Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
บทที่ 15 การพยาบาลผู้ป่วยที่มีพยาธิสภาพทางนรีเวช - Coggle Diagram
บทที่ 15 การพยาบาลผู้ป่วยที่มีพยาธิสภาพทางนรีเวช
มะเร็งรังไข่ (Ovarian Cancer) ครรภ์ไข่ปลาอุก (Molar Pregnancy)
มะเร็งรังไข่(Ovarian Cancer)
อาการและอาการแสดง
คลำพบก้อนโต กดอวัยวะใกล้เคียง ท้องมาน เลือดออกผิดปกติ: ขาดระดู ระดูมามาก
การแพร่กระจายของมะเร็งรังไข่
การหลุดลอกของเซลล์มะเร็ง การแพร่ไปตามพื้นผิว การแพร่กระจายไปตามระบบน้ำเหลือง การแพร่กระจายไปตามระบบเลือด
สาเหตุและปัจจัย
อายุ 40-60 ปี สิ่งแวดล้อมสารเคมี
มลพิษ สารระคายเคืองต่อเยื่อบุช่องท้อง พันธุกรรม ฮอร์โมน
การรักษา
การผำตัด TAH with BSO with
Omentectomy รังสีรักษา: External radiation Chemotherapy หลังการผ่าตัด
ครรภ์ไข่ปลาอุก (Molar Pregnancy)
การวินิจฉัย
การซักประวัติ การขาดประจำเดือน ภาวะเลือดออกจากช่องคลอดผิดปกติ ประวัติการตั้งครรภ์ ตรวจร่างกาย3.ตรวจอัลตราซาวนด์ภายในโพรงมดลูกจะไม่มีตัวเด็ก ตรวจเลือดหรือตรวจปัสสาวะ
อาการและอาการแสดง
อาการของการตั้ง
ครรภ์ เช่น ระดูขาดคลื่นไส้ อาเจียนรุนแรง
(Hyperemesis Gravidarum) เลือดออกทางช่อง
คลอดพบบ่อย พบถุงน้ำรังไข่ชนิดTheca Lutien Cyst
ปัจจัยเสี่ยง
คุณแม่ตั้งครรภ์ที่มีอายุน้อยกว่า 18 ปี หรือมากกว่า 40 ปีขึ้นไป คุณแม่ที่เพิ่งตั้งครรภ์เป็นครั้งแรก ภาวะโภชนาการมีประวัติประจำเดือนไม่สม่ำเสมอและประวัติการใช้ยาคุมกำเนิด การสูบบุหรี่
การรักษา
การยุติการตั้งครรภ์ การขูดมดลูกโดยใช้เครื่องดูดไฟฟ้า การตัดมดลูกออก
sexual transmitted disease
ซิฟิลิส (Syphilis)
สาเหตุ :
เชื้อ Treponemapallidum (เป็นแบคทีเรียชนิดเกลียว)
อาการและอาการแสดง :
ระยะฟักตัวประมาณ 21 วัน
1) ซิฟิลิสระยะปฐมภูมิ (Primary syphilis)
เป็นแผลที่
อวัยวะสืบพันธุ์ภายนอกมีขอบนูนและแข็ง
2) ซิฟิลิสระยะทุติยภูมิ (Secondary syphilis)
ไข้ต่ำๆ ปวดเมื่อย ต่อมน้ำเหลืองโต มีผื่นขึ้นตามร่างกายโดยเฉพาะฝ่ามือ
3) ซิฟิลิสระยะแฝง (Latent syphilis)
ไม่มีอาการ
ใดๆ แต่ตรวจพบเชื้อในเลือดแบ่งออกเป็น 2 ระยะ
ระยะแฝงช่วงต้น (Early latent period)
ระยะแฝงช่วงปลาย (Late latent period)
4) ซิฟิลิสระยะตติยภูมิ (Tertiary syphilis)
การทำลายของระบบประสาท เส้นเลือดระบบไหลเวียน
แผลริมอ่อน (Chancroid)
สาเหตุเชื้อ :
Haemophilusducreyi
อาการและอาการแสดง :
วันมีแผลที่อวัยวะเพศลักษณะนุ่มขอบไม่แข็ง (Soft chancre) เป็นรอยหยักมีสีแดงรอบๆแผลมีไข้ต่ำๆ ปวดเวลาถ่ายปัสสาวะหรืออุจจาระ
การวินิจฉัย :
เพาะเชื้อ โดยเอาหนองที่แผลหรือจากต่อมน้ำเหลืองมาย้อมจะพบเชื้อเรียงตัวเป็นสายคล้ายฝูงปลา เรียกว่า School of fish
