก ลักษณะปวดเป็นแบบ บีบรัด เป็นช่วงๆ (SPASMODIC COLICKY PAIN
      - • 2. ชนิดทุติยภูมิ (SECONDARY DYSMENORRHEA) เป็นอาการปวดที่เกิดจากการมีพยาธิสภาพในอุ้งเชิงกราน
      - • ปวดไม่ว่าจะมีการตกไข่หรือไม่
      - •การรักษา: โดยทั่วไปแบบปฐมภูมิจะใช้ยา รับประทาน เป็นยาที่ออกฤทธิ์ต้าน PROSTAGLANDIN และการรักษาด้วยฮอร์โมน
      - การพยาบาล
        
        1.ให้คําแนะนําที่ถูกต้องเกี่ยวกับสรีรวิทยาของการมีระดู แก่สตรี วัยรุ่น และผู้ปกครองเพื่อลดความวิตกกังวล
        
        2.แนะนําวิธีการบรรเทาความไม่สุขสบายของอาการปวดระดู เช่น การประคบร้อน การนวด
        
        3.แนะนําการปฏิบัติตัวที่เหมาะสม เช่น การออกกําลังกาย สม่ำเสมอ
        
        อธิบายวิธีการใช้ยา สรรพคุณของยา ข้อดี ข้อเสีย และผลข้าง เคียงที่เกิดจากการใช้ยาเป็นเวลานาน
        
        สร้างทัศนคติที่ดีต่อการมีระดูและความภาคภูมิใจในเพศของตน
- - - - • 3.1 กลุ่มที่มีพยาธิสภาพโดยเลือดที่ออกมา สาเหตุมาจาก MYOMA UTERI, ENDOMETRIOSIS, PID
    - - 3.2.1 ภาวะเลือดออกผิดปกติชนิดที่ไม่มีไขาตก (ANOVULATORY DUB) เกิดจาการทา งานที่ไม่สมดุลกันระหว่าง HYPOTHALAMUS, OVARY
      - 3.2.2 ภาวะเลือดออกผิดปกติชนิดที่มีไข่ตก
        (OVULATORY DUB)
    - - 1.1 การทาให้เลือดหยุดโดยการใช้ฮอร์โมนเอสโตรเจน หรือ โปรเจสติ น หรือขูดมดลูก (DILATATION & CURETTAGE: D&C)
      - 1.2 การรักษาภาวะซีด
      - 1.3 ป้องกันการกลับเป็นซ้ำ
      - • ภาวะ OVULATORY DUB
        
        2.1 ใช้ยา NSAIDS ยาเม็ด คุมกําเนิด
        
        2.2 ทําลายเยื่อบุโพรง มดลูก
        
        2.3 การตัดมดลูก (HYSTERECTOMY)
        
        การพยาบาล
        
        ประเมินความรุนแรงของการเสียเลือดและป้องกันภาวะซีดติดตามผล HEMATOCRIT
        
        ป้องกันภาวะช็อค โดย RECORD V/S, I/O,สังเกตภาวะช็อค
        
        ป้องกันการติดเชื้อ ดูแลการทําความสะอาด อวัยวะสืบพันธุ์
        
        ในรายที่ต้องผ่าตัดพยาบาลเตรียมผู้ป่วยก่อนและหลังการผ่าตัด
        
        ประคับประคองจิตใจ
- - - - วัตถุประสงค์ในการขูดมดลูก
        
        เพื่อการวินิจฉัยโรค
        
        เพื่อการรักษาในหญิงตั้งครรภ์
  - - - แท้งค้าง (MISSED ABORTION)
        
        2.รักษาภาวะมีเลือดออกจากโพรงมดลูกผิดปกติ ออก ปริมาณมาก ออกกระปริดกระปรอย
  - - - 2.รักษาภาวะมีเลือดออกจากโพรงมดลูกผิดปกติ ออก ปริมาณมาก ออกกระปริดกระปรอย
        
