Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
Atáirgeadh Gnéasach i bPlandaí Bláthanna, Screenshot 2021-02-12 at 17.42…
Atáirgeadh Gnéasach i bPlandaí Bláthanna
céimeanna in atáirgeadh gnéasach
Foirmiú gaiméit
Pailniú
Toirchiú
Formiú síolta agus torthaí
Scaipeadh torthaí agus síolta
Suanacht
Péacadh
struchtúr phlanda bláthanna
feidhmeanna
staimín
Chun gráinní phailin a thairgeadh ‘sna antair
antair
Táirgiú phailin
filiméid
Antair a choinneáil in áit
cairpéal
chun ubhán a dhéanamh
stiogma
áit a thiteann an phailin tar éis phailniú
stíl
Taistealaíonn an phailin síos seo
ubhagán
Áit a fhaightear na ubhúlaigh
seipeal
Cosaint agus cosc ar thriomú
peiteal
Feithidí a mhealladh do phailiniú
2. Pailniú
Aistriú phailin ó antair bhláth amháin go stiogma bláth eile den speiceas chéanna
féin phailniú
aistriu phailin ó antair go stiogma bláth den phlanda céanna
trasphailniú
aistriu phailin ó antair go stiogma bláth de phlanda eile
modhanna
gaoth phailniú
Peiteal bheaga gan dath
Líon ard phailin
Antair taobh amuigh dena peiteal
Stiogma taobh amuigh dena peiteal
m.sh seaglach/siocamar
ainmhí phailniú
Antair taobh istigh dena peiteal
Líon bheag phailin
Peiteal daite go geall
Stiogma taobh istigh dena peiteal
m.sh rós/tiúilip
3. Toirchiú
comhtháthú de ghaiméit fireann (n) le gaiméit baineann (n) chun síogót a dhéanamh (2n)
Táirgíonn an gráinín phailin an gaiméit fireann
Tarlaíonn toirchiú san saicín suthach
Toirchiú dúbailte
Comhtháthaíonn 1 gaiméit fireann leis an 2 núicléis
phólach chun ionspeirm trioplóideach (3n) a dhéanamh
Comhtháthaíonn 1 gaiméit firean leis
an ubh chun síogót a dhéanamh (2n)
Roimh toirchiú
Gráinín phailin greamadh leish an stiogma
Foirmiú feadán phailin síos tríd an stíl go dtí an mhicripíl
Míotóis don núicléas ghiniúinach-2 gaiméití fireann a dhéanamh
Briseann an feadán núicléás síos
Tar éis toirchiú
peiteal
titeann as
ubhúlach
síolta
ionspeirm
stór bia sa síol
staimíní
titeann as
síogót
suth sa síol
1. Foirmiú gaiméit
gráinní pailin foirmithe san
antair
táirgeann sé an gaiméit fireann
forbairt gráinní pailin
deighilteann na máthairchealla miocraspóir (2n)- trí méóis- 4 cealla haplóideach
deighilteann gach núicleas trí mhiotóis- feadán núicleas & núicleas giniúnach a tháirgeadh
tarlaíonn sé sna antair
deighilteann an núicleas giniúnach trí miotóis- 2 gaiméit fireann- gráinín phailin aibí
gaiméit baineann-
saicín suthach
san ubhúlach
táirgeann sé an ubhchill &
núicleas pólacha
forbairt sac suthach
deighilteann na máthairchealla meigeaspór (2n) trí méóis le 4 cealla haplóideach a tháirgeadh
briseann 3 cealla síos ach fanann ceann amháin mar saicín suthach
deighilteann an núicleas saicín suthach trí huaire le 8 núicleas haplóideach a tháirgeadh- 1 ubh & 2 nuicleas pólach
4. Formiú síolta agus torthaí
fásann síogót trí mhiotóis- suth a foirmiú
péacán ( ⬆️ )