การรักษา : Zithromax 1.0 gm (250mg x 4 tablets)
หนองในเทียม (Non-gonoccal urethritis)
สาเหตุ :
เชื้อ Chlamydia trachomatis
อาการและอาการแสดง :
ปากมดลูกท่อปัสสาวะอักเสบ (urethritis) ปีกมดลูกอักเสบ (adnexitis)
การวินิจฉัย :
ย้อมสี Gram Stain การเพาะเชื้อการตรวจหาหน่วยทางพันธุกรรม
การรักษา : Doxycycline 100 mg 2-3 times a day for 10-14 days
เริม (Herpes simplex)
สาเหตุเชื้อ Herpessimplex virus (HSV) แบ่งเป็น 2 ชนิดคือ
HSV Type 1 ติดเชื้อบริเวณปาก HSV Type 2 ติดเชื้อ บริเวณอวัยวะ
อาการและอาการแสดง :
ลักษณะตุ่มใสเล็กๆคันปวดแสบร้อนในผู้ติดเชื้อครั้งแรกอาจมีอาการไข้ ปวดศีรษะ อ่อนเพลีย
การวินิจฉัย :
การเพาะเชื้อจากตุ่มน้ำใสๆ
การรักษา : Acyclovir 200 mg for 5 times a day
หนองใน (Gonorrhea)
สาเหตุเชื้อ :
Neisseria gonorrhea
อาการและอาการแสดง :
วันปัสสาวะแสบขัดปัสสาวะลาบากมีหนองไหลออกมาจากท่อปัสสาวะ มีเลือดออกทางช่องคลอด คันบริเวณปากช่องคลอด
การวินิจฉัย :
ย้อมสี Gram Stain การเพาะเชื้อ , การตรวจหาหน่วยทางพันธุกรรม
การรักษา Ciprofloxaxin 500 mg a single dose
กามโรคของท่อและต่อมน้ำเหลือง
(Lymphogranulomavenereum: LGV)
สาเหตุ :
เชื้อ ChlamydiaTrachomatis Subserotype L1,L2 และ L3
อาการและอาการแสดง :
มีแผลอวัยวะสืบพันธุ์ภายนอกส่วนล่าง รูท่อปัสสาวะ
การวินิจฉัย :
การตรวจหาภูมิคุ้มกันต่อเชื้อ คลามัยเดีย
การรักษา :
Doxycycline 100
หูดหงอนไก่ (Condyloma acuminate, Genital wart)
สาเหตุ :
เชื้อ Human papilloma virus (HPV) Type 6,11
อาการและอาการแสดง :
มีลักษณะติ่งเนื้อ สีชมพูหรือสีขาว (warts) ผิวขรุขระเป็นหยักคล้ายหงอนไก่ หรือดอกกะหล่ำ
การวินิจฉัย :
ตัดติ่งเนื้อ ตรวจหา Serotype
การรักษา :
การผำตัดด้วยเครื่องจี้ไฟฟ้า และใช้ยาป้าย ได้แก่
Podophyllin 10-25%,Trichloroacetic acid (TCA) 80-90%,Podophilox 0.5%
โรคอักเสบติดเชื้อในอุ้งเชิงกราน (Pelvic Inflammatory Disease: PID)
เป็นการอักเสบอย่างเฉียบพลันหรือเรื้อรังของอวัยวะสืบพันธ์ส่วนบนได้แก่ เยื่อบุโพรงมดลูกท่อนำไข่ เยื่อบุช่องท้องในอุ้งเชิงกราน
อาการและอาการแสดง :
ชนิดเฉียบพลันพบตกขาวมีกลิ่นเหม็นปวดท้องน้อยทั้ง 2 ข้างมักเกิดหลังมีประจำเดือนใหม่ๆปวดมากตอนเคลื่อนไหวอาจมีเลือดออกกะปริดกะปรอยชนิดเรื้อรัง
การวินิจฉัย :
1. ซักประวัติพบตามปัจจัยเสี่ยง 2. ตรวจร่างกาย พบไข้สูง > 38 องศาเซลเซียส กดเจ็บท้องน้อยตรวจภายในเมื่อโยกปากมดลูกจะมี อาการเจ็บคลำได้ก้อนหรือถุงน้ำที่ Cul-de-sac 3. พบ WBC > 10,000 / mm3 และค่า ESR สูงขึ้น4. ตรวจพิเศษ เช่น Ultrasonography,Culdocenthesis, Laparoscopy