        • 3. อาจมีอาการปวดหน่วงท้องน้อยอันเนื่อง มาจาก การหดเกร็งของมดลูกได้
        
        • 4. ควรนอนพักผ่อนให้มาก และควรหยุดพักการ ทํางานประมาณ 1-2 วัน
        
        • 5. ได้รับยาปฏิชีวนะเพื่อป้องกันการติดเชื้อ
        
        • 6.งดมีเพศสัมพันธ์ประมาณ 2 สัปดาห์
        
        • 7. วัยเจริญพันธุ์จะกลับมามีประจําเดือนได้
        
        1 more item...
    - - มดลูกทะลุ
        
        2.การตกเลือด
        
        ∙ 3. การติดเชื้อ
      - ภาวะแทรกซ้อนในระยะยาวเป็นเดือนหรือเป็นปี
        
        1.การเกิดพังพืดภายในโพรงมดลูก
        
        2.หากตั้งครรภ์อาจมีการฝังตัวของรกที่ลึกเข้าไปใน ผนังมดลูก
- - - - สาเหตุ : เชื้อ Candida albicans
      - • อาการและอาการแสดง : ตกขาวมีสีเหลือง หรือขาว เป็นก่อนคล้ายนมข้น (Curd like discharge)
      - • การวินิจฉัย : การทํา Wet smear นําตกขาวไปตรวจ จะพบ Oval budding yeast หรือ Psuedohyphae
      - • การรักษา : ใช้ยาเหน็บ Clotrimazole 100 mg.หรือยา รับประทาน Ketoconazole 200 mg. 1X2 bid
  - - - • อาการและอาการแสดง : ระยะฟักตัวนาน 3 สัปดาห์ ตกขาวมีสีเหลืองปนเขียวปริมาณมากมีกลิ่นเหม็นและเป็นฟอง (Frothy)
    - - • การรักษา : Metronidazole 2 gm. a single dose or 500 mg Bid x 7 days
  - - - 1.ผู้ป่วยที่มีถุงนํ้าบาร์โธลินที่มีอาการปวดหรือมีขนาดโตขึ้นเรื่อยๆ
        
        2.ผู้ป่วยเป็นฝีของต่อมบาร์โธลิน
    - - การกลับเป็นซํ้า
      - มีเลือดออกจากแผลที่ผ่าตัด
      - การติดเชื้อ
    - - นั่งแช่ในนํ้าอุ่น (Warm sitz baths) อย่างน้อย 3-5 วัน
        
        งดมีเพศสัมพันธ์ประมาณ 3-4 สัปดาห์
        
        3.รับประทานยาปฏิชีวนะและยาแก้ปวดให้ครบตามที่แพทย์สั่ง
  - - - ► สาเหตุเชื้อ : Neisseria gonorrhea
        
        ► อาการและอาการแสดง : ระยะ ฟักตัวประมาณ 1-14 วันปัสสาวะ แสบขัดปัสสาวะลาบากมีหนองไหล ออกมาจากท่อปัสสาวะ มีเลือดออก ทางช่องคลอด
      - ► การวินิจฉัย : ย้อมสี Gram Stain การเพาะเชื้อ , การตรวจหาหน่วย ทางพันธุกรรม
      - ► การรักษา Ciprofloxaxin 500 mg a
        
        single dose
      - ► หนองในเทียม (Non-gonoccal urethritis)
        
        ► สาเหตุ : เชื้อ Chlamydia trachomatis
        
        ► อาการและอาการแสดง : ระยะฟักตัวประมาณ 7-21 วันตรวจภายในพบปากมดลูกอักเสบมักพบบริเวณ Transformation zone ของปากมดลูกท่อปัสสาวะ อักเสบ (urethritis) ปากมดลูกอักเสบ (adnexitis) ทําให้ปากมดลูกตีบตัน
        