fréamhán ( ⬇️ )
cotailéadóin (stór bia)
síol
suth
fréamhan
cotailéadóin (stór bia)
péacan
ionspeirm
stor bia
i ngach síol
i roinnt síolta
ubhúlach toirchithe- síolta
Deighilt an núicléas ionspeirmeach (3n) trí miotóis- ionspeirm a dhéanamh- stór bhia don síol m.sh grán buí
balla an ubhúlach-testa (síol cóta)
scaoileadh aicsíní- fás & forbairt
rangú síolta
Líon cotailéadóin
Monachotailéadón – 1 cotailéadón amháin
m.sh grán buí
Déchotailéadón – dhá chotailéadóin
M.sh pónaire leathan
Láithreachas ionspeirme
I láthair – síol ionspeirmeach m.sh grán buí
As láthair – síol neamh-ionspeirmeach
m.sh pónaire leathan
torthaí
Tiontaíonn an ubhúlach isteach go síolta
Tiontaíonn an ubhagán isteach go toradh
ubhagán áibí ina bhfuil dochúlacht
síolta a bheith ann
torthaí gan síol foirmithe
go ginéiteach
Go nádúrtha nó trí
theicnící phóiriú- oraistí gan síol
Rialaitheoirí fáis m.sh aicsíní
Má spréitear méideanna móra aicsíní ar bhláthanna is féidir le torthaí forbairt gan toirchiú- fíonchaora gan síolta
5. Scaipeadh torthaí agus síolta
de dhíth
Laghdú iomaíocht,
uisce, solas
Seachain dlús ró-ard phlandaí
Taisteal thar achar fada
Méadaíonn sé seans maireachtáil
modhanna scaipeadh
uisce
torthaí eadrom,lán aer, snámhann
ar uisce
cnócócó, duilleog bháite
féin
pléascann roinnt torthaí nuair
a thromaíonn siad
pónairí & píseanna
gaoth
torthaí le eití & paraisiút
siocamar & caisearbhán
ainmhí
Torthaí inite
torthaí dathúla, blasta, boladh deas
sú talún, sméara dubha
Torthaí greamaitheach
torthaí le crúb a ghreamaíonn le hainmhí
garbhlus
6. Suanacht
Tréimhse sosa, gan fás i síol ina mbíonn leibhéal íseal ghníomhacht cealla nó meitibileacht
buntaistí
Am don suth forbairt
Am do scaipeadh na síolta
Seachaint coinníollacha crua
an Gheimhreadh
San talmhaíocht agus
gairneoireacht
Is féidir suanacht á bhriseadh
go saorga
cuir síolta in uisce roimh iad a chur
scríob an síol- testa a bhriseadh
síolta a nochtadh ag teoch íseal
Bíonn tréimhse fuar de dhíth
ag síolta sula phéacann siad
7. Péacadh
Ath-fhás an suth tar éis tréimhse suanachta,
má tá coinníollacha cuí i láthair
toscanna
ocsaigin
De dhíth do riospráid aeróbach-
scaoileadh fuinnimh
teocht oiriúnach
Do ghníomhacht optamam
na heinsímí
uisce
Mean do na h-imoibrithe
ceimiceacha
Mean iompar do shubstaintí
díleáite
Ghníomhaíonn sé
na heinsímí
Dileá
Den stór bhia san ionspeirm
agus sna cotailéadóin
Riospráid
Chun ATP a tháirgeadh
do chilldeighilt
Péacadh de síol-
pónaire leathan
Ionsúitear uisce tríd an mhicripíl
Déantar cealla úra ag baint úsáid as aimínaigéidí
Gluaiseann an bia díleáite go dtí an suth
Díleáitear stór bhia
Glúcós go ATP chun fuinneamh a thabhairt do chilldeighilt
Briseann an fréamhán tríd an síolchóta
Tosaíonn na duilleoga úra ag déanamh fotaisintéis- fanann na cotailéadóin faoi thalamh
Tagann an péacán amach – ansin thar talamh