การพยาบาล
ให้ความรู้เกี่ยวกับกายวิภาค และสรีรวิทยาสตรี แนะนำการทำความสะอาดร่างกาย และอวัยวะสืบพันธ์อย่างถูกวิธี แนะนำให้สังเกตอาการติดเชื้อหลีกเลี่ยงการมี เพศสัมพันธ์ที่ไม่ปลอดภัย
การพยาบาลเพื่อป้องกันการกลับเป็นซ้ำ
โดย
ให้ความรู้เกี่ยวกับช่องทางการติดต่อและการแพร่กระจายไปสู่บุคคลอื่น แนะนำให้คู่นอนมารับการตรวจรักษาด้วย งดการมีเพศสัมพันธ์ไว้ก่อนหรือใช้ถุงยางอนามัยเพื่อป้องกันการติดเชื้อ แนะนำการปฏิบัติเพื่อไม่ให้กลับมาเป็นซ้ำ
โรคไม่ติดเชื้อ
1.สรีระวิทยาของการมีระดู
ระดู หมายถึง
“เลือดที่ไหลออกจากโพรงมดลูกเป็นรอบๆ ทุกเดือน”
ชนิดของระดู
1. ระดูที่มีไข่ตก (Ovular menstruaion)
2. ระดูที่ไม่มีไข่ตก (Anovular menstruation)
ภาวะผิดปกติที่สัมพันธ์กับการมีระดู
ภาวะขาดระดู (Amenorrhea)
อาการปวดระดู (Dysmenorrhea)
ภาวะเลือดออกหลังหมดประจำเดือน (Post menstrual bleeding)
ชนิดของภาวะขาดระดู
1. ชนิดปฐมภูมิ (Primary amenorrhea)
หมายถึง
ภาวะที่ไม่มีระดูตามวัยอันควร
2. ภาวะขาดฤดูชนิดทุติยภูมิ (secondary amenorrhea)
เป็นภาวะขาดระดูในสตรีที่เคยมีระดูมาแล้ว คือ ระดูหายไป อย่างน้อย 3 เดือนในรายที่มาสม่ำเสมอ หรือ 6 เดือนในรายที่ระดูมาไม่สม่ำเสมอ เช่น การตั้งครรภ์ ภาวะหมดระดู การให้นมบุตร และการพร่องในหน้าที่ของ HPO axis Anorexia nervosa
Menopause
ความหมาย หญิงที่มีอายุ 40-59 ปี ซึ่งครอบคลุมตามระยะของการหมดประจำเดือน ได้แก่
ระยะก่อนหมดประจำเดือน (อายุ 40-44 ปี)
ระยะใกล้หมดประจำเดือน (อายุ 45-55 ปี)
ระยะหลังหมดประจำเดือน (อายุ 56-59 ปี)
ภัยเงียบที่พบในวัยหมดประจำเดือน ซึ่งจะเป็นผลกระทบที่เกิดขึ้นในระยะยาว ได้แก่ โรคกระดูกพรุน (ซึ่งการสูญเสียเนื้อกระดูกอย่างมากจนทำให้เกิดโรคกระดูกพรุนจะทำให้เกิดกระดูกหักง่ายแม้หกล้มเพียงเล็กน้อย) โรคหลอดเลือดหัวใจ และโรคหลอดเลือดสมอง
หลักในการดำเนินชีวิตในวัยหมดประจำเดือนเพื่อให้มีสุขภาพที่แข็งแรงมีดังต่อไปนี้
การพักผ่อนที่เพียงพอ
อาหาร
ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ
การตรวจสุขภาพเป็นประจำ
Myoma uteri เนื้องอกกล้ามเนื้อมดลูก หมายถึง
เนื้องอกชนิดไม่ร้ายแรง ลักษณะค่อนข้างกลมแข็งอาจพบได้หลายก้อน
อาการและอาการแสดง
ระดูออกมาก (Hypermenorrhea) และมานาน (Menorrhagia) ก้อนในท้องน้อย (Palpable mass) อาการกดเบียดอวัยวะข้างเคียง (Pressure symptom) ปวดท้องน้อย (Pelvic Pain) ตกขาว (Leukorrhea) ภาวะมีบุตรยาก (Infertility)
การรักษา
เฝ้าสังเกตอาการ ถ้าขนาดก้อนเนื้อ ไม่เกิน 12 wks.