        ► การวินิจฉัย : ย้อมสี Gram Stain การเพาะเชื้อการ ตรวจหาหน่วยทางพันธุกรรม
        
        ► การรักษา : Doxycycline 100 mg 2-3 times a day -for 10 14 days
    - - ► สาเหตุ : เชื้อ Treponemapallidum (เป็นแบคทีเรียชนิดเกลียว)
        
        ► อาการและอาการแสดง : ระยะฟักตัวประมาณ 21 วัน
      - ► 1) ซิฟิลิสระยะปฐมภูมิ (Primary syphilis) เป็นแผลที่ อวัยวะสืบพันธุ์ภายนอกมีขอบนูนและแข็ง (Hard chancre) และพื้นขอบแผลเรียบขนาด 1-2 cm.ไม่เจ็บ ไม่มีหนองที่แผล
        
        ►
        2) ซิฟิลิสระยะทุติยภูมิ (Secondary syphilis) หลังจาก 6 สัปดาห์ถึง 6 เดือนพบ Treponemapallidumผู้ป่วยมีอาการอ่อนเพลีย ไข้ตํ่าๆ ปวดเมื่อย ต่อมนํ้าเหลืองโต มีผื่นขึ้น ตามร่างกายโดยเฉพาะฝ่ามือ
        
        ► 4) ซิฟิลิสระยะตติยภูมิ (Tertiary syphilis) มี การทาลายของระบบประสาท เส้นเลือดระบบ ไหลเวียน
      - ► 3) ซิฟิลิสระยะแฝง (Latent syphilis) ไม่มีอาการ ใดๆ แต่ตรวจพบเชื้อในเลือดแบ่งออกเป็น 2 ระยะ คือ
        
        ► 3.1) ระยะแฝงช่วงต้น (Early latent period)
        
        ► 3.2) ระยะแฝงช่วงปลาย (Late latent period)
        
        ► การวินิจฉัยตรวจ VDRL หรือ RPR ถ้าผล บวกต้องตรวจ TPHA (Treponemapallidumhemagglutination assay)
        
        ► การรักษา ใช้ยา Penicillin โดยรักษาได้ทุก ระยะของโรค
    - - ► สาเหตุเชื้อ : Haemophilusducreyi
        
        ► การวินิจฉัย=การเพาะเชื้อ
      - ► อาการและอาการแสดง : ระยะฟักตัวประมาณ 1-6 วันมีแผลที่อวัยวะเพศลักษณะนุ่มขอบไม่แข็ง (Soft chancre) เป็นรอยหยักมีสีแดงรอบๆแผลมีไข้ตํ่าๆ ปวดเวลาถ่ายปัสสาวะหรืออุจจาร
      - ► การรักษา : Zithromax 1.0 gm (250mg x 4 tablets)
    - - 2.5.1 HSV Type 1 ติดเชื้อบริเวณปาก หรือ ลําตัวเหนือสะดือ
        
        2.5.2 HSV Type 2 ติดเชื้อ บริเวณอวัยวะ สืบพันธุ์ภายนอก
        
        อาการและอาการแสดง : ลักษณะตุ่มใสเล็กๆคัน ปวดแสบร้อนในผู้ติดเชื้อครั้งแรกอาจมีอาการ ไข้ ปวดศีรษะ อ่อนเพลีย ต่อมนํ้าเหลืองโต
      - -การวินิจฉัย : การเพาะเชื้อจากตุ่มนํ้าใสๆ
        
        -การรักษา : Acyclovir 200 mg for 5 times a day
    - - สาเหตุ : เชื้อ Chlamydia Trachomatis Subserotype L1,L2 และ L3
      - อาการและอาการแสดง : มีแผล อวัยวะสืบพันธุ์ภายนอกส่วนล่าง รูท่อปัสสาวะ
        แคมใหญ่แล้วแตก
        
        การวินิจฉัย : การตรวจหา ภูมิคุ้มกันต่อเชื้อ คลามัยเดีย
    - - สาเหตุ ► เชื้อ Human papilloma virus (HPV) Type
        6,11
        