รักษาด้วยยา
NSAIDS บรรเทาอาการอักเสบ และลดปริมาณเลือดที่ออก GnRH analogue ใช้ในผู้ป่วย Endometriosis โดยทำให้มีภาวะหมดประจำเดือนเทียม
ผำตัด
Myomectomy ผ่าตัดเฉพาะก้อนเนื้องอก โดยที่ยังมีมดลูกอยู่ Hysterectomy ผ่าตัดมดลูกออกไปด้วยในกรณีที่ไม่สามารถตัดก้อนเนื้อออกได้
สาเหตุและปัจจัย
ฮอร์โมนเอสโตรเจน และโปรเจสเตอโรนจากรังไข่เป็นตัวเร่งให้เกิดเนื้องอกและพบว่าเนื้องอกมีขนาดเล็กลงภายหลังหมดระดู
Tumor/ cyst ในนรีเวช
Endometriosis
ภาวะที่เยื่อบุโพรงมดลูกมีการเจริญเติบโตในตำแหน่งอื่นๆนอกเหนือจากภายในโพรงมดลูกและอาจลุกลามไปยังอวัยวะใกล้เคียงใน และนอกอุ้งเชิงกราน
พยาธิสภาพ :
มักพบจุดสีน้ำตาลในอุ้งเชิงกราน โดยเฉพาะ ผิวรังไข่มดลูก ลำไส้ เยื่อบุช่องท้อง ลักษณะสีแดงหรือสีน้ำเงินปนดำอาจพบขนาดใหญ่กว่า10 cm. เรียกว่า Chocolate cyst
ปัจจัยเสี่ยง
สตรีที่มีระดูครั้งแรกอายุน้อย ช่วงรอบระดูสั้นและเลือดระดูออกมาก พันธุกรรม พยาธิสภาพขัดขวางการไหลของระดู เช่น Imperforate hymen สตรีที่ไม่มีบุตรหรือมีบุตรน้อย
การวินิจฉัย
การซักประวัติ อาการปวดประจำเดือน การรบกวนจากอาการปวด การตรวจร่างกาย ตรวจหน้าท้อง ตรวจภายใน Q-tip test การตรวจทางห้องปฏิบัติการ
การรักษา
การผ่าตัด
เลือกใช้ในรายที่ระยะของโรครุนแรง
การใช้ยา
ยาบรรเทาปวด NSAIDs เป็นยาที่ใช้รักษาอาการ dysmenorrheaHormonal Suppression เพื่อยับยั้งการมีระดู Combination Estrogen and Progestin Therapy
โรคติดเชื้อทางนรีเวช
1.ตกขาว (Leukorrhea)
อาการ ตกขาวที่มีทั้งปริมาณลักษณะสีหรือกลิ่นที่แตกต่างจากตกขาวปกติก่อให้เกิดความรำคาญ คันช่องคลอด มีกลิ่นเหม็น
เชื้อราในช่องคลอด (Candida vaginitis)
สาเหตุ :
เชื้อ Candida albicans
อาการและอาการแสดง :
ตกขาวมีสีเหลือง หรือขาวเป็นก้อนคล้ายนมข้น (Curd like discharge)
การวินิจฉัย :
การทำWet smear นำตกขาวไปตรวจจะพบ Oval budding yeast หรือ Psuedohyphae
การรักษา :
ใช้ยาเหน็บ Clotrimazole 100 mg.หรือยารับประทาน Ketoconazole 200 mg. 1X2 bid
พยาธิในช่องคลอด (Trichomonas Vaginitis)
สาเหตุ :
Trichomonas Vaginalis (Potozoa)
อาการและอาการแสดง :
ระยะฟักตัวนาน 3 สัปดาห์ตกขาวมีสีเหลืองปนเขียวปริมาณมากมีกลิ่นเหม็นและ เป็นฟอง (Frothy) ระคายเคืองคันที่ช่องคลอด
การวินิจฉัย:
Wet smear นำตกขาวไปตรวจพบ T.vaginalis เคลื่อนไหวไปมา
การรักษา
: Metronidazole 2 gm. a single dose or500 mg Bid x 7 days
BARTHOLIN’S MARSUPIALIZATION
1.ผู้ป่วยที่มีถุงน้ำบาร์โธลินที่มีอาการปวดหรือมีขนาดโตขึ้นเรื่อยๆ2.ผู้ป่วยเป็นฝีของต่อมบาร์โธลินข้อห้าม(Contraindication)
ภาวะแทรกซ้อน
การกลับเป็นซ้ำ,มีเลือดออกจากแผลที่ผ่าตัด,การติดเชื้อ