        ► อาการและอาการแสดง : ระยะฟักตัว 2-3 เดือน มีลักษณะติ่งเนื้อ สีชมพูหรือสีขาว (warts) ผิว ขรุขระเป็นหยักคล้ายหงอนไก่ หรือดอกกะหลํ่า (Cauliflower) บริเวณอวัยวะสืบพันธุ์ภายนอก
        
        ► การวินิจฉัย : ตัดติ่งเนื้อ ตรวจหา Serotype ของ HPV หรือ
        
        การรักษา : การผ่าตัดด้วยเครื่องจี้ไฟฟ้า และใช้ยาป้าย
      - หูดข้าวสุก(Molluscumcontagiosum)
        
        สาเหตุ : เชื้อ ไวรัส Poxuiridac (กลุ่ม Pox Virus)
        
        อาการและอาการแสดง : ลักษณะเป็นตุ่มแข็งเล็กๆที่ มีรอยบุ่มที่ส่วนบน (Central Umbilication)
        
        การวินิจฉัย : บีบหรือเจาะรอยบุ่มจะได้ของเหลวข้น ๆสีขาวเหลืองนําไปตรวจย้อม Gram Stain จะเห็น Molluscum bodies ลักษณะเป็นรูปไข้
  - - - เป็นการอักเสบอย่างเฉียบพลันหรือเรื้อรังของ อวัยวะสืบพันธ์ส่วนบน ได้แก่ เยื่อบุโพรงมดลูก ท่อนําไข่ เยื่อบุช่องท้องในอุ้งเชิงกราน
        
        •อาการและอาการแสดง : ชนิดเฉียบพลันพบตกขาว มีกลิ่นเหม็นปวดท้องน้อยทั้ง 2 ข้างมักเกิดหลังมี ประจําเดือนใหม่ๆปวดมากตอนเคลื่อนไหวอาจมี เลือดออกกะปริดกะปรอยชนิดเรื้อรัง
        
        การวินิจฉัย
        
        •1. ซักประวัติพบตามปัจจัยเสี่ยง
        
        •2. ตรวจร่างกาย พบไข้สูง > 38 องศาเซลเซียส
        
        •3. พบ WBC > 10,000 / mm3 และค่า ESR สูงขึ้น
        
        1 more item...
- - - - ปัจจัยเสี่ยง
        
        สตรีที่มีระดูครั้งแรกอายุน้อย ช่วงรอบระดูสั้น และเลือดระดูออกมาก
        
        พันธุกรรม
        
        พยาธิสภาพขัดขวางการไหลของระดู เช่น Imperforate hymen
        
        สตรีที่ไม่มีบุตรหรือมีบุตรน้อย
      - ระดับความรุนแรงของ Endometriosis
        
        Mild ไม่เกิดพังผืดหรือการดึงรังของอวัยวะ
        
        Moderate เกิดพังผืดและดึงรังโดยเฉพาะบริเวณ รังไข่
        
        Severe เกิดการดึงรังไปยัง ligament อวัยวะเกี่ยว กับการขับถ่าย
        
        การวินิจฉัย
        
        การซักประวัติ อาการปวดประจําเดือน การ รบกวนจากอาการปวด
        
        1 more item...
  - - - อาการและอาการแสดง
        
        คลําพบก้อน
        
        กดเบียดอวัยวะข้างเคียงในอุ้งเชิงกราน
        
        ท้องโตขึ้น
        
        ปวดท้องเฉียบพลันเกิดจากการบิดของขั้ว (Torsion) การแตก (Rupture ) การติดเชื้อ (Infection)
        
        Bleeding per Vagina
        
        เกิดการอุดตันของลําไส้
        
        การรักษา
        
        1.แบบไม่ต้องผ่าตัดในรายเนื้องอกรังไข่ชนิดธรรมดาขนาด < 8 cm. ให้สังเกตอาการทุก 2-3 เดือน
        
        แบบต้องผ่าตัด
        
        2.1 Ovarian Cystectomy
        
        2.2 Unilateral Salpingo-Oophorectomy
        
        1 more item...